Europese defensie De Europese Commissie wil dat de EU binnen twee jaar de droneafweer op orde heeft, blijkt uit een ambitieus defensieplan dat donderdag werd gepresenteerd.
Een Franse legerhelikopter stijgt op tijdens een multinationale militaire oefening op het Estse eiland Saaremaa vorige maand.
Binnen twee jaar moet de oostgrens van de Europese Unie beveiligd zijn tegen droneaanvallen en binnen drie jaar moet de hele oostflank beschermd worden door een defensief systeem waarin droneafweer, luchtverdediging en traditionele grensbewaking geïntegreerd zijn.
Het Europese Drone Defensie Initiatief (EDDI), voorheen bekend als de Europese ‘dronemuur’, en Bewaking Oostflank, zijn twee in het oog springende projecten van een nieuwe EU-strategie voor de verbetering van de militaire paraatheid van Europa. Daarnaast gaat de EU werk maken van een schild voor luchtverdediging (Air Shield) en de bezittingen in de ruimte verdedigen (Space Shield).
Europa heeft vijf jaar de tijd zich voor te bereiden op een oorlog met Rusland en moet daarom nú in actie komen, schrijft de Commissie in een donderdag gepresenteerd stappenplan, de Defense Readiness Roadmap 2030. Europa moet daarom middelen aanschaffen voor moderne oorlogsvoering en het moet een eigen wapenindustrie opbouwen om zijn onafhankelijkheid te garanderen. De EU, blijkt uit het plan, moet innovatief zijn en in tijden van dreiging snel kunnen overschakelen op massaproductie.
De EU zoekt al decennia een rol op defensiegebied. Defensie is het exclusieve domein van de lidstaten, waarvan een groot deel bovendien voor de collectieve verdediging samenwerkt in de NAVO. Nieuwe politieke en militaire dreigingen sporen Brussel tegenwoordig ook op dit terrein aan tot actie. De Commissie wil lidstaten helpen door geld beschikbaar te stellen of door gezamenlijk taken aan te pakken die voor één lidstaat te omvangrijk zijn.
De nieuwe taakopvatting is nog niet vanzelfsprekend. Kleine landen zijn blij met een grote defensierol voor de EU, grote landen zitten niet te wachten op inbreuken op hun defensiesoevereiniteit. De Commissie onderstreept keer op keer dat het primaat bij de lidstaten ligt en dat alles perfect gecoördineerd wordt met de NAVO.
De bedreigingen waaraan Europa is blootgesteld veranderen snel. De grootste bedreiging, zegt de Commissie blijft Rusland dat sinds de inval in Oekraïne met provocaties, schendingen van het Europese luchtruim en cyberaanvallen steeds weer aandacht trekt. Rusland heeft, schrijft de Commissie, zijn economie omgebouwd tot een oorlogseconomie. Het gemilitariseerde Rusland „blijft in de nabije toekomst een aanhoudende bedreiging van de Europese veiligheid”.
Rusland, zei EU-Buitenlandchef Kaja Kallas, is op dit moment niet in staat om de EU aan te vallen, maar kan de komende jaren wel sterk genoeg worden om dat te doen. De Russische dreiging zal volgens haar niet ophouden als de oorlog in Oekraïne voorbij is.
Europa moet zich niet alleen indekken tegen Rusland. De Commissie waarschuwt ook voor de inmenging van andere autoritaire staten in de Europese samenleving en economie (lees: China). Terwijl de dreigingen toenemen verleggen traditionele bondgenoten (lees: de VS) hun aandacht naar andere regio’s. En door de inzet van nieuwe technologie wijzigt ook nog eens de aard van dreiging en oorlogsvoering.
De EU-lidstaten verhogen als antwoord op die dreigingen sinds een paar jaar hun defensie-uitgaven. Besteedden de EU-landen in 2021 nog 218 miljard euro aan defensie, dit jaar zal dat ongeveer 392 miljard euro zijn. De nieuwe NAVO-norm van 3,5 procent bbp per jaar betekent dat daar jaarlijks nog eens 288 miljard bijkomt. Dat geld, stelt de Commissie, moet efficiënt worden besteed, bijvoorbeeld door gezamenlijk orders te plaatsen en zo korting te bedingen. Ook moet het geld de Europese concurrentiekracht ten goede komen – er moet dus meer in Europa uitgegeven worden.
Naast de vier paradeprojecten hebben de lidstaten ook negen aandachtsgebieden aangewezen, die grotendeels overeenkomen met tekorten die de NAVO heeft geconstateerd. Het is de bedoeling dat lidstaten op een aantal van die projecten intekenen zodat kleine coalitions of the willing projecten uitwerken. Nederland, Litouwen en Kroatië nemen bijvoorbeeld de leiding op zich van een droneproject waarin zowel de productie van drones als droneafweer centraal staan. Andere speciale aandachtsgebieden zijn luchtafweer, militaire mobiliteit (het aanpassen van infrastructuur zodat er corridors voor zwaar militair transport ontstaan), raketten en munitie, evenals cyberafweer en onmisbare militaire capaciteiten waarvoor Europa traditioneel op de VS leunt.
Niet-EU-land Oekraïne speelt een bijzondere rol in de EU-aanpak. De beste verdediging van Europa is Oekraïne omvormen tot een ‘stekelvarken van staal’ dat onmogelijk ingenomen kan worden, aldus het stappenplan. De EU moet Kyiv daarom langdurig steunen en tegelijk leren van de Oekraïense ervaringen op het slagveld, onder andere op het gebied van drones.
NIEUW: Geef dit artikel cadeauAls NRC-abonnee kun je elke maand 10 artikelen cadeau geven aan iemand zonder NRC-abonnement. De ontvanger kan het artikel direct lezen, zonder betaalmuur.
Source: NRC