Dienst Uitvoering Onderwijs Hogescholen en universiteiten zien dat steeds minder studenten beginnen aan een bachelorstudie. Die daling wordt vooral verklaard door een drastische afname van het aantal internationale studenten op Nederlandse onderwijsinstellingen.
Het nieuwe faculteitsgebouw van de Universiteit Leiden. Die huisvest de faculteit wiskunde en natuurwetenschappen.
Minder studenten begonnen vorig collegejaar met een bachelorstudie aan de universiteit of hogeschool dan in voorgaande jaren. Vooral het aantal internationale studenten slonk. In studiejaar 2024/2025 begonnen zo’n tweeduizend internationale studenten minder aan een bachelor in het hoger onderwijs dan een jaar eerder. Dat blijkt onder meer uit het trendrapport over het hoger onderwijs dat DUO (Dienst Uitvoering Onderwijs) dinsdag heeft gepresenteerd.
DUO voerde het onderzoek voor het tweede jaar op rij uit, in opdracht van het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (OCW). Het recentste rapport bevat 124 indicatoren over trends in het hoger onderwijs.
In collegejaar 2024/2025 begonnen zo’n 160.000 studenten aan een bachelorstudie in het hoger onderwijs. De daling van het aantal eerstejaarsstudenten in het hbo en wo wordt daarmee doorgezet, al verschilt dat weinig met een jaar eerder: -0,04 procent.
Uit het onderzoek blijkt ook dat studenten anders lenen. Zo daalde het percentage dat daar gebruik van maakt. De inkomsten die studenten uit werk haalden, stijgen wel al jaren.
Tussen 2015 en 2021 nam de instroom van eerstejaarsstudenten gestaag toe. In collegejaar 2020/2021 piekte die door versoepelde coronamaatregelen tot zo’n 184.000 beginnende studenten – dat was 13 procent meer dan afgelopen collegejaar. Alleen bij masters was sprake van toenemende instroom.
De gedaalde instroom van internationale studenten bij voltijd bachelorstudies is opvallend, omdat die toestroom sinds 2015 bleef stijgen. Internationale studenten van buiten de Europese Unie betalen een instellingstarief dat kan oplopen tot 20.000 euro per jaar, veel meer dan EU-studenten betalen (dit jaar 2.601 euro). Universiteiten hebben daarom veel internationale studenten geworven. In het studiejaar 2024/2025 was het aantal internationale studenten ruim twee keer zo hoog als tien jaar geleden. Toch slonk de groei vorig jaar al met een paar honderd studenten. Dit jaar is voor het eerst sprake van een grote daling.
De grote toestroom van internationale studenten stuitte in de afgelopen jaren op veel kritiek, vooral van politici. Het onderwijs moest ‘Nederlandser’, was het argument. Toenmalig minister van Onderwijs Robbert Dijkgraaf (OCW, D66) heeft in mei 2024 de Wet internationalisering in balans ingediend bij de Tweede Kamer. De wet zou onderwijsinstellingen en de minister meer instrumenten moeten geven om de voor- en nadelen van internationalisering beter met elkaar in overeenstemming te brengen.
Daarbij kondigde het kabinet-Schoof (inmiddels demissionair) afgelopen mei fikse bezuinigingen aan op het onderwijs in het hoofdlijnenakkoord.
De wet is nog niet aangenomen, maar universiteiten werven al niet meer in het buitenland en verminderden het aantal Engelstalige opleidingen. Met een numerus fixus stelden ze bovendien een limiet aan de plekken bij Engelstalige studies.
Universiteiten maken zich zowel zorgen over dat wetsvoorstel als de bezuinigingen, stelt koepelorganisatie Universiteiten van Nederland. Volgens voorzitter Caspar van den Berg komt „het voortbestaan van opleidingen, ook voor Nederlandse studenten, in gevaar” door de maatregelen.
Terugkomend op het veranderde leengedrag: minder studenten nemen een studielening. In studiejaar 2024/2025 heeft 19 procent van de rechthebbende hbo-studenten een studielening, 27,2 procent van de wo-studenten. In studiejaar 2019/2020 was dat nog respectievelijk 46,6 en 60 procent.
Het percentage studieleningen is afgenomen doordat een aantal regelingen veranderden. In studiejaar 2023/2024 werd de basisbeurs heringevoerd voor studenten in het hoger onderwijs. Ook kregen mbo 3 en 4 studenten recht op studiefinanciering. De aanvullende beurs wordt vaker gebruikt omdat de inkomensgrens voor ouders is verlaagd. En omdat deze standaard wordt aangevinkt bij de aanvraag van de studiefinanciering, zo schrijft DUO in het rapport.
Per 1 januari 2024 geldt ook weer een rente over de studieschuld van studenten. De geleende bedragen veranderden verder niet veel: tussen 2019 en 2024 leenden studenten in het hoger onderwijs gemiddeld een bedrag tussen de 400 en 500 euro per maand. Wel stegen hun inkomsten uit bijbanen – vooral die van eerstegeneratiestudenten in het hoger onderwijs met een studielening. Hun inkomsten verdubbelden bijna tussen 2015 en 2024, van zo’n 390 euro per maand naar 770 euro.
NIEUW: Geef dit artikel cadeauAls NRC-abonnee kun je elke maand 10 artikelen cadeau geven aan iemand zonder NRC-abonnement. De ontvanger kan het artikel direct lezen, zonder betaalmuur.
Source: NRC