is podcastpresentator en columnist voor de Volkskrant.
Stokoude anekdote: Wim Duisenberg, PvdA-minister van Financiën in het kabinet-Den Uyl (ik zei het al: stok) moet tijdens een vakbondsbijeenkomst aan een zaal vol fabrieksarbeiders iets uitleggen over het Europese monetaire stelsel. Onmogelijk, vreest Duisenberg, maar na afloop van een betoog over valutaschommelingen en steuninterventies is het één en al juichend applaus, schouderklopjes en ‘onze Wim’. Wat ze eigenlijk van de toespraak vonden, vraagt hij. ‘Geen bal van begrepen’, is het opgewerkte antwoord, maar dat dondert niet, ‘want jij bent onze man’.
Alles uit de alinea hierboven – alle arbeiders bij de bond en bij de sociaaldemocratie, het onschuldige vertrouwen dat een beweging die er voor de mensen met een bescheiden inkomen is dat gewoon ís, ook als het ingewikkeld wordt – is weg.
Over onze columns
Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.
’s Lands grootste vakverbond FNV ligt aan de beademing (‘een pokkenbende’, zei een rechter na de zoveelste interne loopgravenoorlog), in de fabrieken werken Polen en Roemenen, de nieuwe Nederlandse arbeider is oproepkracht in een datacentrum. En hij stemt rechts, ook al laten de doorrekeningen keer op keer zien dat je met een bescheiden inkomen verreweg het beste af bent bij links. (Ook als je een huis zoekt trouwens.) Op links stemmen tegenwoordig vooral ‘goedwillende, sociaal-voelende mensen met een hoog inkomen’, die niet zo gevoelig zijn voor eigen-portemonnee-eerst-sentimenten.
In Een links verhaal beschrijft Coen van de Ven, journalist van De Groene, nauwgezet hoe dit verdampen van vanzelfsprekendheden heeft geleid tot de spectaculairste omwenteling van deze tijd: het samengaan van ecologische progressieve politiek en de klassieke sociaaldemocratie in een brede linkse beweging, waarin activisme, idealisme, pragmatisme en machtspolitiek op de een of andere manier samen moeten komen, en die nog even GroenLinks-PvdA blijft heten omdat een enkeling er niet aan toe was afstand te nemen van oude vormen.
Van de Ven reist mee met Frans Timmermans (‘een einzelgänger’), die altijd heeft geloofd in de sociaaldemocratie als ideologische brug tussen de mensen die het meezit in het leven en de mensen die het tegenzit. Het is Timmermans die de Duisenberg-anekdote in de fabriek aanhaalt, toen ze ‘onze man’ gewoon geloofden al begrepen ze hem niet, om te concluderen dat een halve eeuw later ‘de samenleving totaal ge-ont-ideologiseerd is. Mensen zijn idealistisch zonder ideologisch te zijn en zoeken geen thuis meer waarin ze de idealen duurzaam onderbrengen.’
Het is een andere manier om te zeggen dat kiezers consumenten zijn geworden die bij elke verkiezing opnieuw aan het shoppen slaan naar wat past bij de lifestyle van het moment. Achter de hondjes van Pim aan, wapperen met omgekeerde vlaggen op het boerenerf, knielen voor Sint Pieter, toch maar Wilders want Marokkanen. Nu willen ze Bontenbal omdat hij niet scheldt, of Jetten omdat hij leuk is op televisie, al zijn er naar verluidt mensen die geschokt waren dat Bontenbal onlangs bekende dat hij liever met de VVD wil regeren dan met GroenLinks-PvdA, want er zijn altijd consumenten die vergeten de kleine lettertjes te lezen.
Het politieke antwoord is steeds meer splinters met nóg meer specifieke keuzemogelijkheden voor wie zich maximaal wil onderscheiden: er is Vrede voor Dieren voor wie tegen bewapening is, en voor wie zich altijd al druk maakte over bidden op straat heeft de BBB een actieplan gemaakt.
Een breed links verhaal gaat recht tegen die trend in. Na lang vergaderen zijn ze uitgekomen op het kernwoord solidariteit, waar ‘het tijd voor is’. Een hard sell in een hyper-geïndividualiseerd en overwegend rechts land.
Geen column meer missen?
Volg uw favoriete columnisten via de app. Klik op het belletje naast de auteursnaam.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant