Globalisering
Dit is het dagelijkse commentaar van NRC. Het bevatmeningen, interpretaties en keuzes. Ze worden geschreven door een groepredacteuren, geselecteerd door de hoofdredacteur. In de commentaren laat NRC zien waar het voor staat. Commentaren bieden de lezer eenhandvat, een invalshoek, het is ‘eerste hulp’ bij het nieuws van de dag.
Nederland betaalt een hoge prijs voor de lichtvaardigheid waarmee het een kleine tien jaar geleden heeft toegestaan dat chipproducent Nexperia in Chinese handen kwam. Nu probeert het ministerie van Economische Zaken alsnog greep op het bedrijf te krijgen, door het onder curatele te stellen. Daardoor is Nederland hard in aanvaring gekomen met economische supermacht China.
En dat niet alleen. De aangekondigde Chinese vergelding – het blokkeren van de uitvoer van in China geproduceerde chips van Nexperia – dreigt behalve Nederland ook bevriende landen in problemen te brengen. Zo vreest de Europese auto-industrie dat haar productie zal stokken als de chipaanvoer uit China stilvalt.
Ook al is het besef laat gekomen, het valt toe te juichen dat nu in Den Haag en Europese hoofdsteden een belangrijk inzicht is doorgedrongen: dat het niet verstandig is om voor chips – en andere strategische goederen – zo sterk afhankelijk te zijn van leveranciers uit landen die economisch en politiek onze rivalen zijn.
In de hoogtijdagen van de globalisering, zo’n kwart eeuw geleden, namen westerse landen die afhankelijkheid voor lief. De goedkope invoer uit verre landen was onweerstaanbaar. De vaak complexe productieketens die zich over meerdere landen en grenzen uitstrekten, leken efficiënt. Handelsbarrières waren er steeds minder. ‘De wereld is plat’, was immers het parool. De onderlinge afhankelijkheden tussen landen en handelsblokken zouden juist zorgen voor stabiliteit.
Inmiddels weten we beter. De globalisten van weleer zijn wijs geworden door opkomend protectionisme, dumping van goedkope Chinese producten op de Europese markt, krapte aan mondkapjes tijdens de Covid-pandemie, de oorlog van gasleverancier Rusland tegen Oekraïne – en de razendsnelle opkomst van China op tal van hoogtechnologische en wetenschappelijke terreinen.
Onder trefwoorden als ‘strategische autonomie’ en ‘technologische soevereiniteit’ proberen Europese landen iets terug te pakken van de al te makkelijk uit handen gegeven macht in het economisch proces. Op het spel staat niet minder dan de Europese economische veiligheid, het overleven van innovatieve industrieën en banen. En via de defensie-industrie is ook de geopolitieke veiligheid in het geding.
Economische Zaken rechtvaardigde de drastische ingreep bij Nexperia met het argument dat „cruciale technologische kennis en capaciteiten” naar China dreigden te verdwijnen. Het verlies daarvan zou „een risico kunnen vormen voor de Nederlandse en Europese economische veiligheid”. Zo lijkt het Haagse optreden bij Nexperia op het eerste gezicht een voorbeeld van een weliswaar riskante en ongebruikelijke, maar toch vastberaden uitwerking van dat veelbesproken streven naar technologische soevereiniteit.
Helaas is dat moeilijk vol te houden. De Nederlandse ingreep kwam tot stand onder druk van de Verenigde Staten, die in een hard handelsconflict met China zijn verwikkeld. Al in juni had Washington Den Haag laten weten dat Nexperia vanwege zijn Chinese eigenaar getroffen zou kunnen worden door Amerikaanse handelsbeperkingen. Op 30 september meldden de Amerikanen dat dat nu inderdaad ging gebeuren. Nog dezelfde dag trok minister van Economische Zaken Karremans (VVD) de macht bij Nexperia naar zich toe. Enkele dagen later zette de Ondernemingskamer topman Zhang Xuezheng uit zijn functie.
Tegen het Chinese verwijt dat Nederland hiermee een klusje voor de VS opknapte, valt weinig in te brengen. De ingreep mag ook een Nederland en Europees belang zijn, maar strategische autonomie is het niet.
NIEUW: Geef dit artikel cadeauAls NRC-abonnee kun je elke maand 10 artikelen cadeau geven aan iemand zonder NRC-abonnement. De ontvanger kan het artikel direct lezen, zonder betaalmuur.
Economieredacteuren nemen je mee in de discussies die zij op de redactie voeren over actuele ontwikkelingen
Source: NRC