Zes Friese PVV’ers, allemaal mannen, zijn op zaterdag aan het flyeren. ’s Ochtends in Leeuwarden, ’s middags in Heerenveen. Harrie Graansma, fractievoorzitter van de PVV in de Provinciale Staten van Friesland, is erbij, en ook Tweede Kamerlid Max Aardema. Ze dragen witte jassen met ‘PVV Fryslân’ erop. In Leeuwarden pakken veel mensen de flyers, met een grote foto van Geert Wilders, graag aan. Maar er zijn er net wat meer die niets van de PVV moeten hebben. In Heerenveen is het andersom.
Op de Nieuwestad in Leeuwarden wil een winkelier niet dat de PVV’ers voor zijn etalage blijven staan. Op de Wettertoer in Heerenveen wijst een man naar de flyer en roept “Hitler, Hitler”. De PVV’ers lijken het niet te horen. Ze vinden dat het goed gaat. “Tien jaar geleden”, zegt Harrie Graansma, “werden we nog bespuugd.”
PVV’ers hebben deze campagne niet veel te doen. Bij alle andere partijen sjouwen kandidaat-Kamerleden van het ene verkiezingsdebat naar het andere: op scholen en universiteiten, bij belangenorganisaties, in Nieuwspoort. Bij de vorige verkiezingen, in 2023, deden PVV’ers dat ook nog. Marjolein Faber stond op het podium bij het Centrum Informatie en Documentatie Israël (CIDI), Dion Graus deed mee aan het Dierendebat. Dat is nu anders. Bij het CIDI-debat, vorige week donderdag, was niemand van de PVV. En dat Graus vrijdag niet bij het Dierendebat was, vond hij volgens de mensen die het organiseerden heel jammer. Hij mocht niet van Wilders. Eén PVV’er, nummer twee op de lijst Sebastiaan Stöteler, was bij WNL Op Zondag voor een debat. Verder doet Wilders deze campagne, waarin hij weinig optreedt, in zijn eentje.
Folders uitdelen mag wel en in Friesland doen de PVV’ers dat zoals politici dat altijd doen. Ze vragen: “Mag ik u deze geven?” Of: “Gaat u stemmen?” En hoe de reactie ook is: “Dank u wel, fijne dag!” Maar wat ik niet eerder heb meegemaakt bij flyeracties: in Leeuwarden valt Harrie Graansma zo fel uit naar een gewone-kiezer-op-straat, vmbo-docent Nederlands Tim Oord, dat het bijna ruzie wordt. Oord noemt de PVV “niet democratisch”, met Wilders als het enige partijlid. Volgens Graansma is democratie “de wil van het volk”. “En als het volk op de PVV stemt, voert Wilders de wil van het volk uit.” Oord begint over Marjolein Faber, die “heeft gelogen”. Graansma zegt: “Ja, ja, nu verandert u snel van onderwerp hè? Dat kan, dat mag. Maar zij is recht door zee, ze staat voor haar standpunten en kreeg de hele wolvenroedel over zich heen.” Hij wijst met zijn vinger naar Oord. “Ook van úw partij.”
Tim Oord zegt: “Mijn partij? Welke dan?”
“Dat zal ik u zeggen”, zegt Graansma. “Dat is GroenLinks-PvdA…” “Nee”, zegt Oord. “Ik…” “Wacht even”, zegt Graansma, “Ik was nog niet klaar. Uw partij is GroenLinks-PvdA, CDA, VVD, D66, SP, de dierenpartij. Dat is één grote kongsi.”
Bij de oliebollenkraam in Heerenveen wil Baukje Woltman, 63, hulp in de huishouding, géén flyer. In 2023 stemde ze op Wilders, nu vindt ze hem “een schreeuwer”. “Het land”, zegt ze, “is naar de kloten.” Haar stempas ligt al “in de container”. Harrie Graansma praat minutenlang op haar in. Weer over “de kongsi”, en “het hele ambtenarenkorps” dat Wilders wilde “tegenhouden”. Wat nu moet gebeuren, zegt hij, is: “Keihard de bijl erin.”
Baukje Woltman gaat kijken of ze ’m nog kan vinden, de stempas.
Petra de Koning doet elke dinsdag verslag over de Haagse politiek (p.dekoning@nrc.nl)
NIEUW: Geef dit artikel cadeauAls NRC-abonnee kun je elke maand 10 artikelen cadeau geven aan iemand zonder NRC-abonnement. De ontvanger kan het artikel direct lezen, zonder betaalmuur.
Elke werkdag een overzicht van het nieuws uit de ochtend en de nieuwste artikelen
Source: NRC