Vandaag verdwijnt oud-president van Frankrijk Nicolas Sarkozy achter de tralies van La Santé Prison in Parijs. Die opmerkelijke gebeurtenis leidt tot verdeelde reacties in Frankrijk, ziet correspondent Eline Huisman.
is nieuwsverslaggever van de Volkskrant.
Dag Eline, hoe bijzonder is het dat een oud-president van Frankrijk de gevangenis in moet?
‘Het is de eerste keer dat een voormalig president van Frankrijk de cel ingaat. Er zijn vaker strafzaken tegen Sarkozy gevoerd, maar de zaak waarvoor hij nu de gevangenis in moet – deelname aan een criminele organisatie, met daarachter de verdenking van het aannemen van campagnegeld van voormalig dictator Muammar Khadaffi van Libië – is de grootste.
‘Sarkozy is veroordeeld tot een onvoorwaardelijke gevangenisstraf van vijf jaar. Opvallend aan het vonnis is dat de rechter heeft bepaald dat de straf meteen ingaat. Normaal gesproken wordt zo’n straf opgeschort zolang er nog een beroep loopt tegen het vonnis.
‘Vanuit politiek rechts in Frankrijk klinkt kritiek op de onmiddellijke ingang van de straf. Ze vinden dat het in tegenspraak is met het vermoeden van onschuld zolang het beroep nog loopt. Een soortgelijke uitspraak deed de rechter tegen de Franse politicus Marine Le Pen; zij mag zich niet meer verkiesbaar stellen en ook dat vonnis werd direct van kracht.
‘Onduidelijk is hoelang Sarkozy achter de tralies blijft. Zijn advocaten zullen morgenochtend een verzoek indienen bij de rechter om hem vrij te laten zolang zijn beroepszaak loopt. Dat verzoek moet binnen twee maanden worden behandeld, maar volgens experts kan dat met zo’n belangrijke zaak ook sneller gebeuren.’
Hoe kijken de Fransen naar zijn straf?
‘Er wordt verschillend op gereageerd. Sarkozy is een mediageniek persoon. Dat zag je ook aan de manier waarop hij zich presenteerde en sprak tijdens zittingen. Hij maakt nog steeds veel los. Zijn tegenstanders noemen het een zegen voor de Franse rechtsstaat en de strijd tegen corruptie.
‘Ik sprak tijdens de zittingen – waar veel geïnteresseerde burgers op af kwamen – ook met mensen die zeiden: ‘We zijn wel wat gewend in Frankrijk als het gaat om corruptiezaken tegen politici. Maar het feit dat zijn entourage heeft onderhandeld met de zwager van Khadaffi, een veroordeelde terrorist, maakt het echt onverteerbaar.
‘Met name rechtse politici nemen het op voor de oud-president. Sarkozy is voor velen van hen een soort mentor en nog steeds erg belangrijk. Ook kwam hij meermaals als adviseur bij president Emmanuel Macron op bezoek. Vrijdag was hij nog bij de president, maar onduidelijk is wat zij toen hebben besproken. Macron werd daarover maandag nog ondervraagd. Hij zei het ‘op menselijk vlak’ heel normaal te vinden om een oud-president vlak voor diens gevangenzetting te ontvangen.
‘Sarkozy is trouwens niet de enige president die nog als adviseur op bezoek ging bij zittende presidenten. Wel is het opvallend dat hij nog zo’n prominente rol heeft als politiek raadgever. De minister van Justitie van Frankrijk, Gérald Darmanin, zei ook dat hij Sarkozy ‘sowieso’ zou gaan opzoeken in de cel. Eerder zei Darmanin al ‘aangedaan te zijn’ door de veroordeling, omdat Sarkozy ‘zo belangrijk’ voor hem was.
Hoe staat Sarkozy er zelf in?
‘Na zijn veroordeling ging hij tekeer over een zwarte dag voor de Franse rechtsstaat. Hij zei dat hij onschuldig was en typeerde de rechtszaak tegen hem als een kwestie van haat tegen hem als persoon. Hij herhaalde dat hij met opgeheven hoofd de cel in zou gaan. Dat zei hij de afgelopen dagen ook in interviews, waar hij ook vertelde over de drie boeken en de tien foto’s die hij mocht meenemen. Met zijn kenmerkende gevoel voor theater zei hij dat hij een biografie van Jezus zou meenemen en twee edities van het verhaal over de graaf van Monte Cristo, de bekendste figuur uit de Franse literatuur die onterecht gevangen werd gezet.’
Waar komt hij terecht?
‘In een cel van de Parijse gevangenis La Santé Prison, in een ruimte van 9 à 11 vierkante meter, geïsoleerd van andere gevangenen. Sarkozy krijgt een eigen ingang voor familiebezoek en mag één uur per dag wandelen op een speciale binnenplaats. Ook daar is hij alleen, afgezien van de drie beveiligers.
‘Dat is best bijzonder, want veel gevangenissen in Frankrijk zitten meer dan vol. Zo is La Santé volgens de laatste cijfers voor 191 procent gevuld. Volgens de autoriteiten moet Sarkozy wel alleen opgesloten zitten. Hij zou anders gevaar kunnen lopen, vanwege zijn voormalige rol als president en minister van Justitie. Zijn medegevangenen zijn onder meer veroordeeld voor terrorisme en drugscriminaliteit.
‘Verder krijgt hij toegang tot een sportschool en bibliotheek en mag hij drie keer per week bezoek ontvangen. Hij heeft zelf al aangegeven dat hij zijn tijd in de gevangenis gaat gebruiken om een boek te schrijven.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant