Boerocratie Het wetenschappelijk bureau van de Partij voor de Dieren financierde een kritische film over de agrarische industrie. De partijleiding zet die niet in bij de verkiezingen.
Still uit documentaire.
Een dertigtal mensen heeft zich donderdagavond verzameld in zaal 1 van de bioscoop Pathé bij de Rotterdamse Kuip. Daar draait de filmdocu Boerocratie, bezetting van het Binnenhof. Centraal thema: de macht van de agrarische lobby die strengere wetgeving rond natuurbehoud, klimaat en pesticiden weet tegen te houden.
Wat weinig bezoekers in die Rotterdamse zaal weten is dat de film een connectie heeft met de Partij voor de Dieren (PvdD). Idee en financiering van het project is van de Nicolaas G. Pierson Foundation en dat is sinds 2007 het wetenschappelijk bureau van de dierenpartij. Die connectie is donderdag bij geen van de aangesproken bioscoopgangers bekend.
Je zou verwachten dat elke publiciteit in de aanloop van de verkiezingen eind deze maand welkom zou zijn maar op de site van de PvdD wordt de documentaire niet genoemd. En dus ook niet waar de film te zien is. „Ik heb me daar ook over verbaasd”, zegt voorzitter Niko Koffeman van de Nicolaas G. Pierson Foundation (NGPF) in een telefonische reactie. „Het zou wat ons betreft een geweldig vehikel voor de Partij voor de Dieren zijn, ook in verkiezingstijd.”
Koffeman zit al achttien jaar in de Eerste Kamer voor de PvdD. “Ik heb vrij veel campagne-ervaring en als campaigner zou ik zeggen maak er gebruik van. Juist ook omdat we gekozen hebben voor een productiemaatschappij met onafhankelijke journalisten, om te vermijden dat het een hoog ‘wij van wc-eend-gehalte’ krijgt.”
Koffeman kwam eerder dit jaar in conflict met de partijleiding over mogelijke extra defensie-inspanningen waar de Eerste Kramerfractie tegen is. Zou dit conflict hierin een rol spelen? „U vraagt het aan de verkeerde. Ik stel de documentaire beschikbaar en we stellen vast dat de partij daar geen gebruik van maakt.”
De Eerste Kamerfractie was – drie personen sterk – aanwezig bij de première van Boerocratie begin oktober in het Amsterdamse Tuschinski. “Ze waren erg enthousiast”, zegt Koffeman. Enkele kandidaten op de lijst van de PvdD voor de verkiezingen waren er wel, maar de Tweede Kamerleden niet. “Dat is mij ook opgevallen. En ook dat de PvdD haar leden niet uit had uitgenodigd.”
Conclusies hoeven er wat Koffeman niet te worden getrokken. „Ja, het is raar. Wij hebben onze verbazing hierover uitgesproken in de richting van het partijbestuur.”
Voorzitter van dat partijbestuur is Zwanny Naber en zij zegt in een reactie dat de PvdD in het verleden geregeld films gebruikte in de verkiezingscampagne, maar dat daar vooral eigen leden op afkwamen. „We willen met de campagne juist een groter publiek bereiken. Daarom is ervoor gekozen – ook in eerdere campagnes – om een stuk minder in te zetten op filmvertoningen. Los hiervan, het is zeker een belangrijk onderwerp dat in de film belicht wordt.”
Op de site van de NGPF staat de filmposter van Boerocratie wél prominent: een striptekening met lijsttrekker Caroline van der Plas van de BoerBurgerBeweging (BBB) achter het stuur van een tractor die over het Binnenhof scheurt. Een hoofdrol hebben Van der Plas en BBB verder niet in de film: vooral de oprichting van de boerenbeweging wordt belicht, met de vaker gememoreerde rol voor het communicatiebureau Remarkable. Ook wordt de verdere verrechtsing van BBB geanalyseerd. De BBB wilde tegenover de filmmakers geen commentaar geven.
De documentaire belicht onder meer het gebrek aan verduurzaming in de rijkelijk gesubsidieerde landbouw. „Men wil het op dit moment niet”, zegt Jan Douwe van der Ploeg, emeritus hoogleraar rurale sociologie aan de Wageningen Universiteit, in de film. „Het agrokapitaal wil dat de radartjes op het platteland blijven draaien zoals ze nu doen. Namelijk stikstof slurpen, diesel slurpen, pesticiden slurpen, water slurpen. Want dat is het verdienmodel van de grote industrie.”
Die grote agrarische bedrijven (veevoeders, vleesverwerkers, chemieproducenten) spelen volgens een aantal sprekers een grote rol in het landbouwbeleid, onder meer bij de Europese Unie. Ook de intimidatie bij het huis van voormalig minister Van der Wal komt langs, net als de hevige rellen van boeren in Den Haag en in Brussel. De opstand begin 2024 in de Belgische hoofdstad wordt snel beloond: terwijl de rookwolken nog boven de stad hangen, zitten voorzitter Von der Leyen van de Europese Commissie en toenmalig premier Rutte met afgevaardigden van de boeren om tafel.
„Je hebt hier met een ernstig sociaal-politiek probleem te maken”, zegt Van der Ploeg over het geweld. „Telkenmale steekt het geweld de kop op, dan moet je een drastische lijn trekken [als politiek]. Naarmate je dat nalaat, radicaliseert de andere kant omdat je er toch wel mee wegkomt.”
Temidden van heftige beelden uit slachterijen in Latijns-Amerika en de voortgaande kaalslag in het Braziliaanse Amazonegebied heeft Boerocratie ook nog oog voor een positieve ontwikkeling. Aurélie Mézière is in de Franse plattelandsgemeente Plessé (ruim 5.000 inwoners) als burgemeester de drijvende kracht achter de vergroening van de landbouw. Inmiddels wordt 44 procent van het landbouwareaal in Plessé op biologische wijze geëxploiteerd. „Een belle histoire”, noemt Mézière het, „als tegenwicht tegen extreem rechts dat vooral angst oproept.”
NIEUW: Geef dit artikel cadeauAls NRC-abonnee kun je elke maand 10 artikelen cadeau geven aan iemand zonder NRC-abonnement. De ontvanger kan het artikel direct lezen, zonder betaalmuur.
De beste filmstukken interviews en recensies van de nieuwste films
Source: NRC