Volg hier de ontwikkelingen over de ‘hybride oorlog’ tegen Europa vanuit onder meer Rusland en China.
Hackers, spionage en sabotage: in dit dossier vindt u alles over hybride oorlogsvoering.
In dit dossier vindt u alles over de oorlog in Oekraïne.
Drie van de verdachten die de Poolse autoriteiten de afgelopen dagen hebben aangehouden op verdenking van sabotage, zijn aangestuurd door Russische inlichtingendiensten. Dat zegt het Poolse Openbaar Ministerie. Het zou gaan om drie Oekraïners, die onder meer plannen beraamden om ‘explosieven en brandbare materialen’ naar Oekraïne op te sturen. De bedoeling was dat de pakketjes onderweg ‘spontaan tot ontploffing zouden komen’.
Twee van de Oekraïense verdachten zijn aangehouden in Roemenië, aldus het Poolse OM. Enkele pakketten met explosieven zouden onderweg naar Oekraïne door de Roemeense autoriteiten zijn onderschept. Het is niet bekend wanneer dat gebeurde. De Poolse aanklager stelt dat de sabotageplannen bedoeld waren om de Poolse en Oekraïense bevolking te intimideren.
Eerder vandaag maakte de Poolse regering bekend dat er acht aanhoudingen zijn verricht vanwege vermeende sabotageplannen. Het Poolse OM beschuldigt vier andere verdachten ervan dat zij inlichtingen hebben verzameld over locaties van het Poolse leger en onderdelen van de Poolse kritieke infrastructuur. De achtste verdachte zou achter een reeks brandstichtingen zitten. De Poolse autoriteiten hebben niet gezegd of bij deze vijf aanhoudingen ook rekening wordt gehouden met Russische betrokkenheid.
Bij het onderzoek naar het vermeende Russische sabotagecomplot werkte Polen samen met de Roemeense inlichtingendiensten en politie. In Polen zijn de afgelopen maanden tientallen mensen aangehouden op verdenking van spionage of sabotage in opdracht van Rusland. Vorig jaar beschuldigden westerse overheden Rusland van betrokkenheid bij twee incidenten waarbij in Polen en Duitsland postpakketten in brand vlogen.
Daan de Vries
De Poolse veiligheidsdiensten hebben acht mensen aangehouden op verdenking van het voorbereiden van sabotageacties. Ook zouden de verdachten inlichtingen hebben verzameld over locaties van het Poolse leger en onderdelen van de ‘kritieke infrastructuur’, meldt minister Tomasz Siemoniak, die verantwoordelijk is voor de veiligheidsdiensten.
De aanhoudingen komen voort uit een gezamenlijk onderzoek van de veiligheidsdiensten en de Poolse politie, schrijft premier Donald Tusk op X. Volgens Tusk is het onderzoek naar de sabotageplannen nog niet afgerond. Het is onduidelijk of de verdachten worden beschuldigd van banden met Rusland of een andere buitenlandse mogendheid.
In Polen leven al langer zorgen over sabotageacties en andere vormen van hybride oorlogsvoering door Rusland. De Poolse autoriteiten beschuldigen Rusland onder meer van betrokkenheid bij een brand in een winkelcentrum in Warschau in mei 2024. Vorige maand werd het Poolse luchtruim geschonden door zo’n twintig Russische drones, waarvan een deel werd neergehaald door de Poolse en Navo-luchtverdediging.
Daan de Vries
De klassieke spion lijkt een relikwie uit de Koude Oorlog: geen geheime ontmoetingen meer in achterafcafés, geen koffers met dubbele bodem. Maar is hij echt verdwenen?
In de meest recente aflevering van de podcast Schaduwoorlog onderzoeken Huib Modderkolk en Annieke Kranenberg hoe het spionagevak is veranderd, van diplomaten die voor de Russische inlichtingendienst werken tot tieners die via Telegram worden geronseld. Wat gebeurt er als James Bond botst met de digitale werkelijkheid van gezichtsherkenning, hacktools en dataspionage? En waarom blijft de menselijke spion, ondanks alles, onmisbaar? Luister hieronder naar de aflevering.
