Legalisering psychedelica Tsjechië loopt in Europa voorop met de legalisering van psychedelische middelen voor medische doeleinden. Vanaf volgend jaar is de stof psilocybine, aanwezig in paddo’s, legaal als middel tegen depressie of verslaving.
In Nederland zijn paddestoelen met psilocybine illegaal, maar er is geen verbod op verkoop of bezit van truffels, het ondergrondse deel van de paddestoelen. Paddo’s kunnen hier daarom wel worden geproduceerd, verhandeld en geëxporteerd
Drugs wilde Jana Bednarova (49) nooit gebruiken. „Maar ik was zo wanhopig dat ik dacht dat het me misschien wel zou helpen”, zegt de Tsjechische, die jarenlang worstelde met een depressie. Nadat ze stopte met medicatie kreeg ze zware ontwenningsverschijnselen. „Ik had constant last van hersenmist en mijn ogen kregen schokjes als ik ze bewoog.”
Na lang onderzoek naar een hulpmiddel, reisde ze af naar Nederland om daar een microdosis psychedelische truffels te gebruiken. Dat is verboden in Tsjechië. „En ik wilde de wet niet overtreden”, zegt Bednarova. Ze nam de „allerkleinste microdosis” truffels die ze kon vinden. „En opeens verscherpte mijn denken.” Ze zag en hoorde weer scherp. Ook al duurde het maar een paar uur, ze kreeg opeens weer hoop. „Ik had zoiets van oké, misschien hoef ik niet dood.”
Dankzij de stof psilocybine, aanwezig in psychedelische truffels en paddo’s, werden haar ontwenningsverschijnselen minder. „Het kan helpen om een ander perspectief te krijgen”, vertelt Bednarova. Nu leidt ze de Tsjechische ngo Psyres, die psychedelisch onderzoek bevordert. „Psychedelica kunnen ervoor zorgen dat bij mensen met een depressie, verslaving of angststoornissen hun manier van denken, zien en begrijpen wordt doorbroken.”
Mede dankzij het werk van Psyres is Tsjechië een van de eerste landen in de Europese Unie die psilocybine gaat toestaan voor medische doeleinden. Alleen in Australië en Zwitserland is deze ‘paddotherapie’ al mogelijk. Ook Duitsland is gestart met de werving van mensen voor een eerste behandelingstraject. Naar verwachting is het vanaf volgend jaar mogelijk om in Tsjechië psilocybine te gebruiken voor therapeutische doeleinden.
Voor veel mensen met een depressie verminderen antidepressiva en therapie de klachten en zorgen ze voor een leefbaar leven. Psychedelica komen om de hoek kijken als mensen resistent zijn tegen antidepressiva en andere behandelvormen. Dat gaat volgens Robert Schoevers, hoogleraar psychiatrie aan de Rijksuniversiteit Groningen, om zo’n 30 procent van de patiënten.
Magda Haver begeleidt een voorbereidende psychedelische sessie met haar dochter. Als coach gebruikt ze psychedelische truffels voor haar cliënten.
Het stofje psilocybine zorgt ervoor dat mensen „een spirituele reis” maken, legt Schoevers uit. Maar wel onder begeleiding en toezicht van een psychotherapeut. „Mensen komen meer open te staan voor hun binnenwereld en benaderen hun kwellingen op een andere manier, waardoor een doorbraak kan ontstaan.” Mensen kunnen door de psilocybinebehandeling met een andere blik naar hun problemen kijken, waardoor ze nieuwe oplossingen zien of minder veroordelend zijn tegenover zichzelf. Ook zou het mogelijk helpen bij mensen met chronische pijn, een verslaving of PTSS.
De voordelen zijn dat het snel werkt en emoties niet of minder afvlakt. De nadelen zijn dat de behandeling lang duurt – enkele uren tot een dag. Het is naar verwachting relatief duur, zo is de behandeling in Australië niet verzekerd en kost het daar tienduizenden euro’s. Bovendien is er begeleiding nodig is van een therapeut en dokter. „Het middel werkt zo’n vier tot zes uur”, zegt Bednarova. „En in Tsjechië zal er tijdens de hele behandeling een dokter én een psychotherapeut aanwezig zijn.”
Dat Tsjechië als een van de eerste landen in Europa psilocybine toestaat is geen verrassing, zegt Tomas Sadilek, die het politieke lobbywerk deed namens Psyres. „Tsjechië heeft twaalf jaar geleden toestemming gegeven voor het gebruik van medicinale cannabis. Politici weten nu uit hun ervaring met de wiet-wet dat het gebruik ervan veilig verloopt en er geen cannabis op de zwarte markt verschijnt.”
De organisatie vergelijkt het gebruik van psilocybine met het gebruik van medicinale cannabis. „We hebben vanaf het begin aangegeven dat psilocybine nooit bij de apotheek verkrijgbaar zal zijn, dat patiënten het nooit zelf kunnen gebruiken en het daarom ook niet op de illegale drugsmarkt belandt of dat het wordt misbruikt”, zegt Sadilek. Dat argument bleek overtuigend genoeg om het Tsjechische parlement ermee te laten instemmen.
Nederland is nog niet zover met de toepassing van psilocybine voor medische doeleinden als Tsjechië, zegt hoogleraar Schoevers die vanuit het UMC Groningen verschillende (Europese) onderzoeksprojecten leidt naar psilocybinebehandelingen tegen depressie. „Psilocybine is momenteel in Nederland niet toegestaan als medicament”, zegt Schoevers.
En daar zijn volgens hem goede redenen voor. „Er is nog veel onderzoek nodig naar de effectiviteit en veiligheid van de behandeling”, zegt Schoevers. „Bovendien moet ook nog gekeken worden of de kosten en baten in overeenstemming zijn. De Europese en Amerikaanse medicijnagentschappen EMA en FDA hebben het middel dan ook nog niet goedgekeurd.
Gedroogde ‘Golden Teacher’ paddestoelen met de psychedelische stof psilocybine.
Wel ziet Schoevers dat er een grote behoefte is aan een effectieve behandeling voor patiënten met „die ernstige therapieresistentie” hebben voor hun psychische problemen. „Het lijden van die mensen is heel groot en het gaat om veel mensen”, zegt Schoevers. „Daarom besluiten sommige landen, zoals Tsjechië, om te experimenteren met die middelen buiten de reguliere trajecten van medicijngoedkeuring om.”
Maar volgens Schoevers is er ook nog veel onduidelijk. „Er is veel positiviteit rondom psychedelica – alsof bewijs dat het werkt niet geleverd hoeft te worden.” Volgens hem kan het nodige onderzoek nog jaren gaan duren. „Het spanningsveld tussen de nood van patiënten en de noodzakelijke traagheid van wetenschappelijk onderzoek is groot”, zegt Schoevers. „Maar we moeten echt aantonen dat het beter is dan niks doen en dat het niet schaadt.”
NIEUW: Geef dit artikel cadeauAls NRC-abonnee kun je elke maand 10 artikelen cadeau geven aan iemand zonder NRC-abonnement. De ontvanger kan het artikel direct lezen, zonder betaalmuur.
Source: NRC