Standplaats Wie zijn huis kwijtraakt, wacht grote onzekerheid. Maar wie een huis vindt in een prettige buurt, gaat daar niet snel meer weg – of het moet zijn naar een groter huis in dezelfde buurt.
Jozef Basak (29) in zijn huis in Schiebroek-Zuid.
Jozef Basak (29) hoorde via via dat zijn sloopwoning van 44 vierkante meter in Schiebroek-Zuid in januari tegen de grond gaat, nét nu hij zijn leven aan het opbouwen is. Hij kan er nu al niet van slapen. Petran van Heel (54) vroeg zijn kinderen vroeger weleens waar op de wereld ze liever zouden opgroeien dan hier, in hun Haagse herenhuis in de Archipelbuurt. Nou, nergens dus. Roy Peeters (37) uit het Zeeuwse Borsele fantaseert weleens over verhuizen naar Brabant. Maar nee. „Vind daar maar eens een plek waar je je vrachtwagen pal voor de deur kunt parkeren.” En Mirjam Yougil (38)? Zij zou vijftien jaar geleden „no way” hebben gezegd als iemand haar had voorgesteld om in Amersfoort-Vathorst te gaan wonen. Nu blijkt het daar „ideaal” te zijn.
NRC volgt in 2025 drie stadswijken en een dorp die min of meer representatief zijn voor Nederland: een kwetsbare buurt in Rotterdam, een negentiende-eeuwse wijk in Den Haag, een dorp in Zeeland en een vinexwijk in Amersfoort. In januari vroegen we bewoners naar hun verwachtingen voor het nieuwe jaar, in februari naar hun noodpakket, in maart naar de boodschappen, in april naar de opvoeding, in juni naar hun avondeten, in augustus wilden we weten wat ze in hun zomervakantie doen, in september vroegen we naar hun sport. Nu willen we weten of ze graag wonen in het huis en de buurt waar ze wonen.
Jozef Basak: „Pas als ik een huis heb, kan ik echt iets opbouwen”.
Gemiddeld inkomen per inkomensontvanger: onbekend
Koopwoningen: 20 procent
Gemiddelde woningwaarde: 276.000 euro
Grootste leeftijdsgroep: 25- tot 45-jarigen (25 procent )
Na maanden van ziekte overleed de moeder van Jozef Basak. Hij bleef achter met zijn stiefvader, in hun huis in Ridderkerk. Toen ook zijn stiefvader ernstig ziek werd, stopte Jozef met werken en verzorgde hij hem drie jaar lang, tot aan zijn dood. Toen was hij in zijn eentje over, 28 jaar oud. Van de woningstichting mocht hij niet blijven wonen in het huis waar hij opgroeide. Hij was geen medehuurder maar medebewoner, en dan gelden er andere regels. Het was december. Drie, vooruit, zes maanden kreeg hij om een ander huis te vinden. Anders kwam hij op straat te staan.
Jozef zette zijn wekker. Elke avond om vijf voor acht logde hij in bij Woonnet Rijnmond om te zien of er sociale huurwoningen waren vrijgekomen en zo ja, dan reageerde hij direct, op alles. Na drie maanden wist hij dat hij zonder inkomen of uitkering kansloos was. „Je zit in de laagste categorie”, legde een medewerker van een woningstichting hem uit – iedereen ging voor. Via een organisatie met tijdelijke en antikraakwoningen belandde hij in mei van dit jaar in dit huis van 44 vierkante meter op de slooplijst in Schiebroek-Zuid. Voor het eerst op zichzelf, in een buurt waar hij niemand kende. Toen hij bij zijn buren aanbelde om kennis te maken deed niemand open.
Thuis, in Schiebroek-Zuid.
Via via hoorde Jozef dat zijn huis in januari tegen de grond gaat.
Jozef Basak bouwde sinds mei voorzichtig iets op. Hij ging naar therapie, bezocht zijn maatschappelijk werker. Hij wandelt en leest veel. Hij leerde mensen kennen „bij wie ik me comfortabel voel”. In het pas geopende buurthuis tegenover zijn huis verzorgt hij de moestuin, schenkt koffie, helpt sjouwen, plant struiken. De beheerder gaf hem de sleutel. Als hij er een dag niet is, vragen bewoners waar hij is. Voor de voedselbank brengt hij pakketten naar bewoners die te ziek zijn om die zelf op te halen.
Dus ja, Jozef Basak woont waar hij wil wonen. „De buurt is rustig en groen, dat vind ik prettig. Als ik wil, ben ik zo op de fiets in de stad. In een ander deel van de stad zou ik weer helemaal opnieuw moeten beginnen.” Opnieuw weet hij niet waar en óf hij binnenkort een dak boven zijn hoofd heeft. Hoe vindt hij zo een baan? Hoe bouwt hij aan vriendschappen? Jozef: „Ik slaap slecht, het geeft onrust. Pas als ik een huis heb, kan ik echt iets opbouwen.”
Zijn leven staat stil en aan hem ligt het niet. Werk en Inkomen laat al vier maanden niets horen, ondanks telefoontjes van hem en van mensen om hem heen en herhaalde beloften van medewerkers daar dat ze – nu echt – een afspraak voor hem regelen. De matras die hij online in de uitverkoop kocht kwam na veel maanden en moeite. Hij laat het ellenlange mailverkeer zien.
Nog elke dag gaat iedere avond om vijf voor acht zijn wekker en reageert hij op wat voorbijkomt, dat veranderde niet. Jozef Basak is nu 29. Via via hoorde hij dat zijn huis in januari tegen de grond gaat. Zeker is dat niet. Hij heeft nog geen brief ontvangen.
Gemiddeld inkomen per inkomensontvanger: 72.400 euro
Koopwoningen: 54 procent
Gemiddelde woningwaarde: 639.000 euro
Grootste leeftijdsgroep: 45- tot 64-jarigen (30 procent)
Als zijn kinderen vroeger ergens ontevreden over waren vroeg Petran van Heel (54) ze weleens waar op de wereld ze het beter zouden hebben dan hier, in hun rond 1890 gebouwde herenhuis in de Haagse Archipelbuurt. „Ik gaf ze tien kansen om te ruilen met willekeurig welk ander kind.” Meestal bleef het stil. Zijn dochter van 20 studeert nu in Delft, zijn zoon van 15 zit op het gymnasium.
Petran van Heel en zijn zoon Pablo voetballen in de tuin van hun huis in de Haagse Archipelbuurt.
Zelf heeft hij ook in Delft gestudeerd, bouwkunde. Daarna nog een MBA in Rotterdam en toen een carrière in de bouw en het vastgoed. Sinds een paar maanden is hij zelfstandig consultant, gespecialiseerd in duurzaamheid en bouwen met biobased materialen als hout en hennep, vlas en stro. „Minder CO2 in de lucht en voor boeren een nieuw verdienmodel.” Een belangrijke opdrachtgever is de overheid, die nog íets van de doelstellingen van het Akkoord van Parijs probeert te bereiken. Hij kan er uren over vertellen, maar dat doet hij nu niet. Nu bezingt hij op haast Homerische wijze de talloze voordelen van de Archipelbuurt, waar hij 25 jaar geleden kwam wonen met zijn vrouw. Zij is cardioloog in het Haaglanden Medisch Centrum.
Mede door haar weet hij dat zitten het nieuwe roken is, dus drinkt hij zijn espresso staande aan de kleine bar die de keuken scheidt van de woonkamer en zegt: „Vijf minuten fietsen en je bent in de binnenstad. Tien minuten fietsen en je bent bij de zee. Drie minuten – parken, duinen, bossen. En dan de winkels, de scholen, de sportclubs, allemaal dichtbij, en noemde ik al de veiligheid?” Hij pakt de wijkkrant van de Archipelbuurt en wijst naar de twee wijkagenten, lachend op de voorpagina. „Iedereen kent ze en je kunt ze altijd appen.” Laat onverlet, zegt hij, dat er af en toe „criminaliteitsgolven” zijn waarbij bakfietsen en e-bikes verdwijnen, of de radars en lampen uit de BMW’s worden gesloopt. Maar door de vele deurbelcamera’s – „waar ik op zich niet zo’n voorstander van ben” – is meteen duidelijk wie er daar en daar om acht voor vier in de nacht aan het stelen waren.
Petran van Heel: „De mensen hier hebben interesse in elkaar”.
Petran en Pablo, in hun woning in de Haagse Archipelbuurt.
Architectonisch spreken de huizen in de Archipelbuurt hem ook aan. De ruime opzet, de hoge plafonds, de ornamenten – voor zover die er niet uit zijn gehaald toen Jan des Bouvrie in de mode was – en iedereen in principe een eigen kamer waar hij of zij zich kan terugtrekken. Oké, hier niet de vibes van de Zuidas in Amsterdam, maar internationaal is de buurt wel, met al die expats die er neerstrijken, en opmerkelijk: als het even kan gaan ze nooit meer weg. „De mensen hier”, zegt Petran van Heel, „hebben interesse in elkaar en tegelijkertijd is het leven en laten leven.” Gele of rode corduroy broeken en Brooks-schoenen zie je er maar weinig, maar het is ook niet zo dat iedereen hier in gescheurde jeans en op gympen loopt. „Wij zitten er tussenin. Hier kan eigenlijk alles.”
Voor zichzelf ziet hij eigenlijk maar één nadeel aan het wonen in de Archipelbuurt: „Ik wil hier ook nooit meer weg.” Door op één plek te blijven ziet hij hoe snel het leven voorbijgaat. Zijn nieuwe buren, Amsterdammers, hebben jonge kinderen. Die van hem zijn al bijna groot. Buurtbewoners die vijfentwintig jaar geleden zo oud waren als hij nu lopen met een stok.
Gemiddeld inkomen per inkomensontvanger: 36.400 euro
Koopwoningen: 72 procent
Gemiddelde woningwaarde: 317.000 euro
Grootste leeftijdsgroep: 45- tot 65-jarigen (30 procent)
De peren vallen van de bomen en de sierkalebassen liggen opgestapeld op de bankjes van voortuinen. In het Zeeuwse Kwadendamme is de herfst in volle gang en geen bezoeker gaat met lege tassen weg.
Bennie Boudens (68) bouwde zijn huis met zijn eigen handen. „Tegelijk met de buurman, maar die is overleden.” Rechte lijnen, zwarte dakpannen, rode bakstenen. Een bescheiden garage. Weinig opsmuk. „Boven hebben we vier kamers” , zegt Boudens terwijl hij een Twix-papiertje uit de voortuin plukt. In 1988 was het af, terwijl in de gaard die toen nog aan zijn voeten lag de fruitbomen plaatsmaakten voor nog meer nieuwbouwwoningen. Niet lang nadat hij samen met zijn toenmalige vrouw hun huis betrok, werd het eerste kind geboren. Daarna kwamen er nog twee. Toen de kinderen tien jaar geleden het huis uit waren, ging het echtpaar uit elkaar. De ex verhuisde naar het meer levendige Goes, net als twee van de volwassen kinderen. Een derde kind woont in Brabant. Bennie Boudens leerde koken.
Bennie Boudens voor zijn huis in Kwadendamme.
Achter het huis heeft hij een moestuin zo groot als een gemiddelde woonkamer. De tomaten zijn geoogst, er liggen er nog een paar te rotten. Twee jaar geleden is hij met de kalebassen begonnen, omdat er op de vallende peren uit zijn boompje na zo weinig gebeurde in dit seizoen. Een kalebas, zegt Boudens, zaai je om weg te geven. Daar liggen ze, onder een overkapping: groene, oranje en beige minipompoenen bedekt met wratjes. „Het is herfstdecoratie.”
Boudens wil hier voorlopig niet weg. Zolang het gaat, gaat het. „Het is rustig, maar er is wel een levendig verenigingsgebeuren.” Hij gaat straks biljarten in buurthuis de Burcht, op twee minuten lopen. Net als iedere woensdag. In Kwadendamme is hij geboren en getogen en hij heeft nooit de drang gehad om weg te gaan, ook niet toen hij na een carrière in de bouw met pensioen ging.
Bennie Boudens: „Er is hier een levendig verenigingsgebeuren”.
Bennies huis in het Zeeuwse Kwadendamme.
Hoewel Zeeland bekend staat om de leegloop – weinig banen – is het inwonertal van Kwadendamme stabiel. Er zijn wel jonge Kwadendammers die naar de stad gaan, maar de basisschoolklas van Roy Peeters (37) is bijna helemaal in het dorp gebleven. Dat kan ook, want er zijn huizen voor starters. Roy woont in zo’n veertien jaar geleden gebouwde starterswoning, inmiddels samen met zijn vriendin. Tachtig vierkante meter, een betegelde tuin. Even verderop staat een soortgelijk huis te koop voor 269.000 euro. „In de stad koop je er niks voor, maar als je bedenkt dat het in de verkoop ging voor 135.000, is het een groot verschil.” Om de hoek staat Peeters toekomst al in de steigers: een wel drie keer zo grote woning met een puntdak, een glazen wand en een enorme woonkamer. „Er stond nog een kavel te koop en ik dacht: waarom niet? Dan heb ik dat alvast.” Peeters heeft tegenwoordig een audiobedrijf, hij verhuurt apparatuur, maar hij was lang elektromonteur. Dus veel doet hij zelf. „Het metselen heb ik uitbesteed.” Soms denkt hij er weleens aan om te verhuizen naar Brabant. „Maar vind maar eens een plek waar je je vrachtwagen pal voor de deur kunt parkeren.”
Gemiddeld inkomen per inkomensontvanger: 52.200 euro
Koopwoningen: 64 procent
Gemiddelde woningwaarde: 491.000 euro
Grootste leeftijdsgroep: 30- tot 39-jarigen (29 procent)
„Kom binnen!” De dubbele voordeur zwaait open en Mirjam Yougil (38) ontvangt met een glimlach in de brede hal. Hup, door een glazen deur naar de stijlvol ingerichte woonkamer met op tafel bloemen uit eigen tuin, die als een panoramisch schilderij de hele ruimte kleurt. „Koffie?”
Het is woensdagmiddag en Yougil heeft zojuist haar dochter Sara (8) opgehaald van school. Ze parkeerden hun fietsen in de garage van het vrijstaande huis, type notariswoning met zadeldak, in een kronkelend straatje met gloednieuwe villa’s. Yougil heeft vanochtend thuis gewerkt. De oudste, Liam (9), is bij een vriendje spelen en haar man, accountant, zal rond half acht thuiskomen. Straks weer de kinderen ophalen. Daarna voetbal. Avondeten bereiden. Het is het ritme van de wijk.
De dochter van Mirjam Yougil, Sara, in de knutselkamer van het huis in Amersfoort.
Amersfoort-Vathorst? Had Yougil, opgegroeid in Utrecht-Zuilen, dat vijftien jaar geleden voorgesteld en ze had gezegd: no way. Ze hield van de drukte van de stad. En als ze dan tóch mocht dromen, dan van een jarendertigwoning in het lieflijke Utrechtse wijkje Witte Vrouwen.
Maar goed, haar man, die ze op het werk heeft leren kennen, had in deze nieuwbouwwijk al een huis gekocht, „drie rotondes verderop”. Een rijtjeswoning, en vergeleken met het jarenvijftigappartement waarin ze zelf opgroeide was zo’n goed geïsoleerd huis niet verkeerd. „Om in te slapen dan”, lacht ze. „Ons werk was in Utrecht. Onze vrienden woonden in Utrecht. Onze familie. Zelfs de boodschappen bleven we in Utrecht doen!”
Mirjam Yougil: „Ik ben dankbaar dat ik hier mag wonen. Maar als je zegt van: nou, wil je kleiner? Helemaal niet erg”.
Totdat op het werk de druk toenam. En de irritatie over reisafstanden. Files. Parkeren. Er kwam een kind. En nog één. En stilaan moest ze van al die prikkels van de grote stad minder hebben. „Opeens kon ik Vathorst waarderen.”
Het hielp dat de wijk-in-opbouw meer gezicht kreeg. En dat ze in een gezellig straatje woonden met achter een gemeenschappelijke tuin waar de kinderen met buurtgenootjes speelden. „Het bleek de ideale wijk.” Samen met de buren hebben ze toen zelfs nog een opbouw op het huis laten plaatsen. „Zes slaapkamers, haha. Terwijl, onze kinderen sliepen liever bij elkaar.”
Maar bij haar man begon het een paar jaar geleden toch te kriebelen. „Hij is een dromer”, en net als veel van zijn collega’s wilde hij graag „een volgende stap” in zijn wooncarrière maken. Wel binnen Vathorst, zei Yougil, zodat de kinderen op school kunnen blijven. Een zelfbouwkavel in Laakse Tuinen, het laatste villawijkje dat in Vathorst nog wordt gebouwd, bleek de beste optie. Bij de loting waren ze eerst nog nummer vijfhonderd. Later nummer twee. En toen de eerste opgaf kon het dromen over hun ideale huis beginnen.
Sara in haar slaapkamer in het huis in Amersfoort.
Wit met rieten dak had Yougil liefst gewild. Maar dat paste niet in het beeldkwaliteitsplan, dus toen kwamen ze samen met een architect uit op dit ontwerp. Met rode baksteen. „Toch nog een beetje dat Witte Vrouwen-gevoel”. De woning, driehonderd vierkante meter, is vorig jaar opgeleverd.
En het was toch ook wel even wennen. In zo’n villawijk, merkt ze, zijn de mensen wat meer op zichzelf. En er zijn minder buitenspeelplekken. En wat te denken van al die ruimte? Zitzakken, „de grootste die we konden vinden”, vullen de kinderkamers. De loopband in de kelder is nog ongebruikt en ook het tuinhuis en de buiten-wc moeten nog ingewijd. De trampoline in de tuin? „Hebben de kinderen één keer op gestaan, haha.” Zelf zijn ze ook niet zo van het tuinieren. Al genieten ze ’s zomers als alles bloeit wél van het uitzicht. En van de lichtinval, in zo’n vrijstaand huis. „We hoeven op een donkere dag de lampen niet aan.”
De grootste verrassing vond Yougil dat zowat iederéén in dit villawijkje al uit Vathorst kwam. Allemaal hadden ze, net als zij, binnen de wijk gezocht naar een volgende stap. En er is er zelfs alweer eentje verhuisd. „Naar het bos. Nog meer rust en privacy.” Maar nee, dat is niks voor haar. „Veel te afgelegen.” En ze is heus „dankbaar” dat ze hier mag wonen. „Maar als je zegt van: nou, wil je kleiner? Helemaal niet erg.”
Kwadendamme in Zeeland.
NIEUW: Geef dit artikel cadeauAls NRC-abonnee kun je elke maand 10 artikelen cadeau geven aan iemand zonder NRC-abonnement. De ontvanger kan het artikel direct lezen, zonder betaalmuur.
Source: NRC