Farmaceut Begin dit jaar kondigde Galapagos nog aan wereldwijd marktleider te willen worden op het gebied van celtherapie. Tien maanden later stopt het bedrijf er ineens volledig mee en verliezen 350 medewerkers hun baan.
Foto Simon Trel
De toch al weinig gelukkige recente geschiedenis van het Nederlands-Belgische biotechbedrijf Galapagos heeft dinsdag een nieuwe – en naar zich laat aanzien definitieve – wending gekregen. Was het bedrijf ooit dé Nederlandse belofte op het gebied van farmacie, nu stopt het zijn werk aan celtherapie tegen kanker en sluit ook nog verschillende vestigingen, waaronder die in Leiden. De ondernemingsraden van vestigingen in Nederland en België moeten nog instemmen met het plan.
Galapagos veranderde dit jaar al meermaals van koers. Eerder kondigde het aan zich op te splitsen in twee bedrijven. Galapagos zou zich blijven richten op celtherapie tegen verschillende vormen van kanker. Het bedrijf zei toen „wereldwijd marktleider” te willen worden op dat gebied. Een nieuwe onderneming, SpinCo, zou zich met een bruidsschat van 2,45 miljard euro richten op overname van andere medicijn- en behandelingsontwikkelaars op het gebied van oncologie, immunologie en virologie.
Dat splitsingsvoornemen werd in mei geannuleerd. Galapagos verwees naar „veranderingen in regelgeving en marktomstandigheden”, zonder dat te willen specificeren. Topman Paul Stoffels, die zijn vertrek al eerder aankondigde, werd per direct vervangen door de Amerikaan Henry Gosebruch.
En nu is er dus het plan volledig te stoppen met celtherapie. Galapagos zegt nog wel te hebben geprobeerd een koper te vinden voor dit onderdeel. Ook Stoffels zelf toonde zich geïnteresseerd. „Na een aantal oriënterende biedingen zat er uiteindelijk geen financieel haalbaar voorstel tussen waarmee de [celtherapie] activiteiten langdurig voortgezet zouden kunnen worden”, stelt het bedrijf.
Het betekent waarschijnlijk het ontslag van 365 werknemers, onder wie personeel in Leiden, Bazel, Shanghai (China), Princeton en Pittsburgh (allebei in de VS) en op het hoofdkantoor in Mechelen. Eind vorig jaar werkten er ruim 600 mensen bij Galapagos.
Celtherapie geldt als een kansrijke behandeling van kanker. Daarbij worden witte bloedcellen van een kankerpatiënt in een laboratorium gemodificeerd waardoor ze, eenmaal via een infuus teruggeplaatst in het lichaam, de kankercellen kunnen herkennen en bestrijden. De bewerkte cellen worden CAR-T-cellen genoemd.
Waarom Galapagos in januari nog wereldwijd marktleider wilde worden in celtherapie en er nu volledig mee stopt – zonder de activiteiten te verkopen – is niet duidelijk. Het bedrijf was dinsdagmiddag niet bereikbaar voor een reactie.
De farmaceut wil zich nu „herpositioneren” en zich richten op overname van farmaciebedrijven met kansrijke behandelingen. Wat er van Galapagos overblijft nu het grotendeels wordt ontmanteld, is onduidelijk. Het bedrijf heeft nog enkele oncologieprojecten lopen, en ontwikkelt via dochterbedrijven een medicijn tegen darmontstekingsziekten. Zelfs als die trajecten tot goede resultaten leiden, duurt het nog lang voordat de behandelingen op de markt komen en inkomsten opleveren.
Eerder maakte het bedrijf reumamiddel Jyseleca in Europa en Azië beschikbaar voor patiënten. In de VS werd het medicijn niet toegelaten. De toezichthouder daar maakte zich onder meer zorgen over mogelijke effecten op de vruchtbaarheid bij mannen. Ander vergevorderde medicijnonderzoek werden stopgezet vanwege bijwerkingen die patiënten ervoeren.
De afgelopen jaren viel de beurskoers van Galapagos fors terug, en dinsdag nam die opnieuw een duikvlucht. Was de onderneming in 2021 nog 16 miljard euro waard, inmiddels is daar nog een tiende van over. Daardoor doet zich de vreemde situatie voor dat er inmiddels meer geld in kas is – zo’n 3 miljard euro – dan het bedrijf op de beurs waard is. Dat Galapagos voor dat geld maar geen bestemming wist te vinden, geeft aan hoe dolend de onderneming was.
Om zich te wapenen tegen een eventuele overname sloot Galapagos enkele jaren terug een overeenkomst met de Amerikaanse concurrent Gilead. In ruil voor toegang tot de onderzoeksprogramma’s van Galapagos en de verkooprechten op zijn geneesmiddelen in de VS, beloofde Gilead het bedrijf tien jaar niet over te nemen en betaalde 4,5 miljard euro.
Maar die overeenkomst begon te knellen. Zo heeft Gilead via dochterbedrijf Kite een eigen Car-T-celtherapielijn. Die concurreerde met de behandeling van Galapagos. Zo lijken vooral de Amerikanen te profiteren van het verdwijnen van de celtherapietak van Galapagos.
NIEUW: Geef dit artikel cadeauAls NRC-abonnee kun je elke maand 10 artikelen cadeau geven aan iemand zonder NRC-abonnement. De ontvanger kan het artikel direct lezen, zonder betaalmuur.
Economieredacteuren nemen je mee in de discussies die zij op de redactie voeren over actuele ontwikkelingen
Source: NRC