‘Mona Keijzer’, zegt Caroline van der Plas, ’trekt hier niet aan de touwtjes’

Caroline van der Plas | lijsttrekker BBB Ze wilde met BBB uit de schaduw van de PVV treden. Is dat gelukt? Jawel, zegt Caroline van der Plas. Maar: „Ik ben wel wat rechtser geworden.”

Caroline van der Plas vindt het een rare vraag: of ze óók partijleider blijft als BBB bij de verkiezingen maar een paar zetels haalt. „Tuurlijk”, zegt ze. „Waarom zou ik weggaan?”

Mona Keijzer, de nummer twee van BBB en vicepremier, neemt het dan niet van u over?

„Nee. Ik ben dan een gekozen volksvertegenwoordiger. Dus nee, nee. Elke partij daalt weleens in een peiling, elke partij gaat weleens naar beneden bij verkiezingen. En ik zit hier pas vier jaar, hè? Víér jaar.”

De eerste twee jaar in haar eentje. Na de overwinning bij de Provinciale Staten-verkiezingen in maart 2023 stond BBB in de peilingen op meer dan dertig zetels. Van der Plas werd uitgenodigd voor bijna elk debat, ze presenteerde zelfs Mona Keijzer als ‘premierskandidaat’. Daarna zakte BBB weg. Van der Plas was opgelucht toen ze in november van dat jaar toch nog zeven zetels haalde.

Nu staat BBB in peilingen op zo’n vier zetels, voor verkiezingsdebatten worden BBB’ers nauwelijks nog uitgenodigd. Dat Jesse Klaver van GroenLinks-PvdA Mona Keijzer vorige week in het praatprogramma Pauw & De Wit een „palingpopulist” noemde, kwam bijna als een campagnecadeautje. In het weekend ging Keijzer in Zandvoort een broodje paling eten, veel media berichtten erover.

Jullie waren er blij mee?

Van der Plas lacht heel even. Dan zegt ze: „Natuurlijk niet. Het is schandálig dat Klaver dit zegt. Het was van hem ook een campagneblunder. Dan heb je dus niks geleerd in de politiek. Hoe harder je op iemand inbeukt, hoe meer sympathie die ander krijgt.”

Door Klaver kregen jullie even aandacht, en die is er niet veel meer voor BBB. Aan tv-debatten doet u niet mee.

TWEEDE KAMERVERKIEZINGEN 2025

Lees hier al onze artikelen over de landelijke verkiezingen op 29 oktober

„Wel aan het slotdebat en het Jeugdjournaaldebat. Maar goed, het is zoals het is. Wij blijven de dingen doen die we doen. Gisteren was ik nog de hele dag in de regio. Bij een munitiedepot in Staphorst en bij een boer die moest stoppen en van de gemeente geen toestemming krijgt om vier kleine woningen op zijn erf te bouwen.”

BBB probeert nog vóór de verkiezingen voor elkaar te krijgen dat het demissionaire kabinet, met daarin alleen nog VVD en BBB, beslist over een hogere ondergrens in de regels voor stikstof. Daardoor zou er voor veel bouwprojecten geen natuurvergunning meer nodig zijn, meer boeren zouden hun bedrijf weer kunnen uitbreiden. Maar de VVD, gesteund door werkgeversorganisatie VNO-NCW, wil dat eerst juridisch vaststaat dat dat mag. Om te voorkomen dat die projecten achteraf illegaal worden verklaard, wat tot grote financiële en bestuurlijke problemen zou leiden.

De VVD in het kabinet houdt het dus tegen. Waarom is dat, denkt u?

„Ze willen een uitspraak van de rechter afwachten, maar dat kan nog heel lang duren. En dan kan er ook weer hoger beroep komen.”

De VVD werkt u tegen?

„Wij zien wel dat er veel vertraging wordt opgeworpen.”

Het zijn de woorden van BBB op X: u accepteert geen ‘tegenwerking’ meer.

„Ja kijk, we krijgen er een beetje genoeg van.”

Denkt u dat de VVD u zo’n succes niet gunt in de verkiezingscampagne?

„Dat idee krijgen we wel, ja. Ik heb dat gevoel. Omdat ze constant tegen zitten te drukken, het zijn heel stroperige gesprekken.”

Wat bedoelt u met ‘ik heb dat gevoel’?

„De VVD denkt nog steeds die oude machtspartij te zijn, met een machtsblok in het kabinet. En dan denk ik weleens: dit is ons iets misgunnen. En dat is raar, want op zich is de relatie met de VVD heel goed.”

Wat betekent het als u zegt dat u geen tegenwerking meer accepteert?

„Het was een hartenkreet. We stappen echt niet uit het kabinet, hoor. Maar af en toe moet je een streep trekken, je tanden laten zien.”

Maar u bijt niet door?

„Het zijn stevige gesprekken en er moet een akkoord komen. Maar we blijven in het kabinet.”

U heeft het over ‘misgunnen’. Zo ging het steeds in de coalitie van PVV, VVD, NSC en BBB: niemand gunde de ander iets. Wat voor coalitie was het?

„Een campagnecoalitie. We waren denk ik allemaal te druk met onze eigen stokpaardjes. Voor ons was stikstof het belangrijkste, voor de anderen goed bestuur, financiën, asiel en migratie. We wisten dat van elkaar en hadden afgesproken om elkaar dat te gunnen. Maar steeds was het idee: misschien hebben we zo weer verkiezingen, dus we gaan toch maar door met onze eigen campagne.”

Aan het eind van de formatie zei u in NRC dat u goed had samengewerkt met Wilders. En u zei: ‘Maar nu moeten we weer uit de schaduw komen van de PVV.’ Dat is niet erg goed gelukt, hè?

„Nou, dat weet ik niet. Ik denk dat wij onze eigen koers varen. Heel breed, het gaat bij ons niet alleen over asiel en migratie.”

BBB heeft het net als de PVV over ‘het strengste asielbeleid ooit’, in uw verkiezingsprogramma gaat het over ‘massa-immigratie’, op X had u het over ‘het beschermen van onze samenleving en het beteugelen van de islamisering’.

„Ja, maar dan bedoel ik de extreme kanten van de islam.”

Heeft u dat rechtgezet op X?

„Nee, dat weet ik niet. Ik bedoel het extremisme, en het gevaar daarvan moeten we ook echt met elkaar onderkennen. Dus ik zeg niet: elke moslim is een extremist. Het gros van de moslims leeft zijn leven, doet boodschappen, werkt, studeert. Noem maar op.”

Toen het kabinet er net was, stond in de hal van de Tweede Kamer een meisje met een hoofddoek, met haar klas. Ze was zo bang voor de PVV dat ze nauwelijks tegen u kon praten.

„Daar dacht ik net aan, ja.”

U zei tegen haar: maak je geen zorgen, wij zijn er ook nog. Kan zij na die tweet van u nog steeds denken: ik hoef me geen zorgen te maken?

„Ja. Maar er zijn dus wel extremen binnen de islam. Ik heb het over vrouwenonderdrukking, de sharia-wetgeving. Over vrouwen die volledig gesluierd over straat lopen.”

Bedenkt u wat uw woorden doen met moslims in Nederland? Hoe die zich in een hoek gezet voelen?

„Ik bedoel de excessen in de islam en ik probeer elke dag mijn woorden zo zorgvuldig mogelijk te kiezen, maar het kan dat die weleens kort door de bocht zijn. Daarom leg ik uit wat ik bedoel. Ik heb ook veel gesprekken met moslims, met organisaties. Die hebben ook zorgen over het extremisme. Laatst was er een Marokkaanse vrouw in de supermarkt die me daar nog op aansprak.”

U vindt: BBB is wél uit de schaduw van de PVV gekomen?

„Ik vind dat je ons niet kunt vergelijken met de PVV, of dat je ons PVV-light kunt noemen. Wij zeggen niet: alle grenzen moeten dicht en er mag nooit meer iemand binnen. Of dat je alle asielzoekers het land uit moet zetten of: sluit de azc’s. Wij zijn veel genuanceerder.”

Twee weken geleden maakte Van der Plas net als de andere partijleiders de Stemwijzer. Daar kwam uit: 100 procent BBB. Op nummer twee stond de PVV, op drie FVD.

In NRC hebben u en Henk Vermeer, medeoprichter van BBB, weleens gezegd: ‘Wij zijn veel minder rechts dan onze achterban.’ Toen u die uitslag van de stemwijzer zag, dacht u toen: wat is er met mij gebeurd?

„Nee, ik dacht: 100 procent BBB, ik was hartstikke blij. En op die stemwijzer staan bijna geen vragen over asiel en migratie. Het gaat ook over zorg en onderwijs, de hypotheekrente.”

Caroline van der Plas: ”Er is heel vaak aan mij gevraagd: had je door dat het zo moeilijk zou worden?”

U bent niet rechtser geworden?

„Ik denk dat ik wel wat rechtser ben geworden. Maar mijn sociale kant is er ook nog. Weet je, er komen heel veel mensen naar mij toe met verhalen over wat ze meemaken, die situaties in hun buurt beschrijven. Ik word er elke dag over gemaild.”

Het is uw rechtse achterban die u rechtser maakt?

„Die mensen hebben zorgen, het zijn ook niet alleen onze kiezers.”

Of komt het door Keijzer? Dat is wat wij horen in uw partij. Zij is rechtser en conservatiever dan u en Vermeer.

„Nee, wij doen alles in samenspraak. Iedereen die bij onze partij komt, heeft invloed. Maar het is niet zo dat zij aan de touwtjes trekt. We hebben ook Agnes Joseph [ex-NSC’er die is overgestapt naar BBB] die alles weet over pensioenen. Dat is voor ons ook belangrijk.”

Heeft de PVV het niet veel makkelijker dan u? Die partij wil geen compromissen. BBB heeft een boerenachterban, maar kan niet anders dan ook proberen om de stikstofuitstoot terug te brengen.

„Dat hoort erbij als je verantwoordelijkheid neemt. Ik wist dat dat een risico kon zijn, zeker met twee bewindslieden op Landbouw [minister Femke Wiersma en staatssecretaris Jean Rummenie]. Er is heel vaak aan mij gevraagd: had je door dat het zo moeilijk zou worden? Maar ik vind: dit maakt ons heel sterk als bestuurderspartij.”

Wiersma en Rummenie kwamen allebei in conflict met kennisinstituten. Wiersma deed alsof het Planbureau voor de Leefomgeving positief was over haar plannen, wat niet klopte. Rummenie ruziede met de Wageningse universiteit over een onderzoek naar de wolvenpopulatie in Nederland. De uitkomst, het aantal wolven in Nederland is lager dan hij had verwacht, beviel hem niet. Hij wil nu ergens anders een nieuw onderzoek.

Wat vindt u daarvan?

„Ik vind dat heel terecht van Jean. Het is waanzinnig om te denken dat Nederland in zo’n dichtbevolkt land zoveel wolven kan hebben. Dus hij laat onderzoek doen met een bredere vraagstelling. Dat laat hij ook door wetenschappers doen. Dat is zijn goed recht. De intensiteit van wolven is nergens zo hoog als in Nederland.”

Dan ben je toch op zoek naar de uitkomst, niet naar de feiten?

„Dat moeten jullie aan Jean vragen. Ik ben de fractie, hij is de bewindspersoon. Hij beslist dit. Er is ook helemaal niemand die snapt dat Nederland zoveel wolven kan hebben.”

BBB’er Mona Keijzer kwam deze week met een ‘visie‘ tegen ‘islamitisch extremisme’, waarin onder andere staat dat bidden op straat verboden zou moeten worden. De partij blijft hopen op méér aandacht in de campagne, maar of dat lukt, is onzeker. Een optreden van Keijzer bij Vandaag Inside, deze week, werd door het programma afgezegd.

Vindt u dat jammer?

„Dat is natuurlijk wel jammer.”

In de campagne van 2023 was Van der Plas woedend, omdat Özcan Akyol daar aan tafel had gezegd dat haar ex zich van de brug had willen gooien omdat hij zijn kinderen niet mocht zien. Dat zou staan in een boek dat eraan zat te komen.

U zei toen: ik ga nooit meer naar Vandaag Inside.

Van der Plas kan even niets zeggen. Dan: „Ik word fysiek onpasselijk als ik aan dat programma denk. Het zit me nog zo… Sorry, ik kan er niet over praten zonder te huilen.” Ze huilt. „Ik vind het zó erg wat ze mij daar hebben aangedaan. Dat je mij er zomaar feitenvrij van kan beschuldigen dat ik mijn ex bijna tot zelfmoord heb gedreven. En er is nooit sorry gezegd.”

Dus als ze u volgende week uitnodigen?

„Ik ga nog liever dood dan dat ik daar ga zitten.”

Wie iscaroline van der plas

SerieInterviews met lijsttrekkers

Caroline van der Plas

Frans Timmermans

Dilan Yesilgöz

Joost Eerdmans

Rob Jetten

Henri Bontenbal

Laurens Dassen

Eddy van Hijum

Mirjam Bikker

Jimmy Dijk

Lidewij de Vos

Stephan van Baarle

Chris Stoffer