Terwijl de Amerikaanse president Donald Trump in Israël pronkt als vredestichter, zoekt hij oorlog dichter bij huis, in Venezuela. Drugsbestrijding, aldus Trump, maar volgens steeds meer geluiden is dat niet wat hij daadwerkelijk beoogt.
is correspondent Verenigde Staten van de Volkskrant. Hij woont in New York.
Een groen richtkruis schuift over het bootje, de enige kleur tegen het zwart-witte videobeeld. Het water oogt kalm. Een paar tellen dobbert het vaartuig nog ongestoord op de duistere Caribische zee. En dan flitst er een raket door het beeld. Licht, brokstukken, een wolk van vlammen. Verwoest.
‘Zes drugsterroristen gedood’, schrijft Donald Trump dinsdag op sociale media, waar hij de militaire beelden vrijgeeft. Het dodental stijgt daarmee tot 27. Dit was alweer het vijfde bootje met vermeende smokkelaars – bewijs ontbreekt – dat zijn leger voor de kust van Venezuela opblaast.
Het contrast is opmerkelijk. Dezelfde week dat Trump in Israël pronkt als vredestichter, en openlijk hengelt naar een Nobelprijs, zoekt de president oorlog dichter bij huis.
Dat gaat voortvarend. Woensdag erkent Trump dat de CIA toestemming heeft voor operaties in Venezuela. Donderdag scheren Amerikaanse B-52-bommenwerpers vlak langs de kust. Drugsbestrijding, aldus Trump. Of toch niet. Volgens steeds meer geluiden zou de president in werkelijkheid een machtswissel beogen. Maar waarom? En mag dat zomaar?
‘Dit draait inderdaad niet om drugs’, zegt analist Sarah Harrison van onderzoeksinstituut The International Crisis Group. ‘Tenminste, niet alleen. Wat president Trump publiekelijk zegt over zijn doelen, strookt niet met de werkelijkheid.’
Volgens Trump is ‘elk bootje verantwoordelijk voor de dood van 25 duizend Amerikanen’. Daarom zou hij aanvallen. Maar fentanyl, de drug die in de VS zoveel levens eist, komt uit China en Mexico. Venezuela produceert wel cocaïne, maar verbleekt weer bij Colombia, Bolivia en Peru.
Trump heeft echter een belang bij overdrijven. Zo omzeilt hij wetgeving in eigen land.
‘De Trump-regering stelt dat Venezolaanse kartels de Amerikaanse bevolking doelbewust vergiftigen’, zegt Harrison, met extra nadruk. ‘Dat laatste woord is cruciaal. Trump beargumenteert dat drugshandel gelijkstaat aan een gewapende aanval op de VS. Smokkelaars zijn zo geen criminelen, maar buitenlandse strijders. En daartegen, meent hij, mag je oorlog voeren.’
Een geitenpaadje dus. De laatste schakel is de claim – ongefundeerd – dat de Venezolaanse leider Nicolás Maduro dient als hoofd van die kartels. Dat zou ook optreden binnen Venezuela rechtvaardigen, zonder toestemming of oorlogsverklaring vanuit het Congres. ‘Flinterdun’, aldus Harrison. ‘Trump buigt het recht op zoek naar een uitkomst.’
De Amerikaanse president pocht graag met zijn reputatie als dealmaker. In het Israëlische parlement repte Trump dinsdag van ‘acht’ door hem beklonken vredes, de recentste tussen Israël en Hamas. Een akkoord tussen Rusland en Oekraïne noemt hij haalbaar. Donderdag kondigde Trump gesprekken met Poetin aan, vrijdag kreeg hij Zelensky op bezoek.
Maar Venezuela ligt anders. Daarmee verbrak Trump deze maand juist de onderhandelingen.
‘Trump ziet een kans’, zegt oud-diplomaat Elliott Abrams (77), tijdens Trumps eerste termijn speciaal gezant voor Venezuela. ‘Ik geloof niet dat hij op het punt staat om binnen te vallen. Ik denk eerder dat Trump de druk wil vergroten, met oorlogsdreiging en beperkte aanvallen, totdat Maduro van binnenuit omver wordt geworpen.’
Dat was ook tijdens Trumps eerste termijn een wens, weet Abrams. ‘Ons doel was altijd een Venezuela dat de banden verbreekt met Iran en verzwakt met Cuba, Rusland en China. Een Venezuela dat Amerikaanse investeringen toelaat en hier olie gaat verkopen. Dat ziet Trump wel zitten.’
Woensdag kreeg de president een onverwacht zetje. De Venezolaanse oppositiepoliticus María Corina Machado, die vorige week wél de Nobelprijs voor de Vrede won, moedigde Trump aan tot interventie. ‘We hebben hulp nodig’, zei ze tegen CNN. En dat Trump ‘ook een Nobelprijs verdient’.
De kracht van de Venezolaanse oppositie weegt voor Trump mogelijk mee. Volgens onafhankelijke waarnemers won immers niet Maduro, maar Edmundo González de verkiezingen. Er staat iemand klaar. Dat zou de Amerikanen optimistisch maken.
‘Maar de term regime change’, zegt Abrams, ‘zul je Trump niet snel in de mond horen nemen. Liever praat hij over drugs.’
Niet iedereen slikt dat argument. Volgens juristen zijn Trumps aanvallen op smokkelaars in strijd met het Amerikaanse én internationale recht. Die hebben veel weg van, simpelweg, moord. ‘Dit is als een politieagent die iemand cocaïne ziet verstoppen’, zegt Sarah Harrison, ‘en die persoon vervolgens ter plekke executeert’.
Oud-diplomaat Abrams maakt zich minder zorgen. Als de president te ver gaat, zegt hij, kan het Congres hem terugfluiten. Dat weigert de Republikeinse meerderheid.
Toch klinkt er ook verzet. Donderdagavond diende admiraal Alvin Holsey, hoofd van de operatie in de Cariben, zijn ontslag in. Onverwacht, maanden na zijn benoeming. En ook enkele Republikeinen steigeren. ‘De slechtste mensen krijgen in ons land nog een proces’, aldus senator Rand Paul. ‘Wat als we een fout maken?’
Dat lijkt reeds gebeurd. Amerikaanse media spreken van mogelijk tóch overlevenden bij de recentste aanval. En een familie op Trinidad en Tobago, een eilandengroep buiten Venezuela, meent een opvarende te identificeren als de 26-jarige Chad Joseph. Géén smokkelaar, zeggen zij. Gewoon op weg naar huis. Trumps zwart-witvideo zouden diens laatste bekende momenten zijn.
Luister hieronder naar onze podcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant