Ook mannen worden onderworpen aan tal van onrealistische verwachtingen: ze moeten daadkrachtig, de kostwinner en emotioneel stabiel zijn. Zo wordt falen bijna onoverkomelijk. Daar moeten we het over hebben.
Via Instagram bereikten de conservatieve uitspraken van Davey in het tv-programma First Dates een miljoenenpubliek. Ongehinderd door een gebrek aan daadwerkelijke kennis en interesse, zag hij bij zijn date Alanah weinig ambitie en benadrukte dat ze nooit zoveel zou gaan verdienen als hij. Collectieve verontwaardiging volgde: wat bezielde deze jonge vent om zich zo respectloos te gedragen?
Nadat Davey bij RTL Tonight opnieuw de ruimte kreeg om zijn op z’n zachtst gezegd traditionele denkbeelden te etaleren, vlamde de boosheid alleen maar verder op: de man zou niet zo’n groot podium moeten krijgen.
Nu diende Alanah hem op fantastische wijze van repliek, en had zij daar absoluut nog meer ruimte voor moeten krijgen. Maar toch zou ik ervoor willen pleiten om júíst mannen, ook met dergelijke denkbeelden, in het openbaar te bevragen. Want wanneer we dat niet doen en aanvaarden dat mannen ‘nu eenmaal zo zijn’, reduceren we ze tot hun stereotype. En dat is net zo goed seksistisch als beweren dat vrouwen ‘nu eenmaal labiel zijn’.
Over de auteur
Anne Buunk is klinisch neuropsycholoog aan het Universitair Medisch Centrum Groningen, universitair docent bij de Rijksuniversiteit Groningen en een Dolle Mina.
Dit is een ingezonden bijdrage, die niet noodzakelijkerwijs het standpunt van de Volkskrant reflecteert. Lees hier meer over ons beleid aangaande opiniestukken.
Eerdere bijdragen in deze discussie vindt u onder aan dit artikel.
Een lijdzame acceptatie van nare eigenschappen leidt namelijk vaak tot symptoombestrijding, en dat leidt af van het werkelijke probleem. Zo moeten vrouwen weerbaarder worden, steegjes verlicht worden en pepperspray gelegaliseerd. We doen dan alsof mannelijkheid een soort natuurkracht is waar we ons alleen maar tegen kunnen beschermen. Onzin, want gendernormen (zeer simpel gezegd: mannen zijn ‘assertief en rationeel’, vrouwen zijn ‘zorgzaam en emotioneel’) zijn veel belangrijker voor het ontstaan van ongelijke behandeling.
Een maatschappij waarbinnen dominantie zegeviert, heeft vooral schadelijke gevolgen voor vrouwen. Maar niet aan de norm kunnen of willen voldoen, dat schuurt voor iedereen. De kwetsbare man wordt dan een ‘aansteller’, de assertieve vrouw een ‘kenau’. Bovendien maken ouders zich specifiek bij hun zoons zorgen dat ze niet geaccepteerd worden, wanneer ze niet aan gendernormen voldoen.
Het gevolg is dat jongens minder goed leren om hun emoties te uiten en juist beloond worden voor assertief en soms overheersend gedrag. Vrij naar Simone de Beauvoir: je wordt niet als man geboren, maar tot man gemaakt.
Ook mannen worden onderworpen aan tal van onrealistische verwachtingen: ze moeten daadkrachtig, de kostwinner en emotioneel stabiel zijn. Op die manier is falen bijna onoverkomelijk. Mannen die ‘falen’, oftewel worstelen met het voldoen aan gendernormen, kunnen volgens feministe Bell Hooks twee dingen doen.
Ten eerste; vasthouden aan diep ingesleten en door de maatschappij bevestigde overtuigingen. Anno 2025 betekent dat vooral dat mannen weerklank vinden binnen de manosphere. De tweede, meer hoopvolle, optie: mannen kunnen op zoek gaan naar nieuwe definities van masculiniteit. Probleem is echter dat dergelijke nieuwe definities heel beperkt voorhanden zijn. Immers: you cannot be what you cannot see. Een uitspraak die vaak gebruikt wordt voor meisjes die geen vrouwelijke voorbeelden hebben in bepaalde sporten of beroepen.
Maar datzelfde geldt voor jongens die weinig voorbeelden hebben van mannen die zich op andere wijze dan assertief en overtuigd uiten. Mannen die hun emoties uiten, andere mannen aanspreken op seksistische opmerkingen, mannen die openlijk de mannelijkheidsnormen bevragen. Zoals Frank Meester treffend beschreef in zijn boek Feminisme voor mannen en andere wezens: er staat niet zomaar een nieuwe wereld klaar.
Wat kunnen we doen om die nieuwe wereld vorm te geven? Enkel boosheid over schadelijk gedrag brengt ons in ieder geval niet verder. Woede op ‘de man’ is begrijpelijk: de feiten over geweld tegen vrouwen liegen er niet om en wanneer feministen dit kenbaar maken, stuiten ze vooral op een gebrek aan begrip en zelfs weerstand bij mannen. Invoelbare woede
dus. Maar wanneer het daarbij blijft, is het eveneens contraproductief.
We moeten dan ook stoppen mannelijke (en vrouwelijke) eigenschappen als een vaststaand gegeven te zien. Joke Smit bezong het al prachtig in 1981: ‘Er is een land waar jongens van de plicht tot flink en stoer doen zijn bevrijd. Waar niemand wint ten koste van een ander. En man-zijn ook betekent: zorgzaamheid […] Waar vrouw en man elkaar niet hoeven haten. Maar eindelijk bondgenoten kunnen zijn.’
Het is dan ook tijd voor zogeheten micro-revoluties: kleine acties die iedereen in het dagelijks leven kan toepassen. Aangezien vrouwen inmiddels nogal wat uren hebben besteed aan de strijd voor gelijkheid, ligt hier volgens mij een uitgelezen kans voor ‘de man’ om de aangeleerde assertiviteit in te zetten. Door (in het openbaar) buiten de lijntjes van de gendernormen te kleuren, komen we dichterbij die wereld waar alle mensen willen wonen.
Wilt u reageren? Stuur dan een opiniebijdrage (max 700 woorden) naar opinie@volkskrant.nl of een brief (maximaal 200 woorden) naar brieven@volkskrant.nl
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant