Chipindustrie In Nederland gaat de aandacht naar het wanbestuur van ceo Zhang Xuezheng. In China ligt de focus op de uitzonderlijke stap van de Nederlandse overheid. „Zelfs de Chinese overheid doet dat soort dingen niet meer!”
Het gebouw waar Nexperia ook huist in Nijmegen. De Chinese tak van het bedrijf zelf stelt zich assertief op.
Een week nadat het nieuws over het Nederlandse ingrijpen bij halfgeleiderbedrijf Nexperia in China naar buiten kwam, overheerst daar nog altijd ongeloof en verontwaardiging.
Nederland legde de bedrijfsvoering van Nexperia voor een jaar stil vanwege „ernstige bestuurlijke tekortkomingen” en zette de ceo op non-actief. Het Europese bedrijf, met hoofdkwartier in Nijmegen, is sinds 2019 eigendom van Wingtech, van de Chinese ondernemer ‘Wing’ Zhang Xuezheng. Die wilde de Europese top ontslaan na een financieel conflict en stelde daarvoor stromannen aan.
Om te voorkomen dat kennis weglekte naar China, beriep EZ zich op een obscure wet uit 1952, die nog nooit eerder gebruikt is. Met deze Wet beschikbaarheid goederen is Nexperia de facto bevroren: er kunnen geen cruciale wijzigingen meer doorgevoerd worden. Europese bestuursleden stapten daarna naar de Ondernemingskamer, die vervolgens Wing uit zijn bestuurlijke macht zette.
Waar in Nederland veel aandacht ging naar het wanbestuur van Zhang Xuezheng, ligt in China de focus op de uitzonderlijke stap van een overheid die zo hard ingrijpt bij een beursgenoteerd bedrijf.
„In China is ook niet veel sympathie voor de persoon van Zhang”, vertelt Robert Wu, ceo van Baiguan, een dataconsultancy in Shanghai, in een telefoongesprek. Hoewel Wingtech in de top-tien van beursgenoteerde halfgeleiderbedrijven in China staat, is de afgezette ceo geen bekend figuur in het land.
„Maar bij zo’n drastische overheidsactie is het lastig voor het Chinese publiek om te focussen op het individu. Zelfs de Chinese overheid doet dat soort dingen niet meer! De consensus is hier dat dit gebeurd is vanwege de geopolitieke spanningen tussen China en de VS. De Nederlandse overheid wil haar eigen industrie beschermen maar kiest hiermee ook effectief de Amerikaanse kant.”
Ook de details van Zhangs wanbestuur, zoals een boete van 8 miljoen renminbi (970.000 euro) vanwege verzwegen handelstransacties op de beurs van Shanghai, trekken in China minder aandacht. Zo zijn op China’s relatief jonge kapitaalmarkten schendingen van de beursregels gebruikelijker dan in Europa. Eerder dit jaar noemde president Xi Jinping het aanpakken en moderniseren van het gedrag van bedrijven en aandeelhouders nog als aandachtspunten voor het land. Wu: „Laat ik zeggen dat Chinese mensen hier niet van schrikken.„
Van het Nederlandse ingrijpen schrokken ze wel. Chinese Wingtech-managers die met het Chinese zakenblad Yicai spraken, noemden de snelheid van de Nederlandse acties, waaronder de snelle afhandeling van de zaak bij de Amsterdamse Ondernemingskamer, „ongebruikelijk efficiënt voor Nederland”.
Nadat drie Nederlandse Nexperia-bestuurders op 1 oktober een verzoek in hadden gediend voor een spoedzitting bij de Ondernemingskamer, volgde een besloten zitting op 6 oktober en op 7 oktober een uitspraak, die de noodmaatregelen bij het bedrijf, waaronder de schorsing van Zhang, goedkeurde.
Ook voor Chinezen die in Wingtech hadden geïnvesteerd was de schrik groot. Een teleurgestelde investeerder, die niet met zijn volledige naam in de krant wil „vanwege de omvang van deze zaak”, schrijft in een chatbericht aan NRC dat het ingrijpen van de Nederlandse overheid „eruitziet als discriminatie” omdat het zo ongebruikelijk is, en dat het in China tot „sterke verontwaardiging” heeft geleid.
