Venezuela-VS De regering-Trump heeft inlichtingendienst CIA toestemming gegeven om heimelijk actief te worden in Venezuela. Proberen de VS een regimewisseling in Caracas te forceren?
Tanks van de Venezolaanse krijgsmacht rijden door de hoofdstad Caracas ter ondersteuning van president Nicolás Maduro, op 23 september.
De Amerikaanse regering voert de druk op Venezuela en zijn autocratische president Nicolás Maduro op. Na al zeker vijf vermeende Venezolaanse drugsbootjes in de Caraïbische Zee te hebben opgeblazen, overwegen de VS ook gewapend ingrijpen tegen ‘narcoterroristen’ op land. Inlichtingendienst CIA heeft toestemming heimelijk in het Zuid-Amerikaanse land actief te zijn.
Dat heeft president Trump bevestigd tegenover de pers, nadat eerder woensdag uitlekte dat hij de CIA recent groen licht gaf voor zogenoemde covert operations. Deze zomer dirigeerde het Pentagon een marinevloot naar de internationale wateren voor de kust van Venezuela. Ook verhoogde Justitie het tipgeld voor Maduro’s aanhouding van 10 naar 50 miljoen dollar, omdat hij een drugsbaron zou zijn. In werkelijkheid komt slechts een zeer beperkt deel van de drugs die de VS bereiken uit Venezuela. Wat Washington een anti-narcoticaoperatie noemt, wordt daarom in toenemende mate gezien als een amper verhulde poging om regimewisseling in Caracas te bespoedigen.
De CIA zou daarbij kunnen helpen door in en boven Venezuela inlichtingen te verzamelen over drugshandel. De marineschepen, drones en jachtvliegtuigen van de VS in het Caraïbische gebied zouden op basis daarvan op Venezolaanse bodem ‘narcoterroristen’ kunnen aanvallen. „We kijken nu zeker naar land, want de zee is heel aardig onder controle”, dreigde Trump woensdag.
Maduro waarschuwde de VS woensdag meteen tegen ingrijpen. „Nee tegen regimewisselingen, die ons herinneren aan de mislukte oorlogen in Afghanistan, Irak en Libië”, sprak hij ’s avonds op tv. „Nee tegen coups door de CIA, zoals in Chili en Argentinië. Hoeveel langer zien we nog coups door de CIA? Latijns-Amerika wil ze niet, heeft ze niet nodig en verwerpt ze.”
De Amerikanen bemoeiden zich vooral tijdens de Koude Oorlog zo intensief met wat ze beschouwden als hun ‘achtertuin’, dat latino’s nog altijd het volgende mopje kennen: ‘Waarom is er de VS nog nooit een staatsgreep geweest? Omdat er geen Amerikaanse ambassade in Washington staat.’
Maduro had een nog veel langere lijst coups (en pogingen daartoe) kunnen opsommen – die lang niet allemaal uitpakten zoals de VS vooraf beoogden. Een overzicht:
De linkse president Jacobo Arbenz werd in 1954 afgezet om plaats te maken voor een militaire dictatuur. De CIA en het Pentagon orkestreerden deze staatsgreep tegen de democratisch gekozen leider, omdat ze hoopten dat een legerbewind de belangen van de United Fruit Company beter zou beschermen. Het ingrijpen vormde de opmaat naar een bloedige burgeroorlog die het Midden-Amerikaanse land dertig jaar in de greep hield. Ook in naburige landen als El Salvador en Nicaragua resulteerde de Amerikaanse inmenging in slepende interne conflicten.
De Guatemalteekse president Jacobo Arbenz (tweede van links) werd gedwongen af te treden nadat een door de CIA gesteunde staatsgreep zijn regering omverwierp.
Na de succesvolle revolutie van zijn guerrillalegertje tegen de pro-Amerikaanse president Batista in Havana, in 1959, was de nieuwe Cubaanse leider Fidel Castro zeer beducht voor een CIA-coup. Hij wist naar verluidt te ontsnappen aan tientallen Amerikaanse moordaanslagen (van exploderende sigaren tot een vergiftigd badpak). In 1961 orkestreerde de dienst een mislukte invasie door rechtse Cubaanse ballingen uit Florida. Toen zij in de Varkensbaai aan land gingen, sloeg Cuba hen af. Castro werd in de armen van Moskou gedreven, nam zijn eiland in een autoritaire greep en zou tot ver na de Koude Oorlog aan de macht blijven.
De Cubaanse leider Fidel Castro na de invasie in de Varkensbaai in 1961.
Bevreesd voor oprukkend communisme op het Westelijk Halfrond grepen de VS tot diep in Zuid-Amerika in. Zoals tegen de gekozen socialist Salvador Allende in Chili. Eerst werd gepoogd met een handelsembargo een opstand te ontketenen, waarna Allende in september 1973 bij een door de CIA aangejaagde militaire coup werd afgezet (en in zijn paleis zelfmoord pleegde). Chili zou tot 1990 geregeerd worden door generaal Augusto Pinochet, die zich aan grove mensenrechtenschendingen te buiten ging.
Toenmalig Chileens president Salvador Allende tijdens de staatsgreep die hem in 1973 ten val bracht.
De aanvallen op Venezolaanse bootjes vormen de eerste openlijke Amerikaanse militaire actie in de regio sinds de invasie van Panama, eind 1989. De regering-Bush sr. viel met circa 20.000 manschappen het Midden-Amerikaanse land binnen om een eind te maken aan het bewind van Manuel Noriega, die diep in de drugshandel zat. In de jaren zeventig was Noriega nog door de CIA nog gerekruteerd en op de loonlijst van de dienst gezet als nuttige anti-communistische marionet.
Een Amerikaanse soldaat staat op straat met een geblinddoekte Panamese gevangene tijdens de Amerikaanse invasie in 1989 om de Panamese leider Manuel Noriega te verdrijven.
Niet alleen deze historische voorbeelden zouden Washington bevreesd kunnen maken voor geforceerde regime change in Caracas. In 2019 deed Trump al een vergeefse poging Maduro, die een anti-Amerikaans regime leidt, te verjagen. Zijn eerste regering (2017-2021) spoorde toenmalig oppositieleider Juan Guaidó aan om met een deel van het leger op te staan tegen Maduro. Hun putsch strandde eind april binnen enkele uren en Maduro greep dit aan voor nog meer repressie. Toenmalig senator Marco Rubio speelde in 2019 op de achtergrond een belangrijke rol.
De president van Venezuela, Nicolás Maduro, zingt het volkslied van zijn land tijdens een anti-Trump-demonstratie in de hoofdstad Caracas zes jaar geleden.
Rubio is zes jaar later Trumps buitenlandminister (en interim-Veiligheidsadviseur). Hij zou als zoon van Cubaanse ballingen nog steeds uit zijn op de val van Maduro, omdat hij hoopt dat als in een kettingreactie dan ook het bewind in Havana gaat wankelen. Venezuela is een bondgenoot van Cuba.
Ook Trump zelf zou blijven zinnen op Maduro’s vertrek. Na het coupfiasco van 2019 wil hij hier echter niet openlijk toe oproepen en spreekt hij liever van ingrijpen tegen ‘narcoterroristen’. Als Maduro dan uiteindelijk toch niet vertrekt, oogt Trump tenminste niet zwak, schreef Politico Magazine deze week op basis van anonieme regeringsbronnen. Bovendien kunnen de VS makkelijker hun handen van Venezuela aftrekken, mocht het land na een eventuele machtswisseling in chaos of geweld afglijden.
Trump koestert die ambigue opstelling. Gevraagd of hij de CIA óók groen licht heeft gegeven om Maduro uit te schakelen, antwoordde hij woensdag: „Wat een belachelijke vraag.” Maar, vulde hij meteen daarna aan: „Ik denk dat Venezuela het heet begint te krijgen.”
De Amerikaanse president Donald Trump met zijn minister van Buitenlandse Zaken Marco Rubio in het Witte Huis.
NIEUW: Geef dit artikel cadeauAls NRC-abonnee kun je elke maand 10 artikelen cadeau geven aan iemand zonder NRC-abonnement. De ontvanger kan het artikel direct lezen, zonder betaalmuur.
Volg de laatste politieke ontwikkelingen in de VS op de voet
Source: NRC