Douaneregels De Europese aanpak van de enorme toestroom aan pakketjes van Chinese webshops dreigt te versnipperen. Lidstaten vinden dat een EU-brede pakketjesheffing te lang op zich laat wachten en voeren zelfstandig een nationale heffing in. Andere landen voelen zich daardoor ook tot actie gedwongen.
Dagelijks komen er zo'n 12 miljoen pakketjes de EU binnen.
Het lijkt een dossier waarover Europese landen bijzonder eensgezind zijn: het aanpakken van de enorme toestroom van webwinkelpakketjes die de Europese Unie binnenkomt. Iedere dag zijn het er zo’n 12 miljoen, veelal afkomstig van Chinese webwinkels als Temu, Shein en AliExpress. Een ‘handling fee’ per pakketje moet ervoor zorgen dat het aantal zendingen afneemt.
Ook de Europese Commissie voelt daar wat voor, en stelde eerder dit jaar al een pakjestaks van twee euro voor. Die laat alleen nog wel even op zich wachten. De EU-brede heffing maakt onderdeel uit van de hervorming van de Europese douaneregels, waar de Commissie, lidstaten en het Europees Parlement momenteel over onderhandelen. Dat is een breed pakket aan maatregelen, waarin bijvoorbeeld ook staat dat zendingen met een waarde van minder dan 150 euro voortaan niet meer vrijgesteld zijn van importbelastingen.
De Europese taks kan eind volgend jaar op zijn vroegst in werking treden, hoewel ook begin 2028 als ingangsdatum genoemd wordt. Veel EU-landen zien de toestroom aan pakketjes ondertussen alsmaar toenemen en willen zo lang niet wachten. Daarom komen verschillende lidstaten in de tussentijd met hun eigen heffingen en dreigt de Europese douaneunie versnipperd te raken.
De Roemeense regering kondigde in augustus als eerste een heffing aan van 25 lei per pakketje, iets minder dan 5 euro. De Franse regering opperde vorige week een heffing van twee euro – in lijn met het Europese plan – die al vanaf 1 januari in zou moeten gaan. Ook de Nederlandse regering staat „positief tegenover een nationale handling fee”, zo schreef demissionair Douanestaatssecretaris Eugène Heijnen (BBB) onlangs aan de Tweede Kamer.
Douanediensten klagen al een tijdje dat de enorme hoeveelheid aan pakketjes voor problemen zorgt. Het is voor hen onmogelijk om goed te controleren, waardoor er ook spullen op de markt komen die niet voldoen aan Europese veiligheidsregels. Bovendien zijn veel bestellingen minder dan 150 euro waard, waardoor er geen belasting over wordt afgedragen.
Importstromen bestonden voorheen vooral uit bulkzendingen. Een winkelier bestelde bijvoorbeeld een container vol identieke plakbandhouders en betaalde daar importbelasting over. De douane hoefde dan in zo’n container maar één doos open te maken en te controleren om te weten of alles in orde was.
De opkomst van Chinese webwinkels heeft ervoor gezorgd dat dit soort steekproeven veel lastiger zijn geworden. In plaats van een container gevuld met hetzelfde artikel, komen er nu vliegtuigen met vele duizenden kleine pakketjes met allerlei verschillende producten. Dat valt voor douanediensten nauwelijks te controleren.
Door per zending kosten te rekenen, is het de bedoeling dat bulkleveringen (waarbij veel meer spullen in één zending zitten) financieel aantrekkelijker worden en er dus minder losse pakketjes naar de EU komen.
In Nederland moet de ministerraad nog besluiten of er een nationale heffing komt. Dat zal naar verwachting op korte termijn gebeuren. „De ontwikkelingen bij andere lidstaten worden nauwlettend gevolgd en indien wenselijk is Nederland in staat om snel te handelen”, schreef staatssecretaris Heijnen al aan de Tweede Kamer. In die woorden klinkt door dat een Nederlandse heffing vooral ingevoerd zou worden als reactie op heffingen van andere landen.
De vrees is dat de pakketjesstroom anders verlegd wordt: om de Franse heffing te ontwijken, zouden leveringen via Nederland de EU in kunnen worden gevoerd. Eenmaal op de interne markt kunnen ze zonder belemmeringen doorgestuurd worden naar hun eindbestemming. Een waterbedeffect dus, waar landen alleen aan kunnen ontkomen door zelf ook mee te duwen op het matras.
Ook in Brussel wordt dat als een risico gezien. „Het zijn hele dynamische logistieke ketens die op dit soort veranderingen anticiperen”, zegt Europarlementariër Dirk Gotink (NSC). Hij voert namens het Europees Parlement de onderhandelingen over de douanehervormingen. „Douanes en markttoezichthouders worden nu al overrompeld door de toestroom aan pakketjes, dat wordt bij het verschuiven alleen maar erger.„
„Dit is echt iets wat Europees geregeld moet worden. Alleen dan heb je een gezamenlijke rekenmethode om de hoogte van de heffing te bepalen en voorkom je onderlinge concurrentie daarop.”
Bedrijven in de logistieke sector voorzien ook problemen bij de ieder-voor-zich-aanpak. „Een extra heffing versnelt de verschuiving van ladingstromen”, zegt branchevereniging Transport en Logistiek Nederland. Volgens de belangenorganisatie is een invoering op korte termijn niet haalbaar: systemen moeten daarop worden aangepast en er moet een manier zijn om de kosten door te berekenen.
Er is in Brussel nog onenigheid over wie de heffing opstrijkt. De Commissie wil de opbrengst als inkomsten opnemen in het EU-budget vanaf 2028. Verschillende lidstaten willen de heffingen die aan hun grens geïnd worden zelf houden. Dat twistpunt vertraagt de onderhandelingen, zeggen diplomaten tegen de Financial Times.
Vorig jaar ging 89 procent van de zendingen via een zestal landen de Europese grens over. Het controlewerk is daarmee zeer ongelijk verdeeld. Van alle douanediensten krijgt de Nederlandse er het meeste te verwerken: een kwart van alle pakketjes, drie miljoen per dag.
De pakketjesheffing kan flinke bedragen opleveren om het controlewerk te financieren. Een bierviltjesberekening voor een Nederlandse heffing van 2 euro levert de staatskas ruim 2 miljard euro per jaar op, ervan uitgaande dat de pakketjesstroom gelijk blijft. De Franse regering heeft in haar begrotingsvoorstel voor 2026 alvast 500 miljoen euro aan inkomsten van de heffing op „petits colis” ingeboekt.
NIEUW: Geef dit artikel cadeauAls NRC-abonnee kun je elke maand 10 artikelen cadeau geven aan iemand zonder NRC-abonnement. De ontvanger kan het artikel direct lezen, zonder betaalmuur.
Economieredacteuren nemen je mee in de discussies die zij op de redactie voeren over actuele ontwikkelingen
Source: NRC