Afgelopen week verstoorden drones een gezamenlijke militaire oefening van de Nederlandse, Poolse en Amerikaanse legers in Polen. De onbemande vliegtuigjes doken op, kort nadat de troepen Belarussische kentekens in de buurt zagen van het verlaten vliegveld, waar ze hun kampen aan het opzetten waren. Ook werd de communicatie tussen militairen tijdelijk verstoord, bevestigt het Ministerie van Defensie aan de NOS. Uiteindelijk vlogen de drones weg.
De Nederlandse Luchtmobiele Brigade was afgelopen weken in Polen voor de NAVO-oefening ‘Falcon Autumn’, een luchtoefening gericht op landingsoperaties.
Het is niet de eerste keer dat drones het Poolse luchtruim binnendringen. Zo haalde het Poolse leger in september nog diverse Russische drones uit de lucht. Ook zijn er de afgelopen maanden meldingen geweest van verstoringen met drones in andere Europese landen. Zo waren luchthavens in Duitsland, Denemarken en Noorwegen uren dicht wegens drone-signaleringen. Bovendien vlogen onbemande vliegtuigjes over het parlementsgebouw in Duitsland. Ook in Litouwen drong in juli een Russische drone binnen vanuit Wit-Rusland.
David Wouters
De Duitse regering is van plan om dit jaar nog voor grofweg 9 miljard euro aan luchtafweergeschut te bestellen bij de Duitse wapenfabrikant Rheinmetall. Dat meldt zakenkrant Handelsblatt op basis van bronnen binnen het ministerie van Defensie en de wapenindustrie. Het gaat om 600 zogeheten Skyranger-systemen.
Duitsland is sinds het begin van de Oekraïne-oorlog op grote schaal gaan investeren in de eigen defensie. Het versterken van de luchtverdediging heeft sinds de drone-waarnemingen boven meerdere Europese landen de afgelopen weken aan urgentie gewonnen. Hoewel daar nog geen duidelijk bewijs voor is geleverd, heeft de Duitse bondskanselier Friedrich Merz de dronevluchten boven zijn land aan Rusland toegeschreven.
Het Skyranger-luchtafweergeschut is bedoeld voor laagvliegende objecten zoals drones. Het Duitse ministerie van Defensie wilde het getal van 600 niet bevestigen, maar heeft wel gezegd dat er onderhandelingen lopen met Rheinmetall. Negentien systemen zijn al besteld, en als verdere testen goed verlopen, zal er ‘een aantal van drie cijfers’ volgen.
Volgens een woordvoerder van Rheinmetall is er steeds meer interesse in het Skyranger-systeem. Op dit moment worden er zo’n 200 stuks per jaar geproduceerd, maar dat aantal zal naar verwachting toenemen. Persbureau Reuters meldt dat Rheinmetall ook voor honderden miljoenen aan Skyranger-systemen voor Oekraïne zal produceren. Die worden gefinancierd door een onbekend Europees land met de inkomsten uit de bevroren Russische tegoeden.
Thom Canters
Het Franse defensiebedrijf Thales, een van de grootste van Europa, wil ongeïdentificeerde drones boven de eigen fabrieken kunnen neerhalen. Thales neemt steeds vaker onbemande vliegtuigjes waar boven zijn fabrieken, zegt directeur Alain Quevrin tegen nieuwssite Politico, maar mag daar niets tegen doen. De Franse multinational heeft vestigingen in heel Europa en produceert onder meer elektronische systemen en explosieven die nodig zijn voor defensiemateriaal.
Quevrin, directeur van de Belgische tak van het bedrijf, zegt dat de afgelopen maanden steeds vaker onbemande vliegtuigjes worden waargenomen boven een Thales-fabriek in de buurt van het Belgische Luik. Hoewel Quevrin niet specificeert om hoeveel drones het gaat of waar ze precies vandaan komen, ligt zijn getuigenis in lijn met het groeiende aantal Russische drones dat de afgelopen weken in het Europese luchtruim gespot is.
Het bedrijf heeft de middelen om die drones neer te halen, maar mag dat om juridische redenen niet doen, meent Quevrin. Thales België heeft ‘enorme moeite’ gedaan om detectiesystemen te installeren, en is in staat om de drones uit de lucht te halen door het signaal te blokkeren, meent hij. De Belgische wet verhindert dat echter, onder meer vanwege het gevaar van de neerstortende projectielen.
Het bedrijf roept de Belgische overheid op om helderheid te scheppen in de wetgeving, gezien de toenemende dreiging. Zo is volgens Quevrin niet duidelijk wanneer een overvliegende drone de verantwoordelijkheid is van de politie en wanneer het bedrijf zelf mag handelen.
Hoewel Europese landen steeds benadrukken dat ze militair zullen reageren op de toegenomen provocaties, is er nog weinig onderlinge overeenstemming over een gepaste reactie. Europese Commissie-voorzitter Ursula von der Leyen riep de lidstaten vanmorgen op tot ‘eensgezindheid, afschrikking en vastberadenheid’. Eerder vandaag besloot de Duitse regering al om de politiewet te verruimen, zodat de politie drones kan neerhalen wanneer deze het Duitse luchtruim zonder toestemming binnendringen.
Dana Holscher
Het Duitse kabinet geeft de politie wettelijk de mogelijkheid om drones uit de lucht te schieten die een acute dreiging vormen. De stap volgt op het afsluiten van de luchthaven van München afgelopen week nadat meerdere meldingen van onbekende drones waren binnengekomen. ‘De drone-incidenten bedreigen onze veiligheid’, aldus Merz op X. ‘Dat staan we niet langer toe.’
Drone-waarnemingen verspreid over het continent hebben Europese landen extra waakzaam gemaakt. De Duitse bondskanselier Friedrich Merz zei zondag dat de autoriteiten ervan uitgaan dat Rusland achter de dronevluchten boven het land zit, maar heeft daar geen definitief bewijs voor geleverd. Volgens hem ging het niet om aanvalsdrones, maar betroffen het steeds verkenningsvluchten.
De nieuwe wet moet nog worden goedgekeurd door het Duitse parlement. Bij de politie zou er een speciale eenheid voor drones moeten komen. Die moet zich bezighouden met drones die grofweg ter hoogte van bomen vliegen. Zwaardere drones moeten door het leger aangepakt worden, aldus minister Alexander Dobrindt van Binnenlandse Zaken.
Ook in Denemarken is na meerdere incidenten met drones soortgelijke wetgeving in de maak. Roemenië ging hen al voor. Nadat Russische drones in september het Roemeense luchtruim hadden geschonden, kondigde de regering aan een nieuwe wet voor het neerschieten van drones ook te gaan implementeren. Vanuit de EU worden er bovendien plannen gesmeed om een zogeheten ‘drone-muur’ op te tuigen.
Thom Canters
Lees hier ook: Wéér een luchthaven dicht: hoe herken en vang je drones?
Het Nederlandse spoor is op dit moment niet bestand tegen mogelijke sabotageacties. Dat stelt ProRail-topman John Voppen in De Telegraaf. ‘Ons spoor is gebouwd op efficiency, niet op weerbaarheid.’ Hij reageert daarmee op de waarschuwing van de baas van het Oekraïense spoorwegbedrijf, Oleg Yakovenko, die op bezoek is in Nederland.
Volgens Yakovenko moeten Europese landen ‘radicaal anders gaan denken over weerbaarheid’, in het licht van de toegenomen Russische sabotageacties. Uit ervaring weet hij dat de aanvallen van Rusland op het spoor continu veranderen. Europa zou daar niet genoeg op voorbereid zijn, terwijl het wel meer in het vizier van de Russen komt.
‘Ik heb de indruk dat pas toen in Polen drones opdoken, jullie beseften dat de oorlog dichtbij komt’, aldus Yakovenko. Hij wijst ook op de drones die de afgelopen weken het luchtverkeer in verschillende Europese landen hebben platgelegd. Tijdens de Navo-top in Den Haag afgelopen zomer kwam het treinverkeer rond Schiphol stil te liggen door brandstichting. Van al die incidenten is niet met zekerheid vastgesteld dat Rusland daarachter zit.
Volgens Voppen is het Nederlandse spoorwegsysteem niet ingericht op snel oplossen van problemen. Er zijn volgens hem extra investeringen nodig om het spoor weerbaarder te maken.
Thom Canters
Het is aan een Poolse rechtbank of de Oekraïense Volodymyr Z., die wordt verdacht van het saboteren van pijpleiding Nord Stream, wordt uitgeleverd aan Duitsland. Afgelopen vrijdag werd hij in Polen gearresteerd. Maar dinsdag maakte de Poolse premier Donald Tusk heel duidelijk hoe de Poolse regering in deze zaak staat.
‘Het is beslist niet in het belang van Polen’ of van ‘fatsoen en rechtvaardigheid’ om de verdachte uit te leveren, zei Tusk tegen persbureau PAP. Eerder schreef de premier op X: ‘Het probleem van Nord Stream is niet dat het is opgeblazen. Het probleem is dat het is gebouwd.’
Volodymyr Z. wordt ervan verdacht deel uit te maken van het commando dat in 2022 met explosies een deel opblies van de pijplijn die goedkoop Russisch gas naar Duitsland en West-Europa vervoerd. Oekraïne ontkent nog altijd elke betrokkenheid bij de sabotage.
Sinds de aanleg van Nord Stream in 2005 en vervolgproject Nord Stream 2 in 2018 maakten de Polen van hun hart geen moordkuil, evenmin als de Balten en de Oekraïners. Deze landen zien het project als een bedreiging van hun geopolitieke veiligheid.
‘Rusland, met behulp van sommige Europese landen, Duitse en Nederlandse bedrijven, bouwden Nord Stream 2 tegen de meest vitale belangen van niet enkel onze landen, maar heel Europa’, memoreerde Tusk. Ook liepen ze door de Duits-Russische samenwerking transitopbrengsten mis van de oudere pijpleidingen die over land liepen.
Volodymyr Z. woonde eerder al in Pruszków, een voorstadje van Warschau. Vorig jaar vluchtte hij naar Oekraïne zonder dat de Polen hem aanhielden, ondanks een internationaal opsporingsbevel van de Duitsers. Waarom hij dit keer wel is gearresteerd, is onduidelijk.
De verdachte zit in voorlopige hechtenis voor een periode van 40 dagen. In die periode moet de rechter besluiten om hem uit te leveren aan Duitsland. De eerste hoorzitting zal binnenkort plaatsvinden.
Arnout le Clercq
Lees hier ook: Tweede verdachte van sabotage Nord Stream-pijpleidingen opgepakt in Polen
Het Nederlandse kabinet wil eind volgend jaar boven de Noordzee een permanent testgebied voor drones openstellen. Het is ‘hard nodig’ dat er wordt geëxperimenteerd met het vliegen met drones ‘buiten het gezichtsveld’, zegt demissionair staatssecretaris Gijs Tuinman van Defensie in het NOS Radio 1 Journaal.
‘Drones hebben het slagveld fundamenteel veranderd’, aldus Tuinman. ‘In Oekraïne zien we dagelijks hoe cruciaal deze technologie is voor onze veiligheid.’ Hij verwijst ook naar vliegvelden in Europa ‘die op zwart gaan’ vanwege mysterieuze dronevluchten. Met dit testgebied investeren we in digitale slagkracht en versnellen we de ontwikkeling van drones en antidronesystemen.’
De provincie Zuid-Holland en de ministeries van Defensie en Infrastructuur en Waterstaat ondertekenen woensdag een samenwerkingsovereenkomst voor het nieuwe testgebied. Het ministerie van I&W wees eerder al een gebied tussen Katwijk en de Rotterdamse haven aan als voorkeursgebied. Om daadwerkelijk te kunnen testen met drones, moet de indeling van het luchtruim nog wel worden gewijzigd.
De drones moeten gaan vliegen vanaf de Unmanned Valley, het onderzoekscentrum op het gebied van onder meer drones en sensortechnologie in Valkenburg, op enkele kilometers van de Noordzee. Vanaf daar moet een soort luchtbrug komen richting het testgebied, waar geen vliegverkeer meer zou moeten plaatsvinden. De opgedane kennis moet ook gebruikt worden voor civiele toepassingen, zoals dijkinspecties met drones.
De drones waarmee boven de Noordzee getest moet worden, moeten onder meer komen van de oude Nedcar-fabriek van VDL in Born. Deze week startte daar in samenwerking met het ministerie van Defensie de productie van drones, dronebatterijen en onbemande tanks.
Thom Canters
Ursula von der Leyen, voorzitter van de Europese Commissie, heeft vandaag gezegd dat er meer nodig is dan ‘traditionele defensiemiddelen’ om de Russische ‘hybride oorlog’ te bestrijden. Tijdens een toespraak voor het Europees Parlement in Straatsburg sprak ze over ‘een georganiseerde en steeds intensievere campagne om onze samenleving te ontregelen, onze vastberadenheid te testen en onze steun voor Oekraïne te ondermijnen’.
Europa is de afgelopen weken in de ban van drones die worden waargenomen boven luchthavens in West- en Noord-Europese landen. In onder meer München, Oslo en Kopenhagen is het vliegverkeer daardoor meermaals grondig ontregeld. Onder regeringsleiders gaat de verdenking uit naar Rusland.
Rusland schond vorige maand ook al het Poolse, Roemeense en Este luchtruim met drones of gevechtsvliegtuigen. Dat heeft tot twee keer toe ertoe geleid dat een spoedbijeenkomst van de Navo bijeen werd geroepen. Bovendien verdenken verschillende Europese landen Rusland van brandstichting en het sturen van pakketten met explosieven.
Dergelijke Russische acties vragen volgens Von der Leyen om ‘een nieuwe denkwijze’. ‘We kunnen ons terugtrekken en toekijken hoe de Russische dreigingen escaleren, of we kunnen ze beantwoorden met eensgezindheid, afschrikking en vastberadenheid.’
Thom Canters
Lees hier ook: EU overweegt ‘dronemuur’ tegen Rusland, naast het versterken van de oostgrens
Europa is in de ban van Russische drones, maar ook op andere manieren voert Rusland een schaduwoorlog op het continent. Met vergiftigingen, sabotage, en spionage wil Poetin onrust stoken in Europese Navo-landen. Behalve drones komen ook gevechtsvliegtuigen het Navo-luchtruim binnen.
Lees hier het hele artikel.
Na een nieuwe golf van Russische uitlokkingen in West-Europa – luchtruimschendingen, intimidatie, mysterieuze drones – klinkt de roep om terug te slaan steeds luider. Maar zéggen dat je militair vergeldt, betekent ook dat je het moet doen. Is die bereidheid er wel?
Lees hier het hele artikel.
We moeten ons geestelijk voorbereiden op een oorlog, waarschuwde Navo-baas Mark Rutte onlangs. Maar aan de randen van Europa wordt de zogenoemde hybride oorlog met Rusland al sterk gevoeld. Hoe wordt die strijd gevoerd?
Volg hier de laatste ontwikkelingen over de dronevluchten, sabotageacties en spionage die onderdeel zijn van de ‘hybride oorlog’ van Rusland met Europa.
Source: Volkskrant