Bedrijven die controleren of gebouwen na asbestsanering veilig zijn, voeren die taak niet goed uit. Een derde van hen geeft een locatie vrij terwijl de kankerverwekkende stof nog steeds aanwezig is, blijkt uit onderzoek van de Arbeidsinspectie.
is economieredacteur. Ze is specialist arbeidsmarkt en sociale zekerheid.
Het is niet voor het eerst dat de Arbeidsinspectie aan de bel trekt over de problemen in de asbestbranche. Eerder dit jaar rapporteerde zij al dat slechts 19 procent van de bedrijven die de kankerverwekkende stof opruimen daarbij vrijwel altijd regels naleeft. Nu blijkt ook dat een derde van de bedrijven die na sanering controleren of een huis of bouwplaats veilig is, dat niet goed doet.
Dat brengt grote risico’s met zich mee, zegt projectleider André Dompeling. ‘We treffen tijdens inspecties regelmatig asbestrestanten aan op plekken die zijn vrijgegeven − dat verschilt van enkele stukjes tot honderden vierkante meters. En dat is zorgwekkend, want als wij het niet ontdekken, komt in zo’n gebouw gewoon een gezin met kinderen te wonen in de veronderstelling dat het veilig is. Of er gaat een bouwvakker in aan de slag.’
Asbest is in Nederland sinds 1993 verboden, maar de stof duikt nog overal op. Alleen al op de daken ligt voor 80 miljoen vierkante meter aan asbestdaken. Dat is ook niet zo gek: omdat het slijtvast, brandwerend, isolerend en bovendien spotgoedkoop is, werd asbest in de vorige eeuw vol enthousiasme gebruikt − als bouwmateriaal en als grondstof voor wegen, plantenbakken, treinen en schepen.
Inmiddels is duidelijk dat asbest niet alleen handig maar ook zeer schadelijk is. Jaarlijks zijn volgens onderzoek van TNO zo’n 1.400 kankerdiagnoses het gevolg van blootstelling aan asbest, waarvan de schade zich soms pas na veertig jaar aandient. De agressieve buik- en longvlieskanker mesothelioom − ook wel ‘asbestkanker’ genoemd − eist jaarlijks 450 tot 520 doden.
Het is de reden dat niet alleen het gebruik van asbest verboden is, maar er ook strenge regels gelden voor wie een gebouw van vóór 1994 wil slopen of renoveren. In zo’n geval moet er eerst een asbestinventarisatierapport worden opgemaakt. Als er asbest wordt aangetroffen, moet dit worden verwijderd door een saneerbedrijf waarna een eindbeoordelaar weer moet controleren of het gebouw inderdaad veilig is.
De kosten voor het asbestvrij maken van een woning gaan volgens Dompeling al snel richting de 10.000 euro. Aangezien er jaarlijks zo’n tachtigduizend van dit soort saneringen moeten worden uitgevoerd, is er een hele industrie ontstaan waarin jaarlijks vele miljoenen omgaan. Het is een van de verklaringen die Dompeling geeft voor de problemen in de branche. ‘Bedrijven willen graag snel werken. Want hoe meer locaties je op één dag kan doen, hoe meer geld er wordt verdiend.’
Maar er speelt volgens de projectleider ook nog iets anders: het toezicht op de branche ontbreekt. Weliswaar heeft de Arbeidsinspectie de taak om te controleren of werknemers die met asbest werken voldoende beschermd zijn, ze gaat er niet over of de asbestbedrijven hun werk goed doen. Dat toezicht is halverwege de jaren negentig, zoals destijds zoveel, uitbesteed aan de markt: een certificeringsbureau (CKI) dat wordt betaald door de asbestbedrijven zélf.
Daarnaast is er nog een perverse prikkel die Dompeling in de branche signaleert. ‘De eindbeoordelaars die worden ingehuurd om te controleren of een locatie inderdaad asbestvrij is, worden ingehuurd door de saneerders die zij moeten controleren. Dan loop je toch het risico dat die een oogje dichtknijpen omdat ze het niet willen riskeren hun opdrachtgever kwijt te raken.’
Volgens Dompeling is het dan ook noodzakelijk dat er maatregelen worden genomen. Hij pleit voor onafhankelijk toezicht op de asbestbranche en anders toch op z’n minst dat het certificeringsbureau vaker steekproefsgewijs controles uitvoert. ‘Ik hoop dat dit signaal een wake-upcall is, want het lijkt wel alsof we een beetje zijn vergeten dat asbest een heel vervelend goedje is. Je gaat er gewoon dood aan.’
De Arbeidsinspectie is zeker niet de eerste partij die aandacht vraagt voor de problemen in de asbestbranche. Al in 2008 kwam de Algemene Rekenkamer tot de conclusie dat de controle ernstig tekortschoot. Onderzoeksbureau Bureau Bartels kwam, in opdracht van het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, eveneens tot de slotsom dat disfunctioneren eerder regel was dan uitzondering.
Luister hieronder naar onze podcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Wilt u belangrijke informatie delen?
Mail naar tips@volkskrant.nl of kijk op onze tippagina.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant