D66 profiteert van de eerste lijsttrekkersdebatten op radio en tv. De partij stijgt in de jongste peiling van Ipsos I&O van 14 naar 18 zetels, ruim voorbij de VVD. Geert Wilders, die zijn campagne tijdelijk afbrak vanwege berichten over terreurdreiging uit België, levert een beetje in.
is chef van de politieke redactie.
In de zetelpeiling– nadrukkelijk een momentopname en geen voorspelling – voegt D66 zich bij het CDA en JA21 in het kamp van de partijen die uitzicht hebben op meer dan marginale winst op 29 oktober. Dat is bij CDA en D66 niet los te zien van de waardering voor de partijleiders. De persoon Henri Bontenbal is voor 62 procent van de potentiële CDA-stemmers de belangrijkste reden voor hun voorkeur. ‘Stabiel bestuur’, volgt meteen daarna.
Jetten volgt met 37 procent na Bontenbal in het rijtje van lijsttrekkers die persoonlijk het meeste bijdragen aan de aantrekkingskracht van hun partij. De afgelopen week, waarin het NPO Radio 1-debat en het RTL-debat werden gehouden, hebben veel kiezers gesterkt in die overtuiging. Jetten – die na het afhaken van Wilders onverwacht mocht meedoen bij RTL – en Bontenbal werden door luisteraars en kijkers van beide debatten het vaakst genoemd als de beste debaters. Ook buiten hun eigen kiezerskring scoorden zij goed.
De nieuwe potentiële kiezers van D66 komen niet uit één hoek. ‘D66 wint kiezers doordat het zichzelf succesvol positioneert als vangnet voor ontevreden kiezers uit verschillende hoeken die een gematigde middenpartij zoeken’, aldus Ipsos I&O-onderzoeker Peter Kanne. 19 procent van de mensen die nu D66 overwegen, stemde in 2023 op GroenLinks-PvdA, 10 procent op de VVD en 7 procent op NSC. De SP, Volt, BBB en zelfs de PVV dragen kleinere groepjes kiezers over aan Jetten.
Nu het premierschap vacant is – Dick Schoof is niet verkiesbaar – vroeg Ipsos I&O ook naar wie mensen ‘betrouwbaar vinden als premier’. Bontenbal kreeg op die vraag een positieve beoordeling van 55 procent van de respondenten. Jetten volgt met 35 procent en GL-PvdA-leider Timmermans met 33 procent.
Wilders wordt door slechts 21 procent gezien als een betrouwbare premier, maar wint wel op ander vlak: 52 procent van de kiezers vindt dat de PVV-leider ‘begrijpt wat er leeft onder gewone mensen’. Alleen Bontenbal komt daar met 48 procent nog een beetje bij in de buurt.
Het gat tussen de PVV en het CDA wordt intussen kleiner, nu Wilders 2 zetels inlevert. Daarbij moet worden opgemerkt dat dat verlies volgens de onderzoekers niet significant is en dat Wilders de afgelopen week geen media-optredens heeft gedaan. Dat gaat hij nu juist weer volop doen, met nog een hele reeks tv-debatten en talkshows te gaan tot de verkiezingen. In 2023 zette hij daarmee een eindsprint in die hem lanceerde naar de 37 zetels waarop niemand had gerekend en die ook in de peilingen pas kort voor de stembusgang zichtbaar werden.
Ipsos I&O benadrukt dat er ook nu nog veel mogelijk is. Nog maar 17 procent van de kiezers weet zo goed als zeker wat te stemmen. 83 procent zweeft of twijfelt in meer of mindere mate.
Wonen en immigratie staan onverminderd bovenaan als de onderwerpen waaraan volgens de kiezers met voorrang aandacht moet worden besteed. Het klimaat, voor de vorige verkiezingen nog door 30 procent van de kiezers als prominent thema benoemd, is dat nu nog maar voor 17 procent. De oorlog in Gaza, waar in de afgelopen maanden veel aandacht voor was op het Binnenhof, is voor 4 procent van de kiezers een thema dat prioriteit verdient in de Nederlandse politiek.
Een zetelpeiling is een momentopname en dus geen voorspelling. Ipsos I&O deed onderzoek van maandag 13 tot woensdagochtend 15 oktober, in samenwerking met het praatprogramma Pauw & De Wit. In totaal werkten 2.718 Nederlanders van 18 jaar en ouder mee. De onderzoeksresultaten zijn gewogen op geslacht, leeftijd, regio, opleidingsniveau en stemgedrag bij de vorige Kamerverkiezingen.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant