Migratie Voor de tweede keer in korte tijd demonstreren duizenden Australiërs tegen ‘massale immigratie’. Dit keer waren neonazi’s minder zichtbaar.
De dertigjarige demonstrante Tayler Lovett: "Onze eigen Aussies moeten in tenten of in hun auto wonen, terwijl de immigranten onze huizen afpakken."
Breed lachend kijken de meisjes van een jaar of zeven naar een groep fotografen. Ze worden omringd door mannen en vrouwen die zich gehuld hebben in de Australische vlag. De kinderen staan helemaal vooraan bij de ‘Mars voor Australië’ in Sydney. Op het spandoek dat ze vasthouden staat: ‘Stop massa-immigratie nu. Het is tijd om Australiërs op één te zetten’.
Het is een heel ander beeld dan een paar weken geleden, toen grote anti-immigratiedemonstraties in verschillende steden in het land werden aangevoerd door in het zwart geklede neonazi’s. Maar de boodschap is hetzelfde. „Sluit de hekken”, „stuur ze terug” en „Albo [de Australische premier Anthony Albanese] is een verrader”, scanderen de demonstranten.
Al weken woedt er in Australië een verhit debat over immigratie en racisme. Tijdens de eerste Mars voor Australië, op 31 augustus, gingen tienduizenden mensen in verschillende steden de straat op. Tayler Lovett (30) is er voor de tweede keer bij in Sydney. „Ik ben hier omdat ik immigratie wil stoppen. Onze eigen Aussies moeten in tenten of in hun auto wonen, terwijl de immigranten onze huizen afpakken.”
Vakbondsvrouw Natascha Watt: „Dat mensen het moeilijk hebben, heeft niets te maken met migranten of vluchtelingen en alles met slechte besluitvorming van onze regering.”
Iets verderop hebben zich een kleine driehonderd tegendemonstranten verzameld. Natascha Watt is de vicevoorzitter van de lokale lerarenvakbond NSWTF. „Wij zijn fundamenteel tegen racisme. Extreem-rechtse groepen proberen mensen uit elkaar te drijven”, zegt ze. Ook zij is, net als de demonstranten bij de Mars voor Australië, niet blij met de regering. „Maar dat mensen het moeilijk hebben, heeft niets te maken met migranten of vluchtelingen en alles met slechte besluitvorming van onze regering.”
De 23-jarige Rose, die liever niet met haar achternaam in de krant wil, ziet overeenkomsten met andere extreemrechtse bewegingen in de wereld. „Wereldwijd zijn racisten zich aan het mobiliseren. Het is niet oké dat ze de situatie van arme, werkende mensen die moeite hebben om een woning te vinden gebruiken als excuus om racisme te verspreiden.”
Hoewel de Labor-partij van premier Albanese in mei dit jaar met een overweldigende meerderheid de verkiezingen won, is het enthousiasme over zijn regering sindsdien flink afgenomen. Er heerst diep pessimisme onder kiezers over de koers van het land en groeiende woede over de hoge kosten voor het levensonderhoud en een gierende huizencrisis.
De dertigjarige Matthew Stacey loopt rond met een bord waarop ‘Bevrijd de huurmarkt’ staat. „Ik ben een huurder, dus dit is voor mij het belangrijkste thema. De prijzen zijn bizar hoog, het is niet eerlijk voor jonge Australiërs.” Hij ziet immigratie als een van de belangrijke redenen dat de Australische huurmarkt zo onder druk staat. „Iedereen die zegt dat het niet zo is, houdt zichzelf voor de gek.”
Migratiecijfers laten een ander beeld zien. Vlak na de coronalockdowns was er een piek in migratie, omdat de grenzen twee jaar lang zo goed als gesloten waren. Maar de afgelopen twee jaar neemt het aantal immigranten langzaam af, blijkt uit cijfers van het Australische Bureau voor de Statistiek.
Toch is dat niet het beeld dat overheerst. „We zijn tegen de komst van grote groepen mensen van lage kwaliteit. Mensen die alleen maar nemen en niets bijdragen”, zegt de 76-jarige Peter Kysil. Hij heeft een Australische vlag aan een vlaggenstok vast en een zwarte zonnebril op.
„Maar wij zijn geen racistische familie hoor”, valt zijn vrouw Lyn Kysil (74) hem in de rede. Ze heeft een vlag om haar schouders geslagen. „Mijn man komt uit Oekraïne, ik heb een Ierse achtergrond. We hebben een Aziatische schoondochter en een half-Aziatisch kleinkind. Wij zijn geen racisten. Maar we zijn het zat om te zien hoe Australië verandert.”
Ze somt een aantal punten op. „Huisvesting, klimaatbeleid. En er is veel meer antisemitisme. Ik heb een paar Joodse vrienden, ik maak me echt zorgen om hen.” Wat ze ervan vindt dat neonazi’s betrokken zijn bij de organisatie van de Mars voor Australië? „Die liepen inderdaad de vorige keer mee, maar dit keer zijn ze er niet”, zegt ze.
Na de eerste protestmars bleek dat de organisatie werd aangestuurd door extreemrechtse en neonazistische groeperingen. Dat heeft een afschrikwekkende werking gehad. In Sydney zijn er zo’n vijfduizend demonstranten aanwezig, tegenover ruim vijftienduizend een paar weken eerder. Ook in andere Australische steden zijn er een stuk minder mensen op de been.
Deze keer waren er minder neonazi’s aanwezig dan bij het vorige antimigratieprotest.
De grootste Australische neonazibeweging, het Nationaal Socialistisch Netwerk (NSN), had vooraf aangekondigd niet mee te doen aan de tweede demonstratie. „De neonazi’s houden zich dit keer op de achtergrond, want hun leider zit in de gevangenis”, zegt onafhankelijk onderzoeker Kaz Ross aan de telefoon. Ze is verbonden aan de Universiteit van Tasmanië en verdiept zich al jaren in de groeiende neonazibeweging in Australië. „Maar vergis je niet, veel organisatoren van deze demonstratie hebben banden met neonazi’s.”
Eind augustus had deze groep juist het voortouw genomen. Hun 32-jarige leider, Thomas Sewell, hield een toespraak op de trappen van het lokale parlement in Melbourne. Ross: „Zijn aanhangers hadden een podium voor hem gebouwd dat een kopie was van het podium van Hitler.” Later werd hij gearresteerd vanwege betrokkenheid bij een aanval op een heilige plek voor Aboriginals. Hij zit nog steeds in voorlopige hechtenis. „Daardoor kunnen ze geen groot gebaar maken, dus doen ze niet mee”, zegt Ross.
De docent Aziatische studies stuitte bij toeval op de neonazibeweging in Australië. Ze vroeg zich af waar het racisme tegen Aziaten vandaan kwam, omdat Australië van oudsher juist een diepe verbinding heeft met Azië. „Ik kwam erachter dat Australisch nazisme heel anti-Chinees is. Ze noemen Chinezen de ‘gele Joden'”, zegt Ross.
Al snel hoorde ze over de notoire neonazi Thomas Sewell, die als jonge twintiger naam maakte binnen de beweging. De ironie wil dat hij zelf een migrant is. Hij is geboren in Nieuw-Zeeland en verhuisde als kind naar Melbourne. „Hij had zichzelf ooit per ongeluk geëlektrocuteerd in de badkamer. Terwijl hij bewusteloos was, had hij een gesprek met Hitler.”
Volgens Ross is de nazibeweging onder zijn leiding hard aan het groeien. „Als je actief lid bent van de nazi’s word je geacht zo’n twee keer per week samen te trainen. Ze doen aan kickboksen, hardlopen, gewichtheffen, dat soort dingen. Dan vraag je je misschien af: wat is het doel? In hun ogen trainen ze voor de rassenstrijd.”
Het zijn lang niet alleen mannen die zich bij de beweging aansluiten. „In het verleden verlieten veel jonge mannen de groep als ze een vriendin kregen, want die wilde meestal geen nazi als partner. Nu moeten leden iemand al na twee dates aan de groep voorstellen, zodat ze vanaf het begin erbij betrokken wordt. Eens per maand komt de hele groep bij elkaar voor een barbecue. Zo wordt er een sterke gemeenschap opgebouwd”, zegt Ross.
Volgens Jordan McSwiney, die aan de Universiteit van Canberra onderzoek doet naar extreemrechts, is Australië een rijke voedingsbodem voor extreemrechtse ideologieën en wit-nationalisme. „Er wordt vaak gedaan alsof dit van buitenaf komt. Maar Australië is juist een grote exporteur van extreemrechts activisme en extreemrechtse ideologie. De grootste extreemrechtse terrorist uit de moderne tijd is een Australiër”, zegt hij aan de telefoon. Hij doelt op Brenton Tarrant, die in 2019 een aanslag pleegde op twee moskeeën in Christchurch, in Nieuw-Zeeland, waarbij hij 51 mensen vermoordde.
Rechts-populistische politici als Pauline Hanson (One Nation) en Bob Katter (KAP) spelen gretig in op de groeiende onvrede onder de bevolking. In recente peilingen is de steun voor One Nation verdubbeld, tot zo’n 14 procent. Toch is de partij volgens een groeiende groep niet extreem genoeg. Het Nationaal Socialistisch Netwerk pleit voor een migratiestop en werkt aan een nieuwe politieke beweging die de ‘Wit Australië’-partij gaat heten. De neonazigroepering NSN maakt zich op voor een grote demonstratie op Australia Day, begin volgend jaar.
NIEUW: Geef dit artikel cadeauAls NRC-abonnee kun je elke maand 10 artikelen cadeau geven aan iemand zonder NRC-abonnement. De ontvanger kan het artikel direct lezen, zonder betaalmuur.
Source: NRC