De geheime operaties van de CIA in Venezuela lijken een echo uit de Koude Oorlog. Onder president Donald Trump strijden de Verenigde Staten in hun ‘achtertuin’ Latijns-Amerika weer tegen alles wat links is, terwijl rechtse politici juist worden gesteund.
is buitenlandredacteur van de Volkskrant en schrijft over de EU en internationale samenwerking.
Woensdag bevestigde Trump dat de inlichtingendienst CIA geheime operaties in Venezuela mag uitvoeren. Hij zei ook dat de VS aanvallen op land overwegen. ‘We kijken zeker naar land nu, omdat we de zee heel goed onder controle hebben’, aldus Trump. De afgelopen weken vielen Amerikaanse militairen voor de kust van Venezuela boten aan die drugs zouden vervoeren. Daarbij vielen 27 doden.
Officieel ontkent Trump dat hij een verandering van regime in Venezuela wil. Maar de druk op president Nicolás Maduro wordt gestaag opgevoerd. Dictator Maduro wordt gezien als een ‘narcoterrorist’ die de VS wil ondermijnen met drugs en criminele bendes.
De beschuldigingen zijn op zijn minst overdreven, schrijft The Washington Post. ‘Venezuela wordt niet beschouwd als een belangrijke bron van fentanyl of andere synthetische drugs die verantwoordelijk zijn voor dood door overdosis in de VS, en de cocaïne die door de Cariben wordt gesmokkeld is doorgaans niet voor de Noord-Amerikaanse markt bedoeld’, aldus de Post.
Maduro hekelde de ‘oorlogszuchtige’ taal van de VS, die bedoeld zou zijn om een verandering van regime te legitimeren, zodat de Amerikanen zich de Venezolaanse olievoorraden kunnen toe-eigenen. Trump wordt daarentegen gesteund door María Corina Machado, de Venezolaanse oppositieleider en winnaar van de Nobelprijs voor de Vrede.
De inzet van de CIA in Venezuela roept herinneringen op aan de betrokkenheid van de Amerikaanse geheime dienst bij talloze staatsgrepen en clandestiene operaties in Latijns-Amerika in de tweede helft van de 20ste eeuw. De Central Intelligence Agency, ook wel The Company genoemd, werd in september 1947 opgericht.
Al snel stond het werk van de CIA in het teken van de Koude Oorlog. De VS wilden voorkomen dat het communisme verder oprukte, zeker in de eigen achtertuin, Latijns-Amerika. Al in 1954 orkestreerde de CIA een coup tegen de linkse president van Guatemala, Jacobo Árbenz.
Fidel Castro, de communistische leider van Cuba, was jarenlang een van de belangrijkste doelwitten van de CIA. In 1961 organiseerde de dienst met Cubaanse ballingen een pijnlijk mislukte invasie in de Varkensbaai. Voorts probeerden zij Castro te liquideren met methoden die uit een James Bond-film leken te komen, zoals vergiftigde pennen, met drugs gevulde sigaren en exploderende schelpen, schreef de Britse historicus Kaeten Mistry. Uiteindelijk werd Castro slechts verder in de armen van de Sovjet-Unie gedreven, aldus Mistry.
In de jaren zestig en zeventig steunden de VS talloze rechtse dictators in Zuid-Amerika. Dramatisch was de betrokkenheid van de CIA bij de staatsgreep in 1973 tegen de gekozen marxistische president Salvador Allende in Chili. Allende kwam daarbij om het leven.
Zijn opvolger Augusto Pinochet vestigde een dictatuur die aan meer dan drieduizend Chilenen het leven kostte. In die periode steunde de CIA ook de operatie Condor, een campagne van Latijns-Amerikaanse dictators tegen links, waarbij honderdduizenden activisten en linkse sympathisanten werden gemarteld en vermoord, of simpelweg verdwenen.
De CIA had bij velen een slechte naam, omdat zij wrede autocraten ondersteunde en buiten de wet opereerde. In de jaren tachtig was de dienst nog betrokken bij het Iran-Contraschandaal, waarbij de VS stiekem wapens aan Iran verkochten om de Contra’s te financieren, rechtse rebellen die tegen de linkse sandinistische regering in Nicaragua vochten.
Met de val van de Muur in 1989 kwam de CIA in een crisis terecht, constateert de Amerikaanse journalist Tim Weiner in zijn recente boek De missie. Met het communisme verdween ook de centrale doelstelling van de CIA, de strijd tegen links. De aanslagen van 11 september 2001 gaven de CIA een nieuwe vijand, aldus Weiner: het jihadisme.
Maar onder Donald Trump keert de dienst in zekere zin weer terug naar de vorige eeuw, met de strijd tegen links als belangrijkste doelstelling, zeker in Latijns-Amerika. Bij zijn aantreden blies Trump de zogenoemde Monroe-doctrine nieuw leven in.
Het westelijk halfrond is voorbestemd om gedomineerd te worden door de VS, zei Trump in navolging van president James Monroe in 1823. Zo zinspeelde Trump op het annexeren van Canada, Groenland en het Panamakanaal.
Bovendien wil Trump dat Latijns-Amerikaanse landen door zijn hoepel springen. Linkse leiders worden gestraft, rechtse juist geholpen. Brazilië, geleid door de linkse president Luiz Inácio Lula da Silva, kreeg een importheffing van 50 procent omdat Trumps extreemrechtse bondgenoot Jair Bolsonaro werd vervolgd wegens een couppoging.
Saillant genoeg heeft Bolsonaro zich altijd lovend uitgelaten over de militaire dictatuur in Brazilië (1964-1988), destijds mede in het zadel geholpen door de CIA. Trumps Argentijnse geestverwant Javier Milei krijgt een Amerikaanse lening van 20 miljard dollar, die weer zal worden ingetrokken als Mileis partij de verkiezingen verliest.
In deze nieuwe werkelijkheid is Nicolás Maduro de grootste schurk. Trump houdt van dictators, maar niet van linkse dictators, zoals de nieuwssite Politico constateerde. Tegenover Politico en The Washington Post betwijfelen Amerikaanse bronnen of de VS daadwerkelijk Venezuela zullen binnenvallen.
Maar een ding is zeker: met behulp van de CIA zullen de Amerikanen proberen om Maduro te ondermijnen en psychologisch uit te putten, waardoor de druk op de Venezolaanse president zo ver mogelijk wordt opgevoerd.
Luister hieronder naar onze podcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant