Brel de musical Ga er maar aanstaan: de legendarische, hyper-eigen chansonnier Jacques Brel imiteren. Sjors van der Panne laat overtuigend zien hoe moeilijk dat is.
Sjors van der Panne als Jacques Brel.
BREL – de musical door Verhaak Entertainment. Gezien: 19 oktober, Leidse Schouwburg.
Tournee t/m 22 maart. Info: verhaakentertainment.nl
Wie bedenkt het ook: de legendarische Belgische chansonnier Jacques Brel imiteren. Niet alleen zijn stem, zijn intensiteit, zijn flair, maar ook zijn complete levensverhaal, zijn gevoelens, zijn gedachten. Wat een ondankbare taak heeft hoofdrolspeler Sjors van der Panne zich in BREL – de musical op de hals gehaald.
Albert Verlinde en Bram Verhaak maakten al eerder biografische musicals: Edith Piaf, Wim Sonneveld en Annie M.G. Schmidt onder andere. Stuk voor stuk geslaagd, volgens deze krant. Maar Brel…
Brel (1929-1978) is complex. Aan de buitenkant: geweldige liedjes, extreme plankenkoorts, vrouw en kinderen ver weg, een legioen affaires, drank. Aan de binnenkant? Daar wil je achterkomen, in een biografische muziektheatervoorstelling.
Kom je niet. Wat je wel krijgt: zijn levensverhaal in een veelvoud aan haastige, anekdotische scènes, zo eendimensionaal mogelijk. Brel is een lomp waggelende zak die met name aan vrouwen denkt, zijn goede vriend Georges ‘Jojo’ Pasquier (Stefan Rokebrand) een alwetende wijsgeer, zijn vrouw Thérèse ‘Miche’ Michielsen (Wieneke Remmers) een wandelend geef-me-één-reden-om-te-blijven… oké-ik-blijf-cliché, en al zijn affaires schier-tekstloze objecten.
Als leidraad klinken Brels liedjes, op de grootste hit ‘Ne Me Quitte Pas’ en toegift ‘Amsterdam’ na in het Nederlands. Vaak zingt Van der Panne ze alleen, soms nemen ensembleleden het over of zingen mee.
Maar hoe benader je ooit Brels eigenheid? Van der Panne heeft daartoe duidelijk eindeloos Brels live-optredens bestudeerd. Zijn uiterlijk neemt hij als vertrekpunt, en dat doet hij best overtuigend: veel spleetogen, veel lippen, veel kin, veel armen, veel vingers.
Maar Brels muziek zat niet in zijn lichaam. Zijn lichaam zat in zijn muziek. Die lippen en vingers doen niets, als je niet voelt waar de muziek over gaat. Van der Panne bouwt niet op, plaatst matig bij de tekst passende woordaccenten, laat eindes van zinnen uit de ademsteun vallen – ook als daar de clue zit, gebruikt rubato op woorden maar niet op stiltes en bovenal: articuleert niet. Brel wás articulatie. Brel kon een komma zingen. Dan kan Van der Panne nog zo herkenbaar met zijn rechterhand wapperen, maar als hij in de vertaling van ‘Au suivant’ (‘Wie Volgt?’) geen g uitspreekt (‘Wievoow!’), dan sta je nog niet in de schaduw van de man.
Op één na alle spelers van Brel – de musical: links Stefan Rokebrand, midden vooraan Wieneke Remmers. Sjors van der Panne met donker gilet.
Daarbij is Van der Panne inconsequent. In liedjes die Brel zelf ook in het Nederlands zong (‘Rosa’, ‘De Burgerij’ – hier inclusief ingevuld rijmwoord ‘lul’, het geweldige ‘De Nuttelozen van de Nacht’), imiteert hij precies Brels charmant-gebrekkige Nederlands accent en zijn timing. In liedjes die anderen coverden (Herman van Veen, Liesbeth List) verdwijnt dat allemaal.
Ergens in het proces moet Van der Panne zich gerealiseerd hebben hoe moeilijk zijn taak echt was. Dat is an sich niet erg, als hij een eigen invulling had gegeven aan het personage. Maar die eigen Brel is nog niet af. ‘Miche’ Wienneke Remmers is het trouwens wel gelukt. Ze heeft niet veel te doen, maar de lichtpunten van de voorstelling zijn de momenten dat zij speelt en zingt.
Om Brel toch een beetje te leren kennen, dropt een van de drie ensembleleden (Lena Stallinga, Rijanne Mink, Jasmijn Veerman), die alle personages rond Brel er in moordend tempo doorheen jassen, om de zoveel tijd een slecht in de conversatie passend feitje. „Wist je dat er van die plaat huppeldeflup-duizend zijn verkocht?”. Maar wie Brel echt was, wat aan zijn liedjes of aan zijn rokkenjagerij ten grondslag lag, of wat zijn muziek zo góéd maakte? Brel kon in één zin meer vertellen dan deze voorstelling in ruim twee uur.
Het is te hopen dat ze in België niet ontdekken wat hier met hun held gedaan is. Was er dan verder niets goed? Jawel, de drie musici (Lars Visscher accordeon, Elsa Le Moigne cello, Neil Foreman piano) zijn prima. Al was het een straataccordeonist die na de voorstelling naast de ingang van het theater liet horen hoe het écht moet. Jammer dat het uitlopende publiek ontging hoe prachtig verfijnd (met rubato op de stiltes!) hij Édith Piafs ‘Padam Padam’ speelde.
Voorstelling gezien, maar ken je Jacques Brel zelf niet? Luister dan deze liedjes even om hem echt te leren kennen:
Ne Me Quitte Pas:
De Nuttelozen van de Nacht:
Ces Gens-Là:
Rosa:
NIEUW: Geef dit artikel cadeauAls NRC-abonnee kun je elke maand 10 artikelen cadeau geven aan iemand zonder NRC-abonnement. De ontvanger kan het artikel direct lezen, zonder betaalmuur.
Source: NRC