De 25-jarige investeerder Li, woonachtig in de provincie Anhui, zag vorige week de waarde van zijn aandelen in het bedrijf met meer dan 25.000 euro dalen voor hij ze wist te verkopen. „Ik kon nauwelijks geloven dat Nederland dit echt deed. Dat ik op dat moment eruit kon stappen voelt als een geluk bij een ongeluk.”
De Chinese tak van het bedrijf zelf stelt zich assertief op. Dit weekend rapporteerden Chinese media dat Nexperia gestopt zou zijn met het betalen van salarissen aan Chinese medewerkers. In een online gepubliceerde brief aan zijn medewerkers schreef Nexperia China vervolgens dat de Chinese tak van het bedrijf volstrekt „onafhankelijk opereert” en dat die – en niet het Nederlandse hoofdkwartier in Nijmegen – verantwoordelijk is voor de salarissen.
Verder schrijft het bedrijf, waar lokale Chinese managers de leiding lijken te hebben overgenomen, dat medewerkers “instructies van buitenaf” mogen negeren zonder negatieve consequenties. Op zondag stelde Nexperia Nederland in een reactie dat het nieuws over onbetaalde salarissen „feitelijk onjuist en misleidend” was. De geruchten over niet-betaalde salarissen zouden de wereld in zijn geholpen door Wingtech, dat daarmee onrust wil zaaien onder Chinese medewerkers.
Er lijkt in China brede steun te zijn voor de exportcontroles die het Chinese handelsministerie als tegenactie heeft ingesteld. Die leggen op dit moment de export van de Chinese productie van Nexperia, goed voor 70 procent van de totale productie van het bedrijf, stil en leiden in Europa al tot zorgen over de chipstoevoer voor Europese autofabrikanten.
In China zijn bovendien zorgen over de bredere consequenties van de Nederlandse overheidsactie voor de economische relatie tussen China en Europa. Volgens Wu is het conflict slecht nieuws voor Chinese bedrijven die overwegen om in Europa te investeren. „Die zullen nu zeker hun besluit uitstellen tot er meer duidelijkheid komt over het Europese investeringsklimaat voor Chinese bedrijven.”
In tv-programma Buitenhof zei de Nederlandse minister van Economische Zaken Vincent Karremans (VVD) zondag dat hij de komende weken een gesprek over de Nexperia-kwestie heeft met zijn Chinese ambtsgenoot Wang Wentao. Ondertussen wordt op lagere ambtelijke niveaus al overleg gevoerd tussen Nederland en China, aldus de minister.
De topman Wing dreigde Nexperia „leeg te halen”, stelde Karremans. Hij benadrukte dat de ingreep bij Nexperia „een maatregel tegen een bedrijf was, en niet tegen een land”. Hij heeft andere Europese landen, en ook de VS en China, pas op de hoogte gesteld nadat hij het besluit had genomen om in te grijpen bij de chipmaker.
Dat het volgens de Nederlandse minister om een stap gaat die niet tegen China als land wordt genomen, neemt de zorgen over de impact in China niet weg. Wu: „Juist omdat dit zo uitzonderlijk is, heeft het een grote impact. Dit is nu een keer gebeurd. Dus het kan opnieuw gebeuren. Ik denk dat het voor de Nederlandse overheid en het ministerie allemaal heel logisch lijkt. Maar de consequenties zouden best wel eens groter kunnen zijn dan zij hadden gedacht.”
Met medewerking van Wanqing Chen
NIEUW: Geef dit artikel cadeauAls NRC-abonnee kun je elke maand 10 artikelen cadeau geven aan iemand zonder NRC-abonnement. De ontvanger kan het artikel direct lezen, zonder betaalmuur.
Een overzicht van de verhalen die de economieredactie vandaag heeft gemaakt
Source: NRC