Dans In ‘Afternoon of a Nymph’ draait Dunja Jocić de rollen om met een feministische reactie op de male gaze. De sterke, vervreemdende sfeer mist echter voldoende ontwikkeling om te blijven boeien.
Danseres in 'Afternoon of a Nymph'.
Een faun, gedreven door ontwakende lustgevoelens, masturbeert met de sluier die van het frèle lichaam van een nimf is gegleden en op de vochtige bosgrond achtergebleven. In 1912 veroorzaakte deze scène van Prélude à l’Après-midi d’un faune van Vaslav Nijinsky een enorm schandaal in Parijs. Ook het voorafgaande in dit roemruchte ballet was revolutionair, met onbekende danstaal, zonder spitzen maar mét hoekige bewegingen en houdingen die grotendeels en profil werden uitgevoerd. Nijinsky’s inspiratiebronnen waren de erotische afbeeldingen op Griekse vazen.
Afternoon of a Nymph van Dunja Jocić. Gezien: 15/10, ITA Amsterdam. Tournee t/m 20/12. Info: dunjajocic.com
Het balletidool werd door de één verketterd, door de ander (onder wie beeldhouwer Rodin) geroemd. Hoe de bespiede nimf zich had gevoeld, was geen onderwerp; van een male gaze had niemand nog gehoord. Dat laatste feit prikkelde de verbeelding van de Servisch-Nederlandse Dunja Jocić. Wat als de rollen omgedraaid waren geweest?
Met die gedachte speelt zij in haar nieuwe choreografie Afternoon of a Nymph, die zij oorspronkelijk voor Dance Company Osnabrück maakte. Spelen is misschien het verkeerde woord, want als altijd is de sfeer in Jocićs werk grimmig, duister en vervreemdend. Meteen al, als een robothondje het toneel op trippelt en met één blauw oog het publiek bestudeert, om achterwaarts weg te vluchten voor al die blikken.
De wind giert terwijl de dansers, vier vrouwen en drie mannen, traag hun opwachting maken, gekleed in kostuums die aan door intensief gebruik gehavende bdsm-lingeriemode doen denken. Trippelend of diep door de knieën buigend, vangen hun abrupt gebarende armen soms het licht van de ronddwalende schijnwerper. Dicht bij elkaar schuift het groepje over het toneel, tot één man zich losmaakt voor een solo. Hij lijkt, met zijn dierlijke bewegingen, een verwijzing naar de oorspronkelijke faun en dit is dan ook een van de weinige momenten dat Debussy’s compositie (vrijwel) onbewerkt klinkt. Flarden duiken later vervormd op in Jonathan Bonny’s onheilszwangere soundscape.
‘Afternoon of a Nymph’
Beklemmend is de scène waarin een vrouw, gevangen in een knipperende lichtbundel, wordt begluurd door het ensemble dat haar als een veelpotig wezen grijpt, manipuleert, verzwelgt. Vanaf dat moment breekt een strijd om dominantie los, waarbij de vrouwen zelfbewuster lijken te worden, al wordt een deels geharnaste vrouw juist vrij machteloos bekeken en rond gedragen. Twee mannen die in een soort priestergewaden rond schrijden, worden onderworpen, een voice-over somt namen op van vrouwen wier lichamen of prestaties werden geëxploiteerd, vaak ter meerdere glorie van mannen.
Het feministische narratief is in grote lijnen wel te volgen. De bewegingstaal is op klassieke leest geschoeid met exacte poses en heldere lijnen. Zo ontstaan mooie beelden en tableaus, die elkaar enigszins als los zand opvolgen – Jocić streeft kennelijk niet naar een soepel doorstromende choreografie. Daardoor verflauwt de veelbelovende spanning van het begin door te weinig ontwikkeling in sfeer en dynamiek. Dat is gezien haar eerder bewezen talent teleurstellend.
NIEUW: Geef dit artikel cadeauAls NRC-abonnee kun je elke maand 10 artikelen cadeau geven aan iemand zonder NRC-abonnement. De ontvanger kan het artikel direct lezen, zonder betaalmuur.
Source: NRC