Het bestaat: Palestijns bier. Maar de Westelijke Jordaanoever is ‘de moeilijkste plek ter wereld’ om bier te brouwen, zegt de eigenaar. ‘Religie en cultuur zijn soms obstakels. Maar vooral: de bezetting.’
is buitenlandredacteur van de Volkskrant. Ze schrijft over Israël en de Palestijnse gebieden, het Midden-Oosten en België.
Het is niet het eerste waar je aan denkt bij een reisje naar het Midden-Oosten, maar één van de grootste toeristische evenementen op de Westelijke Jordaanoever was jarenlang het Oktoberfest in het dorpje Taybeh. Jawel: een massa mensen met grote pullen bier.
‘Het had natuurlijk wel een paar andere accenten’, vertelt Canaan Khoury van bierbrouwerij Taybeh lachend. ‘Er liepen bijvoorbeeld geen dames in dirndl-jurkjes rond – dat kan hier echt niet.’
De afgelopen twee jaar is het Oktoberfest echter niet doorgegaan. Vanwege het genocidale geweld in Gaza hebben ook de Palestijnen op de bezette Westoever niets te vieren, en de afgelopen twee jaar is er bovendien geen toerist meer in het gebied geweest. Maar de bierbrouwerij staat er nog wel: de oudste microbrouwerij van het Midden-Oosten, die wordt gerund door de christelijk-Palestijnse familie Khoury.
Het wordt vaak een beetje vergeten, maar in de regio waar Jezus Christus tweeduizend jaar geleden werd geboren en de Bijbel is geschreven, wonen ook christenen. Het zijn er niet veel meer, grofweg 1,7 procent van alle inwoners van de Westoever, maar deze christelijke Palestijnen worden net zo goed vervolgd, verjaagd en vermoord als hun moslimbroeders.
‘We zijn hier allemaal opgegroeid met checkpoints, arrestaties en de dreiging van geweld’, zegt vader Bashar Fawadi, pastoor van de katholieke kerk in Taybeh. ‘Maar ons dorp werd altijd redelijk met rust gelaten. Hier wonen geen strijders. Wij hebben geen wapens. Er is hier niemand die problemen veroorzaakt.’
Sinds de aanval van 7 oktober 2023 is ook Taybeh doelwit van Israëlische kolonisten, vertelt vader Bashar. Hij staat in zijn kerk, tegenover het altaar waarachter een enorm mozaïek te zien is van Jezus die een onderkomen zoekt in Taybeh (in de Bijbel wordt het dorp Ephraim genoemd) nadat hij Lazarus uit de dood heeft gewekt. ‘Onze olijfboomgaarden worden verwoest, schoolbussen worden aangevallen en gebouwen worden in brand gestoken. De priesters uit dit dorp hebben twee jaar geleden gezamenlijk een gesprek aangevraagd met het leger, en kregen te horen dat het ‘niet hun taak’ was om Palestijnen tegen kolonisten te beschermen.’
Er kwam deze zomer internationale aandacht voor Taybeh toen er brand werd gesticht bij de 1.500 jaar oude Sint George-kerk. De Amerikaanse ambassadeur Mike Huckabee, iemand die de nederzettingenpolitiek van Israël altijd luidkeels heeft toegejuicht, bracht dezelfde week nog een bezoek aan het dorp en schreef op sociale media dat het een ‘misdaad tegen de menselijkheid en tegen God’ was om een kerk aan te vallen.
Het maakte weinig indruk op de kolonisten, zegt vader Bashar. ‘Een dag na zijn bezoek lieten zij hun vee alweer grazen op onze begraafplaats, en een week later werden er huizen aangevallen en auto’s in brand gestoken.’
In de jaren negentig van de vorige eeuw dacht de vader van Canaan Khoury (34) nog dat hij in Taybeh een goede toekomst kon opbouwen. ‘Tijdens zijn studie in Boston heeft mijn vader bier leren brouwen’, vertelt Khoury. ‘Dat deed hij eerst op zijn studentenkamer, en later heeft hij zijn certificaten als brouwmeester gehaald. Mijn vader droomde ervan om samen met zijn broer, die ook in de VS woonde, een brouwerij te openen, maar onze opa smeekte hen weer in Palestina te komen wonen.’
Het was de tijd van de Oslo-akkoorden en het vertrouwen was groot dat deze tot een eigen staat zouden leiden, dus de broers daagden hun vader uit: als hij een vergunning zou regelen om een eigen brouwerij te beginnen, dan zouden zij terugkeren. Hun vader ging direct aan de slag, kocht een stuk grond, fikste het papierwerk en bouwde een brouwerij. In 1994 werd het eerste Palestijnse bier gelanceerd: Taybeh Golden. ‘Dat is niet alleen de naam van ons dorp’, vertelt Khoury met een lach, ‘‘Taybeh’ betekent ook nog eens ‘heerlijk’ in het Arabisch.’
De brouwerij groeide uit tot een bloeiend bedrijf dat zijn zeven verschillende bieren naar zeventien landen exporteert, en nu grotendeels wordt gerund door de kinderen van de twee broers. ‘We hebben altijd veel uitdagingen gekend’, zegt Khoury. ‘Religie en cultuur zijn soms obstakels. Maar vooral: de bezetting.’
Kolonisten hebben bijvoorbeeld de waterbron aangevallen waar het hele dorp, en ook de brouwerij, van afhankelijk is. ‘Alle leidingen zijn gesloopt, en als we er naartoe proberen te gaan om het te repareren, vallen zij ons aan. Omdat er uit de reguliere waterleiding maar één dag per week water komt, worden op die dag grote tanks gevuld – en als dat niet genoeg is, moet er water gekocht worden.’
De export wordt ook flink tegengewerkt. In een grote hal staan een aantal pallets te wachten op transport naar Denemarken, maar de haven bevindt zich in Israël. ‘We hebben dus eerst een vergunning nodig om ons product naar Israël te mogen vervoeren. En als het na talloze controles eenmaal de grens over is, moeten de pallets op een Israëlische vrachtwagen worden overgeladen omdat Palestijnse vrachtwagens daar niet mogen rijden. Het kost ons, kortom, meer geld en hoofdpijn om het bier in de haven 90 kilometer verderop te krijgen, dan om het van die haven naar Tokio te vervoeren.’
‘Het is de moeilijkste plek ter wereld om bier te brouwen’, vertelt Khoury. ‘Tegelijkertijd is ons bier een product dat het verhaal van Palestina kan vertellen – een verhaal dat niet iedereen zal verwachten. Maar je proeft wie wij zijn: een diverse samenleving van normale mensen die vol overgave genieten van het leven.’
Luister hieronder naar onze podcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant