In dit liveblog volgen we het laatste politieke nieuws, in aanloop naar de verkiezingen op 29 oktober.
In dit dossier vindt u al onze artikelen over de Nederlandse politiek.
BBB-minister Femke Wiersma (Landbouw) ligt in de clinch met coalitiepartner VVD over haar voorstel om de ondergrens voor stikstof te verhogen. Wiersma wil haar plan nog dit najaar invoeren, om vlak voor de verkiezingen een politiek succes te boeken in het voor BBB zeer belangrijke stikstofdossier.
De BBB wil de zogenoemde rekenkundige ondergrens voor stikstof aanzienlijk verhogen. Die ondergrens bepaalt hoeveel stikstof een boer, ondernemer of bouwproject mag veroorzaken voordat een vergunning noodzakelijk is. Als die regels worden versoepeld, meent BBB, kunnen boeren en ondernemers vaker zonder vergunning aan de slag.
Dat plan is niet zonder risico. De Raad van State noemde Wiersma’s voorstel eerder dit jaar juridisch ‘kwetsbaar’ en waarschuwde voor de gevolgen als de verhoogde ondergrens later succesvol wordt aangevochten bij de rechter. In dat geval worden alle projecten die met de nieuwe ondergrens een vergunning hebben gekregen in één klap illegaal.
Een soortgelijk scenario voltrok zich in 2019 bij het stikstofvonnis van de Raad van State. De hoogste bestuursrechter keurde het Programma Aanpak Stikstof (PAS) af, waarmee alle boeren en ondernemers aan wie in de jaren daarvoor via de PAS een vergunning was verleend, illegaal werden.
Vanwege deze kwetsbaarheid is de VVD fel gekant tegen Wiersma’s voorstel. Ook belangenorganisaties als Bouwend Nederland en VNO-NCW, verschillende natuurorganisaties, provinciebestuurders en Tweede Kamerleden, hebben Wiersma de afgelopen maanden opgeroepen haar plan in te trekken.
Daan de Vries
Lees hier onze eerdere artikelen over Wiersma’s stikstofplannen:
• Wiersma stelt provincies, ondernemers en natuurbeschermers diep teleur met nieuw stikstofplan
• Raad van State: kabinetsplan dat Nederland van stikstofslot moet halen juridisch zeer wankel
• Wiersma neemt de proef op de som: rekenkundige ondergrens voor stikstof nog dit jaar van kracht
Ministers van de VVD en BBB zijn al uren verwikkeld in een hoogoplopende discussie over de versoepeling van de stikstofregels. Dat zeggen bronnen rond het kabinet tegen persbureau ANP. Daardoor was de ministerraad, die vanochtend om 11.00 uur had moeten beginnen, om 16.00 uur nog altijd niet van start gegaan. Onderwerp van het vooroverleg tussen VVD- en BBB-ministers is de zogenoemde ‘rekenkundige ondergrens’, die al langer spanning veroorzaakt in het demissionaire kabinet.
BBB-minister Femke Wiersma (Landbouw) wil die ondergrens fors verhogen, de VVD wil daar niets van weten. Wiersma stelt dat er door een versoepeling van de stikstofregels weer vergunningen kunnen worden uitgegeven voor onder meer boeren, bouwprojecten en ondernemers. De verhoging van de ondergrens is voor de BBB een belangrijk campagnethema.
De VVD waarschuwt dat Wiersma’s voorstel juridisch onhoudbaar is, een vrees die de Raad van State onderschrijft. Dit voorjaar adviseerde de Raad om het plan te schrappen, omdat een verhoging van de ondergrens ‘niet geringe risico’s’ met zich meebrengt. Ook een groot deel van de Tweede Kamer, provinciebestuurders, werkgeversorganisaties en natuurorganisaties hebben zich uitgesproken tegen Wiersma’s plan.
Daan de Vries
Na een pauze van vijf dagen hervat PVV-leider Geert Wilders zijn verkiezingscampagne. Dat betekent dat hij in elk geval bij Vandaag Inside, EenVandaag, het Jeugdjournaal, het Debat van het Zuiden en in het slotdebat van de NOS zal verschijnen.
Wilders voerde tot nu toe al campagne met veel minder media-optredens dan in 2023 (toen hij zichzelf nadrukkelijk wilde neerzetten als premierskandidaat), maar stopte er vrijdag helemaal mee na berichten uit België dat daar opgepakte terreurverdachten het ook op hem hadden gemunt. Hoewel de veiligheidsdiensten zeiden dat het op beide locaties veilig was, verscheen Wilders vrijdag niet bij het radiodebat van de NOS en liet hij zondagavond ook het RTL-debat aan zich voorbij gaan.
Aan die pauze komt nu een einde, laat hij woensdagochtend weten op X. ‘Ik ken na al die jaren het gevoel van persoonlijke vrijheid niet meer. De impact van dat alles op jezelf en je gezin is vaak moeilijk uit te leggen aan mensen die het niet zelf hebben meegemaakt. Maar er komen nu verkiezingen aan, het is campagnetijd en ik voel een grote verantwoordelijkheid voor Nederland en alle PVV-kiezers.’
Naast de debatten kondigt Wilders aan dat hij ook Radio 538 en de Telegraaf nog te woord zal staan. Over optredens in andere media die hem ook hebben uitgenodigd, laat hij zich niet uit.
Raoul du Pré
JA21 vindt niet dat Oekraïne lid mag worden van de Navo of de Europese Unie. Het land ligt 'te veel in de Russische invloedssfeer', zei kandidaat-Kamerlid Michiel Hoogeveen maandag tijdens een debat over buitenlandse politiek in De Balie in Amsterdam.
Het Oekraïense lidmaatschap van de EU en NAVO is een 'enorm risico', denkt Hoogeveen, die eerder voor de partij in het Europees Parlement zat. Hij vindt het Navo-lidmaatschap van Oekraïne een 'onnodige provocatie'. De Navo zelf stelt dat Oekraïne een 'onomkeerbare stap' richting lidmaatschap heeft gezet.
Volgens Hoogeveen zijn er andere manieren om het land bij de EU en Navo te betrekken. Ook is het voor hem geen discussie omdat de Amerikaanse president Donald Trump al heeft gezegd Oekraïne niet bij het militaire bondgenootschap te willen.
In Amsterdam gingen naast Hoogeveen ook Laurens Dassen (Volt), Harmen Krul (CDA), Daniëlle Hirsch (GroenLinks-PvdA), Eric van der Burg (VVD) en Jan Paternotte (D66) met elkaar in debat over de rol van Nederland op het wereldtoneel. JA21 bleek het buitenbeentje.
Hoogeveen maakt een 'denkfout', reageerde D66'er Paternotte. Volgens hem is Navo-lidmaatschap cruciaal voor Oekraïne. De Baltische staten zijn juist niet aangevallen door de Russische president Vladimir Poetin omdat die landen al Navo-lid zijn, zei hij.
Ook toen er werd gesproken over Gaza en Israël stond JA21 vrijwel alleen. De andere partijen willen druk houden op de Israëlische regering om het vredesproces op gang te houden. Hoogeveen wilde niet verder kijken. Hij vindt dat eerst het vredesplan van Trump moet worden uitgevoerd.
JA21, dat zichzelf een conservatief-liberale partij noemt, staat op winst in de peilingen en hoopt een rol te kunnen spelen in de formatie. In de laatste peilingen staat de partij op 13 zetels.
ANP
Naar het verkiezingsdebat gisteren op RTL hebben 1,16 miljoen mensen gekeken. Dat zijn er 61 duizend meer dan het verkiezingsdebat van 2023 op dezelfde zender, meldt mediaduider Tina Nijkamp op Instagram. Volgens Nijkamp was vooral de doelgroep van 25 tot 54 jaar geïnteresseerd in het debat tussen de lijsttrekkers van Groenlinks-PvdA, CDA, VVD en D66.
Nijkamp baseert zich op cijfers die worden verzameld door het Nationaal Media Onderzoek (NMO). Dat maakt de cijfers van een specifieke dag steeds pas na een week bekend, om ook de tv-kijkers mee te nemen die een programma later terugkijken. De NMO heeft twee jaar geleden Nijkamp gevraagd de cijfers niet vroegtijdig te publiceren, maar die trekt zich hier niets van aan. Het is niet bekend hoe Nijkamp aan de data komt.
Gisteren trokken alleen het voetbal (Nederland - Finland met 2,1 miljoen kijkers), het Journaal (1,75 miljoen) en de spelquiz Miljoenenjacht (1,29 miljoen) meer aandacht. Aan het lijsttrekkersdebat deed de leider van de PVV, Geert Wilders, niet mee. Hij trok zich terug nadat vorige week bekend was geworden dat er drie Belgen zijn opgepakt die plannen zouden hebben beraamd om een aanslag op Wilders te plegen.
Peter van Ammelrooy
Persoonlijke aanvallen ontbraken grotendeels tijdens het eerste grote televisiedebat, waaraan de lijsttrekkers van middenpartijen Groenlinks-PvdA, CDA, VVD en D66 deelnamen, constateert parlementair verslaggever Sara Berkeljon.
CDA-leider Henri Bontenbal roept het demissionaire kabinet op een veilige debatlocatie te regelen, zodat PVV-voorman Geert Wilders kan meedoen aan verkiezingsdebatten. ‘Ik denk wel dat de veiligheidsdiensten en de minister ervoor moeten zorgen dat er onder alle omstandigheden wel een debat mogelijk is’, zei Bontenbal zaterdag tegen het NOS Journaal.
Wilders heeft zijn campagne stopgezet omdat hij in het vizier was van opgepakte Belgische jihadisten. Hij zegde onder meer zijn deelname af aan het RTL-verkiezingsdebat zondag. VVD-leider Dilan Yeşilgöz pleitte vrijdag bij Café Kockelmann ook al voor het houden van dat televisiedebat op een geheime locatie zodat Wilders toch zou kunnen meedoen.
Volgens RTL is zijn debatlocatie goedgekeurd door de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid (NCTV), Dienst Koninklijke en Diplomatieke Beveiliging (DKBV) en de politie. De PVV-leider wil ook niet meedoen via een videoverbinding. De NCTV meldde dat er geen sprake meer is van een ‘restdreiging’ na het oppakken van de Belgische verdachten.
ANP
D66-leider Rob Jetten zal hoogstwaarschijnlijk PVV-leider Geert Wilders vervangen in het RTL-verkiezingsdebat zondagavond. Wilders meldde zich af voor het debat nadat hij besloot om zijn campagne op te schorten. Vrijdag werd bekend dat hij mogelijk het doelwit was van een Belgische terreurcel.
Eerder deze week werden er in België drie verdachten opgepakt van een verijdelde aanslag op de Belgische premier Bart De Wever. Op X schreef Wilders dat de Nationaal Coördinator Terrorisme en Veiligheid (NCTV) aan hem heeft bevestigd dat hij ook werd genoemd. Tegelijkertijd verwacht de NCTV geen ‘restdreiging’, wat betekent dat er voor de PVV-leider nu geen acute dreiging uitgaat van de inmiddels ontdekte terreurcel. Toch zegt Wilders ‘een slecht gevoel’ bij de situatie te hebben en legt hij de campagne tot nader order stil.
RTL-hoofdredacteur Ilse Openneer benadrukt via de nieuwssite van de tv-zender dat Wilders welkom blijft en dat de uitnodiging tot het allerlaatste moment blijft staan. ‘Vanuit RTL hebben we alle maatregelen getroffen zodat Geert Wilders deel kan nemen aan het debat’, aldus Openneer. ‘Onze huidige locatie is goedgekeurd door de NCTV, DKDB (Dienst Koninklijke en Diplomatieke Beveiliging red.) en de politie.’
Maar vooralsnog lijkt het er niet op dat Wilders zondagavond bij het debat is. Vrijdag bleef de PVV-leider ook weg bij het eerste grote verkiezingsdebat van de campagne op Radio 1. Meerdere lijsttrekkers betuigden toen hun medeleven aan Wilders, die al meer dan twintig jaar zwaar wordt beveiligd.
Omdat RTL voor het debat de leiders van de vier grootste partijen volgens de Peilingwijzer uitnodigt, komt D66-leider Jetten nu als eerste in aanmerking om Wilders te vervangen. Met 12 tot 15 zetels staat D66 daarin net onder de VVD en net boven JA21.
Hessel von Piekartz
VVD-leider Dilan Yeşilgöz pleit ervoor om het RTL-debat zondagavond op een geheime locatie te houden, zodat PVV-leider Geert Wilders mogelijk toch kan deelnemen. 'Als er een andere optie is, zal ik mij voegen. Als er maar een debat kan plaatsvinden op een manier waarop de heer Wilders zich veilig kan voelen', zei Yeşilgöz vrijdagavond in Café Kockelmann van WNL.
Wilders meldde vrijdag dat hij voorlopig zijn campagne opschort, nadat bekend was geworden dat ook hij doelwit zou zijn van een aanslag door Belgische jihadisten. Op X schrijft hij dat hij er 'een slecht gevoel' bij heeft.
Yeşilgöz vindt het 'absoluut niet passen bij onze democratie' dat Wilders vanwege zijn veiligheid het debat moet missen. Eerder vandaag ontbrak Wilders al bij het debat op NPO Radio 1. 'Je wilt in vrijheid met elkaar kunnen debatteren. Ik hoop eerlijk gezegd dat we dat gewoon gaan doen dit weekend', zegt de VVD-lijsttrekker. (ANP)
PVV-leider Geert Wilders heeft op X gezegd zijn campagne voor de Tweede Kamer-verkiezingen op te schorten. Aanleiding daarvoor zijn de plannen van drie jonge mannen van een vermeende terreurcel uit Antwerpen om een aanslag te plegen op politici. Wilders zegt dat hij van de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid (NCTV) bevestigd heeft gekregen dat hij ook werd genoemd als doelwit.
‘De NCTV verwacht geen ‘restdreiging’, maar ik heb hier zelf een slecht gevoel bij en dus schort al mijn campagne activiteiten voorlopig op’, verklaart Wilders. Hij zou het aanstaande zondag in het RTL Verkiezingsdebat opnemen tegen Henri Bontenbal (CDA), Frans Timmermans (GroenLinks-PvdA) en Dilan Yeşilgöz (VVD).
Eerder vandaag besloot hij al niet mee te doen aan het radiodebat op NPO Radio 1 vanwege de berichten in Belgische media over dat hij mogelijk een van de doelwitten was. Op een uitnodiging om telefonisch aan het debat deel te nemen ging hij volgens de NOS niet in.
Nog voor de berichten van vandaag zegde Wilders al af voor het tweede verkiezingsdebat van RTL, later deze maand. Op een uitnodiging voor een interview met Nieuwsuur ging hij in tegenstelling tot andere partijleiders ook niet in.
Ook de Belgische premier Bart De Wever en Els van Doesburg, de waarnemend burgemeester van Antwerpen, zouden in het vizier van de Belgische mannen zijn geweest. De Wever was vandaag aanwezig bij een overleg van zijn kernkabinet over de begroting.
Thom Canters
PVV-leider Geert Wilders doet alsnog niet mee aan het radiodebat op NPO Radio 1, dat zojuist is begonnen. Dat schrijft Wilders op X. Aanleiding is een bericht van de Belgische zender VTM, die eerder vandaag meldde dat Wilders mogelijk een van de doelwitten was van een Antwerpse terreurcel. Het radiodebat, het eerste grote lijsttrekkersdebat, is zonder Wilders van start gegaan.
De Belgische politie maakte gisteren bekend dat er een aanslag is verijdeld op de Belgische premier Bart De Wever. VTM-journalist Karel Lattrez meldt op basis van ingewijden dat op een namenlijst van de terreurcel ook de namen van de Antwerpse burgemeester Els van Doesburg en Geert Wilders stonden. De Belgische autoriteiten hebben dat bericht niet officieel bevestigd.
In Antwerpen werden gisteren drie verdachten aangehouden. Zij zouden met explosieven een aanslag hebben willen plegen op verschillende politici, onder wie premier De Wever. Het motief van de terreurcel is nog niet vastgesteld, maar de Belgische aanklager zei gisteren dat er ‘aanwijzingen’ zijn dat het ging om een ‘jihadistisch geïnspireerde’ groep.
Daan de Vries
Op Radio 1 vindt vanmiddag het eerste grote lijsttrekkersdebat plaats in aanloop naar de verkiezingen van 29 oktober. Vanaf 14.00 uur gaan veertien partijleiders in wisselende twee- of drietallen met elkaar in debat over onderwerpen als wonen, klimaat, asiel en internationale veiligheid. Alle partijen die op dit moment in de Tweede Kamer zijn vertegenwoordigd zijn uitgenodigd.
Volt heeft de uitnodiging voor het radiodebat afgeslagen, maakte de partij woensdag bekend. De partij van lijsttrekker Laurens Dassen was voor een een-op-eendebat over klimaatverandering gekoppeld aan Forum voor Democratie.
Vanwege het klimaatstandpunt van die partij – FvD ontkent dat klimaatverandering door mensen wordt veroorzaakt – wil Volt niet in debat met FvD-lijsttrekker Lidewij de Vos. ‘Na lang wikken en wegen komen wij tot de conclusie dat wij geen zuurstof willen geven aan een partij die liegt’, aldus Volt in een verklaring.
Het radiodebat wordt van 14.00 tot 16.30 uur live uitgezonden op NPO 1, Radio 1 en op het YouTube-kanaal van Radio 1. Zondag volgt op RTL4 het eerste televisiedebat, met de lijsttrekkers van de vier grootste partijen in de peilingen: Geert Wilders (PVV), Frans Timmermans (GroenLinks-PvdA), Henri Bontenbal (CDA) en Dilan Yesilgöz (VVD).
Daan de Vries
De meeste politieke partijen schrikken (opnieuw) terug voor de grote hervorming van het belasting- en toeslagenstelsel, maar durven dit keer wél fors te snijden in de zorgkosten. Dat blijkt uit de doorrekening van tien verkiezingsprogramma’s door het Centraal Planbureau.
Het CPB heeft met hulp van het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) de verkiezingsprogramma’s doorgerekend om de gevolgen van het voorgestelde beleid op de economie en het milieu in kaart te brengen. Tien partijen die nu in de Tweede Kamer vertegenwoordigd zijn hebben hun plannen voorgelegd aan de planbureaus. De PVV, SP, Partij voor de Dieren, FvD en Denk deden dat niet.
Lees hier het hele nieuwsbericht van politiek verslaggever Yvonne Hofs.
De Europese Rekenkamer weigert voor de zesde keer op rij een goedkeurende verklaring te geven voor de uitgaven van de Europese Unie. Vorig jaar werd 3,6 procent van de EU-begroting niet conform de regels besteed. Dat percentage is weliswaar lager dan het foutenpercentage in 2023 (5,6 procent), maar nog altijd ruim boven de vereiste 2 procent voor een goedkeurende verklaring.
De Rekenkamer waarschuwt verder voor de scherp oplopende schulden die de EU maakt, onder meer voor de financiering van het coronaherstelfonds. ‘De EU-uitgaven bevatten nog steeds te veel onregelmatigheden’, verklaarde Rekenkamervoorzitter Tony Murphy donderdag zijn ‘rode kaart’ bij de presentatie van het jaarverslag over de EU-begroting van 2024. Die besloeg 191 miljard euro waarvan de Rekenkamer steekproefsgewijs 167 miljard euro controleerde.
Lees hier het hele nieuwsbericht van Brusselcorrespondent Marc Peeperkorn.
Het is een van de grote vragen die concurrerende partijen bezighouden: hoe kan het dat de PVV zo stabiel blijft in de peilingen terwijl Wilders zelf de stekker uit ‘zijn’ kabinet trok? Het patroon in de parlementaire geschiedenis dat de kiezer breekt met partijen die een kabinet laten vallen, tekent zich vooralsnog niet af.
Voor de PVV-kiezer is er ook deze campagne geen twijfel mogelijk: opnieuw staat migratie met stip op één als reden om op Geert Wilders te stemmen. Dat hij door veel partijen is uitgesloten van regeringsdeelname, speelt nauwelijks een rol.
Lees hier het hele nieuwsbericht van politiek verslaggever Hessel von Piekartz
In de aanloop naar de verkiezingen onderzoekt de Volkskrant uitspraken van politici. Wat zeggen ze, waarom zeggen ze dat en wat hopen ze te bereiken? In deze aflevering: de BBB over de verdeling van huurwoningen, die voor de statushouders in het bijzonder.
Op 20 september werd het D66-partijkantoor in Den Haag belaagd door rechts-extremistische actievoerders. Twee weken later zijn op het D66-congres in Den Bosch ansichtkaarten verkrijgbaar met daarop de gevel van het pand met de dichtgetimmerde ramen en de posters die daar in allerijl op werden geplakt: ‘Democratie laat zich niet breken.’ Het D66-congres werd gedomineerd door het belangrijkste campagnethema van lijsttrekker Rob Jetten: ‘Deze verkiezing gaat over de keuze tussen democraten en antidemocraten.’
Deze kieswijzer is geen stemadvies, maar kijkt naar wat partijen daadwerkelijk hebben gestemd in de Tweede Kamer (en níet naar wat ze beloven in campagnes).
Vul de stellingen in, vergelijk uw politieke opvattingen met het stemgedrag van de fracties en kom erachter met welke partij u de meeste overeenkomsten heeft. Heeft u geen mening over een stelling? Sla haar dan gerust over.
In dit liveblog houden we u op de hoogte van de laatste ontwikkelingen over de campagne voor de Tweede Kamerverkiezingen op 29 oktober.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant