Relatie VS-Australië De langverwachte ontmoeting tussen de Australische premier Albanese en de Amerikaanse president Trump komt op een gunstig moment voor Australië, dat zich als een betrouwbare partner presenteert in de strijd tegen China.
De Australische premier Anthony Albanese bij een eerder bezoek aan de VS in september.
In Australië wordt reikhalzend uitgekeken naar de ontmoeting tussen de Australische premier Anthony Albanese en de Amerikaanse president Donald Trump. Al maanden wordt er op de achtergrond hard gewerkt aan deals op het gebied van veiligheid en economische samenwerking.
In eigen land lag premier Albanese onder vuur van de oppositie, die het „gênant” vond dat een ontmoeting tussen de twee leiders zo lang op zich liet wachten. Ze zouden elkaar al in juni zien, maar Trump zei de afspraak op het laatste moment af.
Maar het uitstel lijkt nu in het voordeel uit te pakken voor Albanese. Hij gaat namelijk niet alleen naar Washington om iets te vragen — bijvoorbeeld lagere importtarieven voor Australische producten — hij heeft ook iets in de aanbieding: kritieke grondstoffen.
Deze zeldzame aardmetalen zijn van cruciaal belang voor defensie en de energietransitie. De metalen worden gebruikt in magneten die in veel technologische toepassingen onmisbaar zijn. Ze zijn nodig voor de bouw van vliegtuigen, elektrische auto’s, smartphones en laptops. Al jaren domineert China deze markt, en het land schuwt er niet voor om het als pressiemiddel te gebruiken. Zo voerde Beijing eerder deze maand extra beperkingen in voor de uitvoer van zeldzame aardmetalen. Buitenlandse exporteurs moeten een speciale exportvergunning aanvragen bij de Chinese overheid. Niet alleen de VS worden daardoor geraakt, de beperkingen gelden voor export naar alle landen.
Trump reageerde woest, en dreigde met importtarieven op Chinese producten van 100 procent. Het zet de precaire relatie tussen de VS en China op scherp in de aanloop naar een ontmoeting tussen de Chinese president Xi Jinping en Trump. Het is de bedoeling dat zij elkaar eind deze maand ontmoeten in Zuid-Korea tijdens de APEC, een top voor economische samenwerking in Azië.
De Chinese actie legt de kwetsbare positie bloot van de VS en alle landen in de wereld als het gaat om de kritieke grondstoffen. Ongeveer 70 procent van de zeldzame metalen in de wereld komt uit China. Daarnaast beheerst het land zo’n 90 procent van de wereldwijde verwerking van deze metalen. Trump wil onderzoeken hoe de VS minder afhankelijk kunnen worden van China.
Australië wil in dat gat springen en zich ontwikkelen als een wereldleider op het gebied van de productie en verwerking van kritieke grondstoffen. Het land is rijk aan zeldzame aardmetalen, die niet zo zeldzaam zijn als de naam doet vermoeden. De verwerking is echter niet eenvoudig en gaat gepaard met veel vervuiling. Daarom exporteert Australië de ruwe aardmetalen naar landen als China, waar de meeste raffinaderijen staan.
Daar komt, als het aan premier Albanese ligt, verandering in. Zijn regering leende ruim 1,2 miljard Australische dollar (circa 670 miljoen euro) aan mijnbouwbedrijf Iluka om de bouw van de eerste zeldzame aardmetalen raffinaderij te bouwen in West-Australië. Albanese hoopt Trump zover te krijgen dat de VS investeren in de ontwikkeling van die industrie in Australië.
Daarnaast staat het veiligheidspact Aukus hoog op de agenda. In 2021 sloten Australië, de Verenigde Staten en het Verenigd Koninkrijk het vergaande militaire samenwerkingsverband. De alliantie is opgericht om tegenwicht te bieden aan de groeiende Chinese macht in de regio. Het is inmiddels een van de belangrijkste pijlers van de relatie tussen Australië en de VS.
Sinds Trumps terugkeer in het Witte Huis staat het pact echter op losse schroeven. De regering-Trump moet nog altijd definitieve goedkeuring geven, waarbij Australië nucleair aangedreven duikboten koopt van de VS. De overeenkomst wordt door het Pentagon onderzocht.
Aukus heeft twee belangrijke pijlers. Onder pijler één valt de aankoop van tweedehands duikboten. Australië wil zeker drie, mogelijk vijf Virginia-klasse onderzeeërs van de VS kopen. Die moeten volgens plan in 2032 overgedragen worden. Daarnaast worden nieuwe nucleair aangedreven duikboten gebouwd, maar die worden pas in de jaren vanaf 2040 verwacht. De huidige duikboten van Australië, die niet nucleair aangedreven zijn, hebben in 2017 hun levenseinde bereikt.
De tweede pijler gaat over de samenwerking tussen de drie landen op het gebied van defensietechnologie. Zo wordt er samengewerkt aan de ontwikkeling van onder meer kunstmatige intelligentie, kwantumtechnologie en cyberveiligheid.
Deze pijler wordt minder vaak genoemd, maar is van cruciaal belang, stelt Sally Burt, docent aan de Universiteit van New South Wales. Ze is een van de auteurs van een rapport van de Australian Strategic Policy Institute (ASPI), een Australische denktank die zich richt op geopolitiek en defensie. „Dit is vooral belangrijk omdat er een capaciteitskloof is. We kunnen onze vijanden niet afschrikken met militaire onderzeeboten die we pas in 2032 hebben”, zegt ze aan de telefoon.
Volgens Burt moet er meer ingezet worden om vijanden te ontmoedigen. „We bevinden ons in een grijs gebied tussen oorlog en vrede. Er is misinformatie om onrust en verdeeldheid te veroorzaken in de bevolking, we lopen gevaar door cyberaanvallen op onze kritieke infrastructuur. We moeten ons beter wapenen tegen bedreigingen, zoals Rusland en China.”
De auteurs van het rapport roepen de Australische regering op om meer aandacht te besteden aan de tweede pijler van Aukus. Burt verwacht dat de overeenkomst binnenkort groen licht krijgt van de Amerikaanse regering. „Het is voordelig voor alle drie de landen, niet alleen Australië.”
Toch staat voor Australië het meeste op het spel. Het land betaalt dit jaar alleen al 2 miljard Amerikaanse dollar aan de Verenigde Staten. Volgend jaar volgt nog 1 miljard. Alle ogen zijn dus gericht op de ontmoeting in het Witte Huis.
NIEUW: Geef dit artikel cadeauAls NRC-abonnee kun je elke maand 10 artikelen cadeau geven aan iemand zonder NRC-abonnement. De ontvanger kan het artikel direct lezen, zonder betaalmuur.
Volg de laatste politieke ontwikkelingen in de VS op de voet
Source: NRC