Lokale democratie
Dit is het dagelijkse commentaar van NRC. Het bevatmeningen, interpretaties en keuzes. Ze worden geschreven door een groepredacteuren, geselecteerd door de hoofdredacteur. In de commentaren laat NRC zien waar het voor staat. Commentaren bieden de lezer eenhandvat, een invalshoek, het is ‘eerste hulp’ bij het nieuws van de dag.
Het is een groot goed dat raadsleden, wethouders en burgemeesters wonen in de gemeente waarover zij besluiten nemen. Een groot goed dat het raadslidmaatschap een ambt is, een verantwoordelijke nevenfunctie naast een baan of studie. Het zorgt ervoor dat lokale politici, misschien wel meer dan andere volksvertegenwoordigers, echt zijn geworteld in de samenleving.
Des te schadelijker voor de lokale democratie is het daarom wat er de afgelopen weken gebeurt. In diverse gemeenten heeft de raad besloten om publiek en pers te weren bij vergaderingen. De protesten vanaf de tribune, maar vooral daarbuiten, zijn niet alleen luidruchtig maar vooral ook intimiderend.
De mobiele eenheid is al een aantal keer ingezet om gewelddadige anti-asielprotesten te beëindigen. Eerder onderbraken activisten van Extinction Rebellion of van pro-Palestijnse groepen de besluitvorming in onder meer Emmen, Westland en Utrecht. In Den Haag stak onlangs een inspreker zijn middelvinger op en moest een schreeuwende ander de zaal uit worden begeleid. Uit een overzicht van Trouw deze zomer bleek dat elke maand wel ergens de raadsvergadering wordt verstoord.
Raadsleden moeten kunnen zeggen wat ze willen zónder last, zoals de Gemeentewet voorschrijft. Stemmen zonder beïnvloed te worden. Dus wel: het oor te luister te leggen in de gemeenschap. En vervolgens de argumenten van voor- en tegenstanders zorgvuldig wegen, met inachtneming van het lokale belang en hun wettelijke taak.
Lukt dat nog als iemand achter je staat te schreeuwen? Je mailbox vol zit met drek of je met eieren wordt bekogeld zoals in Montferland? Er buiten vuurwerk wordt afgestoken waar je na afloop doorheen moet? Lukt die verantwoordelijke taak nog voldoende als de woede zich niet beperkt tot de vergaderuren maar je achtervolgt tot in de supermarkt, op het sportveld en voor de voordeur?
En belangrijk: zorgen de agressie, intimidatie en bedreigingen, die inmiddels worden ervaren door een op de drie raadsleden, ervoor dat lokale bestuurders afhaken? In maart zijn er gemeenteraadsverkiezingen, en begin februari moeten de kandidatenlijsten ingeleverd zijn.
Een stevige, en vooral eensluidende reactie uit het kabinet is wat je nu zou verwachten. De meest recente protesten, die tegen de komst van asielzoekerscentra, hebben immers direct te maken met kabinetsbeleid. De Spreidingswet, die bepaalt dat elke gemeente naar rato een aantal asielzoekers moet opnemen om ‘Ter Apel’ te ontlasten, is van kracht. Overbodig om te schrijven, maar gemeenten moeten zich aan de wet houden.
Dat het kabinet en een meerderheid van de huidige Tweede Kamer op termijn van de wet af willen, maakt niet uit: een wet geldt tot deze is ingetrokken. Het is ondermijnend voor de lokale democratie om anders te suggereren – ook in campagnetijd. Om tegen de demonstranten te zeggen, zoals Geert Wilders (PVV) in Zwolle deed, dat zij een raadsbesluit over de komst van een azc ,,niet moeten accepteren”.
Het is onvoldoende om mensen op te roepen de rust te bewaren, zoals premier Schoof eind september deed. Het is onvoldoende om alleen in het overleg tussen de overheden, ná een brandbrief van de gemeenten, steun uit te spreken voor lokale bestuurders. Dat moet en kan veel krachtiger én publiekelijker. De lokale democratie verdient landelijke steun.
NIEUW: Geef dit artikel cadeauAls NRC-abonnee kun je elke maand 10 artikelen cadeau geven aan iemand zonder NRC-abonnement. De ontvanger kan het artikel direct lezen, zonder betaalmuur.
Source: NRC