De asielprotesten trekken een waaier aan radicale groeperingen, die elkaars deels overlappen. Bij een demonstratie in Eibergen blijkt dat ook complotdenkers en soevereinen, voortgekomen uit de coronaprotestbeweging, zich nu tegen de komst van vluchtelingen keren.
is verslaggever bij de Volkskrant en schrijft over polarisatie en radicalisering.
‘Mag ik jou nou eens een vraag stellen’, begint een man met een safarihoed tegen de verslaggever naast hem. ‘Hoe denk jij eigenlijk over 9/11?’
De man, die zichzelf met tegenzin voorstelt als Erwin (‘Geen achternaam’), heeft bij wijze van spandoek een wit T-shirt op een stok gestoken. ‘Stop de leugens’, staat erop.
Sinds hij ‘wakker’ werd in de coronaperiode ziet hij die leugens overal, zegt Erwin. De Bilderbergconferentie, de moord op John F. Kennedy – breek hem de bek niet open. Daarom heeft hij zich deze middag ook aangesloten bij de demonstratie in het Achterhoekse dorp Eibergen, waar zo’n driehonderd mensen protesteren tegen de komst van een opvanglocatie voor honderd asielzoekers.
Want volgens Erwin is het natuurlijk geen toeval dat al die vluchtelingen hierheen komen. Daar zit in zijn beleving een bewuste strategie van ‘de elite’ achter. ‘Zo proberen ze burgers tegen elkaar op te zetten en hun macht te versterken.’
Dat ook gestaalde complotdenkers aansluiting vinden bij het opgelaaide verzet tegen asielzoekers, hoeft niet te verbazen. De azc-protesten die de laatste maanden weer overal in Nederland de kop op steken, werken als een magneet op uiteenlopende radicale groeperingen en individuen, die steeds meer met elkaar vervlochten raken.
Menige betoging wordt bijgewoond door representanten van extreemrechts, voetbalhooligans, geradicaliseerde coronacritici, randfiguren met een crimineel verleden – of allemaal tegelijk.
Soms valt het onderscheid amper te maken. De aanhang van azc-protestgroep Defend Den Bosch bestaat grotendeels uit leden van de harde kern van FC Den Bosch.
Eldor van Feggelen, voorman van het aanverwante Defend Netherlands, was eerder corona-activist. Daarvoor leidde hij een leven als drugscrimineel en werd hij tot 30 maanden celstraf veroordeeld. Ook Martijn Koops, organisator van de recente asieldemonstratie in Amsterdam, komt uit de hoek van het corona-activisme. En ook hij heeft het nodige op zijn kerfstok; zo zat hij 4,5 jaar vast vanwege een ernstig geweldsdelict.
In Eibergen is het beeld niet minder diffuus. Dit voorjaar lieten onbekenden vier varkenskoppen achter in het weiland aan de rand van het dorp waar de opvanglocatie moet komen – een actie die associaties wekt met extreemrechts. Deze zaterdag dragen enkele demonstranten een boerenzakdoek en hangt er een Nederlandse vlag ondersteboven, verschijnselen die herinneren aan de boerenprotesten.
Maar veel aanwezigen zeggen vooral ongerust te zijn geraakt door de moord op de 17-jarige Lisa in Amsterdam – een daad waarvan een 22-jarige asielzoeker wordt verdacht. Die angst wordt het scherpst verwoord door een banier met de leus: ‘Nu is het nog rustig in de nacht… Straks worden onze dochters verkracht!’
Ondertussen stutten sommige sprekers hun pleidooi tegen de opvanglocatie met complottheorieën en andere radicale gedachten. Hoofdspreker is Forum voor Democratie-politicus Pepijn van Houwelingen, die ooit de coronamaatregelen vergeleek met de Jodenvervolging en later D66-Kamerlid Sjoerd Sjoerdsma bedreigde met de woorden: ‘Uw tijd komt nog wel, want er komen tribunalen.’
Nu wijst hij zijn publiek op het vermeende gevaar van ‘omvolking’ en pleit hij voor ‘remigratie’, een term die volgens de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid (NCTV) door extreemrechts wordt gebruikt als eufemisme voor deportatie van mensen met een migratie-achtergrond.
Volgens het oorspronkelijke programma zou Van Houwelingen de microfoon overnemen van een plaatselijke sjamaan die truffelceremonies en ‘heilige pijpcirkels’ combineert met fel verzet tegen windmolens. Hij werd op het laatste moment vervangen door de nummer elf op de kandidatenlijst van BVNL, een partij die tijdens de pandemie grossierde in desinformatie over het coronavaccin.
Nieuw is het niet, dat schijnbaar compleet verschillende actiegroepen zich achter hetzelfde doel scharen. Bij de coronaprotesten vielen ook al prinsenvlaggen te ontwaren en ontaardden sommige demonstraties in geweld door toedoen van hooligans. De protesterende boeren wisten zich op hun beurt gesteund door critici van het coronabeleid.
Als er één verbindende factor tussen de afzonderlijke groeperingen kan worden aangewezen, dan is het: algehele afkeer van de overheid. Voor complotdenkers valt alles op zijn plek in de zogenoemde Great Reset-theorie: de gedachte dat een mondiale elite de coronacrisis heeft verzonnen om burgers te knechten, en de stikstofcrisis heeft bedacht om boeren te onteigenen en asielzoekers op hun grond te huisvesten.
Experts waarschuwen al langer voor de samensmelting van al die onvrede. Het zou ideologische kruisbestuiving in de hand werken, en daarmee verdere radicalisering. Waar dat toe kan leiden, bleek de afgelopen weken bij de asieldemonstraties in Den Haag, Amsterdam en Uithoorn: gewelddadige confrontaties met de politie, het gebruik van de Hitlergroet, en de belaging van een volksvertegenwoordiger.
In Eibergen komt veel samen in de persoon van Ton Koenderink, die eveneens een toespraak houdt. Koenderink is betrokken bij Sapientes-ab-Oriente, een Achterhoeks collectief dat door het Openbaar Ministerie wordt gekoppeld aan de landelijke beweging van ‘soevereinen’: mensen die zich afkeren van de staat en in sommige gevallen bereid zijn tot geweld. Twee leden van Sapientes-ab-Oriente worden door het OM verdacht van het voorbereiden van terroristische handelingen.
Koenderink, die eerder in de media ontkende dat zijn collectief kwade bedoelingen heeft, laat voor de gelegenheid de vele complottheorieën die hij op X verspreidt in zijn speech achterwege. In plaats daarvan doet hij in dialect een beroep op het solidariteitsgevoel van zijn toehoorders. Solidariteit met elkaar, welteverstaan: ‘Wij bunt Achterhoekers, en as-ie een Achterhoeker bunt, dan kum-ie op veur Achterhoekers!’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant