De Oekraïense president Volodymyr Zelensky is naar Washington afgereisd om president Donald Trump zover te krijgen dat hij Moskou onder druk zet. Nu is er ineens een nieuwe top met Trump en Poetin in de maak. Wat kan Zelensky nog voor elkaar krijgen? We bellen met buitenlandverslaggever Tom Vennink.
Tom, waarom is de sfeer vandaag waarschijnlijk beter dan bij Zelensky’s bezoek aan het Witte Huis in februari, toen Trump en zijn vicepresident JD Vance ruzie met hem zochten?
‘De afgelopen weken sloeg de Amerikaanse president een andere toon aan over de oorlog in Oekraïne. We kunnen wel stellen dat Trumps strategie om een goede deal met Rusland te sluiten, is mislukt. Tijdens de top in Alaska, in augustus, stond Trump op de rode loper voor de Russische president Vladimir Poetin te klappen. Nadat Poetin geen enkele concessie had gedaan, gooide Trump het over een andere boeg. Hij zette de laatste tijd, in zijn retoriek tenminste, druk op Rusland om Moskou te dwingen te stoppen met de oorlog. Dat is precies waar de Oekraïners al zo lang op hopen.’
Wat staat er op Zelensky’s verlanglijst?
‘Trump doet al iets wat Zelensky graag wil, namelijk Oekraïne helpen aan informatie die van pas komt bij Oekraïense drone-aanvallen op de Russische olie-industrie. Zelensky hoopt op meer, bijvoorbeeld militaire mogelijkheden om zijn leger te versterken. Want Trump geeft hem geen wapens, die moeten de Navo en Kyiv tegenwoordig van de VS kopen. Wapens zijn dus welkom, en er wordt gespeculeerd over het leveren van Tomahawk-raketten. Dat zijn kruisraketten waarmee nauwkeurig doelen op lange afstanden kunnen worden getroffen.’
Zover wilde Trumps voorganger Joe Biden niet gaan, uit angst voor escalatie. Waarom durft Trump dat wel?
‘Ik sluit niet uit dat Trump bluft. Zijn eerdere dreigement om zware sancties op te leggen aan de Russische olieindustrie heeft hij ook niet waargemaakt, omdat hij eerst wil zien dat Europese landen stoppen met het financieren van de Russische oorlog door Russische energie te kopen. Veel landen kopen nog Russische lng (vloeibaar aardgas), en Slowakije en Hongarije liggen nog aan de Russische gaspijplijn.’
Hoe bestendig is Trumps nieuwe houding?
‘Dat is zeer de vraag, zeker omdat Trump ineens een nieuwe ontmoeting met Poetin heeft aangekondigd. In Hongarije nog wel, het land van Poetins beste vriend in Europa, Viktor Orbán. Trump belde donderdagavond lang met Poetin en klonk ineens een stuk terughoudender over Tomahawks en andere steun aan Oekraïne.
‘Aan de andere kant: Trump is nog steeds in een jubelstemming wegens de vooruitgang die hij in Gaza heeft geboekt. Zijn grootste vredesbelofte was natuurlijk dat hij de oorlog in Oekraïne binnen vierentwintig uur na zijn aantreden zou beëindigen, maar deze oorlog blijkt moeilijk te stoppen. Vandaar dat Zelensky misschien toch hoopt dat Trump Poetin zijn kracht gaat tonen.
‘Maar het nieuws over die ontmoeting in Hongarije is een zeer onaangename verrassing voor Zelensky. In plaats van druk te zetten op Poetin en zijn kracht te tonen, beloont Trump de Russische president weer met een top.’
Trump zei recentelijk nog dat Oekraïne de oorlog zelfs kan winnen. Heeft Zelensky zoveel betere kaarten in handen dan in februari?
‘Op het slagveld is sindsdien niet veel veranderd. Rusland verliest veel militairen en wint geen terrein, Oekraïne lijdt zware verliezen en weet een Russische doorbraak te voorkomen. Trump zei eerder deze week dat hij de offensieve kracht van het Oekraïnse leger wil vergroten. Zelensky heeft betere luchtverdediging nodig tegen de Russische bombardementen, maar zijn grootste probleem is mankracht: hij heeft meer militairen nodig.’
Net als in februari staat er een mega-deal op stapel, ditmaal voor drones. Welke troefkaart speelt Zelensky daarmee uit?
‘Zelensky benadert Trump in diens eigen transactionele stijl. De grondstoffendeal bestaat uit mineralen in ruil voor de Amerikaanse militaire steun van de afgelopen jaren. Deze drone-deal is weer een andere manier om Trump een reden te geven om Oekraïne te blijven steunen. Drones zijn belangrijker in moderne oorlogen dan grote kanonnen: 80 procent van de doden op het Oekraïense slagveld sneuvelt door drones.
‘De Navo kan veel leren van Oekraïne over oorlogsvoering met drones, de Oekraïense drone-industrie loopt voorop in de wereld. Vandaar het plan voor samenwerking tussen de Amerikaanse militaire industrie en Oekraïense dronespecialisten.’
We weten niet of de net aangekondigde top tussen Poetin en Trump de sfeer vandaag beïnvloedt. Heb je een advies voor Zelensky?
‘Hij heeft mijn advies niet nodig, in zijn buitenlandbeleid heeft hij vrijwel alle Oekraïners achter zich, inclusief de oppositie. Met een beetje aanpassingsvermogen is Zelensky best ver gekomen: eerder dit jaar probeerde Trump Oekraïne deels uit te leveren aan Rusland, maar zover heeft Zelensky het niet laten komen. En hij is vandaag weer welkom in het Witte Huis.
‘Dat heeft hij wellicht ook te danken aan zijn gevlei: zo heeft hij Trump deze week gecomplimenteerd met de vooruitgang die hij heeft geboekt in het Midden-Oosten. Hij spiegelt Trump bovendien voor dat Oekraïne hem in 2026 voordraagt voor de Nobelprijs voor de Vrede als hij een einde aan de oorlog met Rusland weet te maken.’
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant