Gamemuziek Componist Lorien Testard (31) won de derde WSA Game Music Award tijdens de filmmuziekdagen in Gent voor zijn werk aan de muziek van de game ‘Clair Obscur: Expedition 33’. “Ik wilde games maken die je het gevoel geven dat de wereld zoveel groter is.”
Gamecomponist Lorien Testard (r)
Voor liefhebbers van gamemuziek zijn er van die frases die onmiddellijk een zintuiglijke reactie oproepen: de kou van Skyrim in de eerste trommelslagen van ‘Dragonborn’, het warme zand dat opstuift onder de zacht rijzende violen van ‘I Was Born For This’ uit Journey. En, vermoedelijk vanaf dit jaar de hoge stem van sopraan Alice Duport-Percier, die in de eerste uren van de game Clair Obscur: Expedition 33 met de flair van Edith Piaf huppelende klanken onzinwoorden aaneenrijgt: dim-dim-dam-dada, dim-dim-dam-da-li-lam. De gamer hoort meteen de art nouveau-gebouwen in verval, het diepe verlies zonder einde.
“Ik gebruikte voor de liedteksten in de eerste uren een zelfverzonnen taal, om het mysterie in leven te houden. Er zitten aanwijzingen verstopt in de muziek die spelers pas begrijpen als ze aan het einde zijn gekomen”, zegt componist Lorien Testard (31) bedachtzaam, via de videoverbinding. Hij won woensdag, tijdens de filmmuziekdagen van de World Soundtrack Academy in Gent, de Game Music Award voor deze muzikale reis, de prijs voor de beste begeleidende muziek bij een game. De jury prees hem voor zijn „impressionistische tonaliteiten, ten dienste van de melancholiek van de spelwereld” en „schilderachtige bricolage van chanson, orkest- en koormuziek, jazz, lo-fi, ambient, prog-rock en electronica”.
Niemand in de gamewereld zag Clair Obscur: Expedition 33 aankomen. Maker Sandfall Interactive was een totale onbekende. Inmiddels is de game de belangrijkste kanshebber voor de grootste gameprijzen van het jaar – waaronder de muziekprijzen. Het is een game die unieke culturele bruggen slaat: een Frans bedrijf, dat in de mal van het Japanse rollenspel – een gamevorm met een lineair erhaal dat meer draait om personages dan plot en een systeem waarbij speler en vijand om beurten zetten doen – een overrompelend verhaal vertelt over rouw.
Het is het einde der tijden; de mysterieuze Schilderes telt af, elk jaar doodt ze een nieuwe jaarlaag bewoners. Het verdriet is diep in de muren getrokken. Gaandeweg sijpelt het naar de oppervlakte. En gaandeweg wordt de muziek dus ook begrijpelijker, zegt componist Testard. “De reis van de muziek moet parallel lopen aan de reis van de speler.”
Testard heeft zelf ook een bijzondere reis achter de rug. Hij werd als zestienjarige verliefd op de gitaar die hij vond in het huis van zijn grootmoeder, ging naar de muziekschool, werd gitaarleraar. Maar zijn grote jeugdliefde, games, bleef trekken. “In mijn vrije tijd begon ik gamemuziek te schrijven”, herinnert hij zich. “Ik maakte elke week een nummer en plaatste die online.”
Na een jaar werd hij tot zijn verbazing benaderd door een gamemaker – Guillaume Broche, die net was vertrokken bij de Franse gamegigant Ubisoft en droomde van een eigen game. “We hadden dezelfde ideeën over wat voor soort games we wilden maken. Het soort games die ik zelf als kind wilde spelen”, zegt hij. “Spellen als The Legend of Zelda die je een gevoel van verwondering geven, het idee dat de wereld zoveel groter is dan jij.”
Broche zag het ook wel zitten. Hij gaf de onervaren Testard alle vrijheid om vijf jaar lang muzikaal zijn eigen intuïtie na te jagen.
Gamemuziek lijkt vaak simpel, omdat de afzonderlijke liederen niet heel complex zijn. Maar het geheel vormt een emotionele vertelling, zegt Testard: “Video games zijn lang. Je kan Clair Obscur zestig, misschien zelfs honderd uur spelen.” Zijn soundtrack omvat ruim acht uur muziek. “Je kan je spelers niet continu hetzelfde lied voorschotelen. Ik zie het als schilderen op een enorm canvas. Je hebt variatie nodig, tempo. En de structuur van een game – de omgeving, gevechten, transities – beïnvloedt het componeren. Zo staan liederen in één gebied doorgaans in dezelfde toonsoort, zodat de overgang van het ene gebied naar het andere natuurlijk hoorbaar is.”
Componist Lorien Testard: „De structuur van een game – de omgeving, gevechten, transities – beïnvloedt het componeren.”
Testard is een emotionele componist. Hij begint bij het gevoel. “Neem het personage Monoco. Ze vertelden mij: hij is grappig, charmant, een tikkeltje excentriek. Ik dacht meteen aan de tenorsaxofoon: de perfecte mix van maf, sexy, wijs.” Veel liederen in Clair Obscur maken gebruik van statige zang en piano – operazangeres Alice Duport-Percier werkte intensief mee – of de klassieke instrumentatie van het Orchestre Curieux. “Het is voor spelers een opluchting om dan ineens een jazzy saxofoon te horen.” Elders, voor het monster Sirène, zocht hij juist naar zachtheid. “Ik koos voor blokfluit, lichte gitaar. Alice zingt delicaat, haar stem valt vaak weg, alsof je Sirène van ver hoort.” Maar hoe combineer je die zachtheid met een gevecht? “Ik voeg intensiteit toe. Meer percussie, meer drama.”
De truc ligt volgens Testard in “melodie en Leitmotif”. Ze brengen samenhang in de gamewereld. “Je hoort de muziek voor Gustave vroeg in het spel. Later keert dat subtiel terug, verstopt in de achtergrond, of veranderd voor een emotioneel moment.”
Over zijn invloeden praat Testard liever niet te veel: hij “dompelde zich volledig onder” in de game en liet zich daardoor inspireren, zegt hij. Toch is de invloed van het Japanse rollenspel ook in zijn muziek voelbaar. De ‘jRPG’ was een van de eerste gamesoorten waarbij orkestrale muziek een belangrijke rol speelde – gekenmerkt door maximalistische liederen voor climactische eindgevechten waarin iets wordt prijsgegeven over de strijdende partijen, met Nobuo Uematsus One Winged Angel als onbetwist hoogtepunt. Het climactische ‘Un vie à t’amour’ aan het einde van Clair Obscur past naadloos in de traditie: twee geliefden zingen elkaar steeds wanhopiger toe onder druk van panische violen, die uiteindelijk worden doorkliefd door een dramatische elektrische gitaarsolo.
Testard is voorlopig nog niet klaar met Clair Obscur. De komende maanden dirigeert hij zijn muziek regelmatig voor een orkest. “Het kost veel moeite om zo’n show in zo’n korte tijd op te tuigen”, zegt hij. “Maar ik denk dat het magisch wordt, om de muziek op die manier te delen.” Hij lacht: “Ik heb zoveel geluk gehad.”
NIEUW: Geef dit artikel cadeauAls NRC-abonnee kun je elke maand 10 artikelen cadeau geven aan iemand zonder NRC-abonnement. De ontvanger kan het artikel direct lezen, zonder betaalmuur.
Source: NRC