Deze week kwam een 28-jarige soldaat bij een militaire oefening in Duitsland om het leven. Het is het derde dodelijke incident in anderhalf jaar tijd. Leidt de toegenomen oorlogsdreiging tot meer dodelijke ongelukken bij oefeningen?
is verslaggever van de Volkskrant.
Wat is er gebeurd?
Een 28-jarige korporaal van de Koninklijke Landmacht is dinsdag omgekomen tijdens de oefening Ferocious Bison in het Duitse oefengebied Munster Süd in Nedersaksen. Volgens Defensie lijkt het te gaan om een ongeval met een Fennek-pantservoertuig in het donker. Wat er precies is gebeurd, wordt onderzocht.
De Koninklijke Marechaussee leidt het strafrechtelijk onderzoek met hulp van de Duitse politie. Zowel de Inspectie Veiligheid Defensie (IVD) als de Onderzoeksraad voor Veiligheid (OVV) zijn aan een verkennend onderzoek begonnen. De oefening, waaraan circa 550 militairen deelnamen, is na het incident voortijdig afgebroken.
Commandant der strijdkrachten Onno Eichelsheim betuigde op X zijn medeleven: ‘Mijn gedachten en medeleven gaan uit naar de familie, vrienden en collega’s. Ik wens hen veel sterkte bij dit grote verlies.’
Het nieuws komt op een gevoelig moment. Deze week concludeerde een onafhankelijke commissie dat Defensie nalatig is geweest bij het mortierongeluk in Mali in 2016, toen twee militairen omkwamen en één militair zwaargewond raakte. Hoewel defensie destijds wist dat de partij mortiergranaten niet voldeed aan de norm, werd de munitie toch gebruikt.
Wat maakt oefeningen zo gevaarlijk?
Grote oefeningen bij defensie zijn per definitie riskant, omdat militairen trainen onder omstandigheden die zo dicht mogelijk bij de werkelijkheid liggen, zoals een oorlogssituatie. Dat betekent werken met scherp geschut, zwaar materieel en weinig slaap, ook in het donker of bij slecht weer.
‘Je wilt het nooit, maar het kan altijd gebeuren’, zegt oud-generaal Mart de Kruif, die als commandant ook ooit een dodelijk ongeval bij een oefening meemaakte. ‘Zulke trainingen leveren meer kans op slachtoffers op dan wanneer je op een schietbaan ligt en wacht tot je nummertje wordt geroepen en je mag schieten. Het is heel spijtig, maar soms faalt materieel en soms falen mensen.’
Oud-generaal Dick Berlijn, die in zijn tijd bij de luchtmacht ook ‘veel collega’s’ verloor bij oefeningen, spreekt van een tragedie. ‘Dit is uitermate triest. Niemand stuurt zijn zoon of man het leger in met de verwachting dat zoiets gebeurt.’ Wel benadrukt hij het belang van realistische oefeningen. ‘Als je als defensie duidelijk wil maken aan Poetin dat het menens is en hier niets te halen valt, moet je waarheidsgetrouw oefenen.’
Hoe vaak komen dodelijke ongevallen bij oefeningen voor?
Uit cijfers van het ministerie van Defensie blijkt dat er sinds 2018 zes militairen zijn omgekomen tijdens oefeningen. Daarbij ging het onder meer om een zwembadongeluk, een parachute-ongeval en een helikoptercrash.
Opvallend is nu dat zich in anderhalf jaar tijd drie dodelijke incidenten hebben voorgedaan. In maart vorig jaar stierf een 28-jarige luitenant toen de brandstoftoevoer van een CV90-rupsvoertuig uitviel, waardoor het voertuig onverwachts achteruit rolde en hem dodelijk trof.
In april van dit jaar kwam een 21-jarige soldaat der eerste klasse om het leven toen hij tijdens een oefening werd aangereden door een pantserwielvoertuig, vermoedelijk terwijl hij lag te slapen.
Overigens benadrukt De Kruif dat in de diensttijd, die in 1997 werd opgeschort, dodelijke ongevallen bij oefeningen veel vaker voorkwamen.
Leidt de toegenomen oorlogsdreiging tot meer dodelijke ongelukken bij oefeningen?
Niet direct. Grote militaire oefeningen zoals in Münster worden al tientallen jaren gehouden. Er wordt nu dus niet anders getraind dan enkele jaren terug. Wel wil defensie de komende jaren flink opschalen. Dat betekent in theorie méér militairen en dus meer oefeningen en ook meer blootstelling aan risico’s. Zover is het nu nog niet. ‘De huidige organisatie is nog niet wezenlijk groter of anders dan enkele jaren terug’, aldus De Kruif.
Wat wordt er geregeld voor nabestaanden, en verschilt dat met een militair die op het slagveld sterft?
Defensie hanteert een vaste zorgstructuur voor nabestaanden bij het overlijden van een militair, ongeacht of dit gebeurt tijdens een oefening of in een oorlogssituatie. Deze standaardregeling omvat doorgaans drie maandsalarissen, een vergoeding van de uitvaartkosten en, indien gewenst, geestelijke ondersteuning.
Luister hieronder naar onze podcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant