Dan Brown Zijn nieuwe boek draait om onorthodoxe ideeën over het bewustzijn, die de schrijver fascineren. „De aantrekkelijkste metafoor is dat je bewustzijn na de dood als een individuele regendruppel in een oceaan wordt opgenomen.”
Dan Brown Foto Frank Ruiter
Voordat hij begin september op boektournee ging, had Dan Brown al 42.000 exemplaren gesigneerd van zijn nieuwe boek The Secret of Secrets, dat is vertaald als Het ultieme geheim. Inmiddels is hij de tel kwijt, vertelde hij op 11 oktober bij een evenement rond het boek in het Amsterdamse Concertgebouw (Browns vader van 89 zat in de zaal). Het was de laatste dag van Browns tour langs elf landen, met twaalf openbare evenementen en nog heel veel meer persinterviews.
Er zit een hoop herhaling in zo’n boektour. De Amerikaanse schrijver van het in 56 talen vertaalde The Da Vinci Code (2003) heeft keer op keer zijn schrijfroutine uitgelegd: om vier uur ’s ochtends opstaan, schrijven tot twaalf uur, elk uur onderbroken door een setje push-ups of sit-ups. Steeds weer heeft hij verteld over zijn ouders, die hun kinderen geen tv lieten kijken, want dat vonden ze slecht voor de hersenen: de Browntjes moesten boeken lezen, klassieke muziek luisteren, puzzelen en spelletjes doen.
In Nederland vertelt Brown ook graag hoe fantastisch hij hier de fietspaden in de bossen vindt, waar hij fietst met zijn Nederlandse verloofde Judith Pietersen. En dat hij heel verliefd op haar is. Net zo verliefd als zijn vaste personage Robert Langdon, hoogleraar symbologie, in Browns nieuwe actiethriller, op bewustzijnswetenschapper Katherine Solomon.
Uiteraard verhaalt Brown ook in elk interview uitgebreid over de theorie van het menselijk bewustzijn die centraal staat in Het ultieme geheim. Bewustzijn wordt volgens die theorie niet in elk hoofd (‘lokaal’) door de hersenen geproduceerd. Nee, de hersenen zouden als een soort radio-ontvangers bewustzijn opvangen uit één groot (‘non-lokaal’) bewustzijnsreservoir buiten ons.
Dat is zeker geen mainstream opvatting onder bewustzijnswetenschappers, maar volgens Brown is dat slechts een kwestie van tijd. En je verwacht het niet, maar de actie in zijn thriller draait erom dat bad guys de verspreiding van die ideeën over het menselijk bewustzijn willen tegenhouden. Tussen alle achtervolgingen en explosies in prachtig Praag door wordt geleidelijk duidelijk waarom.
Op de voorlaatste dag van zijn boektour hield Brown interviewsessies met verschillende media, waaronder NRC, in een nieuw Amsterdams hotel waar de goedkoopste kamers rond de duizend euro per nacht kosten. Dat is maar net iets duurder dan het Four Seasons Hotel in Praag, waar Browns hoofdpersonen in de Royal Suite hebben gelogeerd – en Brown zelf ook, voor research.
„Een boek over bewustzijn kon zich in geen enkele andere stad afspelen dan Praag”, vertelt hij. „Sinds de zestiende eeuw is het dé mystieke hoofdstad van Europa. Keizer Rudolf II bracht er mystici, alchemisten en kabbalisten uit heel Europa samen. Voor Robert Langdon werkt Praag goed omdat er allemaal kastelen, kathedralen en ondergrondse tunnels zijn. En Praag heeft de golem, die een belangrijke rol speelt in het boek.” Een mystieke figuur van klei die volgens de legende ooit door een Praagse rabbi tot leven werd gebracht.
Mijn favoriete symbolische personages in het boek zijn de twee Siamese katten, Harry en Sally.
„O, dat is grappig! Ik was vergeten dat die erin zaten. Maar ik ben blij dat je ze noemt, het zijn belangrijke personages. Ja, ik hou van katten. Mijn kat Zeus is vorig jaar overleden, hij is 17 jaar geworden. Hij was eigenlijk de kat van de buren, maar hij kwam steeds bij ons, en uiteindelijk zei die familie: we hebben nog vier katten en twee honden, deze kat wil kennelijk gewoon bij jullie zijn. Zo werd hij mijn kat. Ik heb ook nog een hond.” Dat is Winston, een blonde labrador die onder Browns bureau ligt als hij schrijft.
Wanneer kwam u voor het eerst in aanraking met de theorie van het non-lokale bewustzijn?
„Meer dan vijftien jaar geleden schreef ik het boek The Lost Symbol [Het verloren symbool] waarin Robert Langdon Katherine Solomon voor het eerst ontmoet. Zij is noëtisch wetenschapper en onderzoekt deze theorie. Toen ik haar personage onderzocht, stuitte ik op monniken die random getallengeneratoren minder random maakten door erbij te mediteren, en allerlei andere paranormale anomalieën. Amerikaanse kinderen die een honkbal tegen hun hoofd krijgen en daarna ineens vloeiend Chinees spreken, mensen met een bijna-doodervaring die precies kunnen navertellen wat er in de operatiekamer gebeurde in de tijd dat ze geen hersenactiviteit hadden.
„Als je aanneemt dat bewustzijn non-lokaal is en dat je het van buitenaf ontvangt, zijn dat ineens geen anomalieën meer, dan kán dat. Dat heeft enorme implicaties voor het denken over de dood: je bewustzijn blijft bestaan, je hersenen waren slechts een ontvanger. Ik wist meteen dat ik erover wilde schrijven, maar het duurde jaren voordat het me lukte.”
Heeft u zelf weleens paranormale ervaringen gehad?
„Nee. Als je het me acht jaar geleden had gevraagd, had ik gezegd: er bestaat geen leven na de dood. Nu ben ik echt helemaal de andere kant opgegaan. En het is niet zo dat mijn moeder, die acht jaar geleden is overleden, tegen me heeft gesproken. Nee, echt alleen gebaseerd op de wetenschap.”
In de proloog zweeft een vrouw die net overleden is zonder lichaam boven Praag, waarbij ze nog alles kan zien. Denkt u dat ons bewustzijn na de dood op zo’n persoonlijke manier blijft bestaan, of wordt het opgenomen in een groot bewustzijnsreservoir?
„Ik denk dat het weer opgenomen wordt. Haar ervaring is het stervensproces zoals het aan mij beschreven is door vele mensen met een bijna-doodervaring. De metafoor die ik het aantrekkelijkst vind is dat je bewustzijn na de dood verdwijnt als een individuele regendruppel die in een oceaan wordt opgenomen.”
Dan is er geen ‘ik’ meer. Waarom zou dat mensen helpen die bang voor de dood zijn, zoals u schrijft? Dan zouden ze toch nog steeds niet meer bestaan, na de dood?
„Goede vraag, ik heb daar eigenlijk nog nooit in die termen over nagedacht. Ik denk dat mensen graag deel willen uitmaken van een groep en dat gevoel van opgenomen worden is de ultieme connectie, de ultieme omarming.”
Maar dat ervaar je dan toch niet meer als persoon?
„Nou, dat weten we niet… Maar goed, we komen er allemaal op een gegeven moment achter. Ik heb daar geen haast mee trouwens.”
Het boek leest alsof u niet alleen een spannend verhaal wilt vertellen, maar ook de lezers wil overtuigen dat de theorie van non-lokaal bewustzijn klopt.
„Ik wil mensen nieuwsgierig maken, zeker. Ik hoop dat mensen dit lezen en zeggen: ik heb me vermaakt en ik wil meer over het bewustzijn lezen.”
Als u schrijft, voelt het dan ook alsof u ideeën krijgt uit een groot bewustzijnsreservoir?
„Ik weet het niet. Het is wel een romantisch idee, maar bij boeken weet ik niet waar het vandaan komt. Ik componeer ook muziek, ik heb een kinderboek geschreven met een symfonie erbij, Wild Symphony [Het wilde dierenorkest], en bij muziek voelt het alsof ik het ontvang. Ik hoor het, het komt in zijn geheel aan. Maar voor mij voelt boeken schrijven meer als hard werken.”
Uw moeder componeerde ook muziek.
„Ja, zij was kerkorganist. Ik heb muziek leren lezen door naast haar te zitten in de kerk en de bladzijden om te slaan.”
Uw vader is wiskundige. Bent u religieus opgegroeid?
„Mijn vader zag altijd wel een schoonheid in wiskunde die voor hem spiritueel voelde, maar hij tolereerde het geloof vooral om mijn moeder te steunen, die heel religieus was. Ik was zelf als kind ook heel religieus, maar toen ik een jaar of twaalf was, misschien iets jonger, ging ik naar het Boston Museum of Science en daar hoorde ik over evolutie en de oerknal. Dus vroeg ik aan mijn priester: welk verhaal is nou waar? Hij zei: aardige jongens stellen die vraag niet.”
Wauw.
„Niet het beste antwoord, inderdaad. Dus ik ging regelrecht de wereld van de wetenschap in. Maar hoe dieper ik nu de wetenschap in duik, hoe meer het begint te voelen als spiritualiteit. Mijn boeken zijn in feite mijn poging om alles te doorgronden en iedereen mijn zoektocht te laten volgen.”
U verdient veel geld met uw boeken. Wat zijn uw favoriete goede doelen?
„O, dat zijn er zoveel! Ik geef letterlijk aan 52 goede doelen. En ik ben een big brother in Big Brothers Big Sisters, ken je dat? Een mentororganisatie voor kinderen en jongeren die een extra rolmodel in hun leven kunnen gebruiken. Ik geef niet alleen geld maar ook tijd. Ik heb mijn little brother ontmoet toen hij 7 was en hij is nu 27. Verder geef ik vooral aan goede doelen op het gebied van onderwijs en milieu. Ik heb geen extravagante levensstijl. Ik heb een mooi huis, maar bijvoorbeeld geen sportauto’s. Twee jaar nadat De Da Vinci Code uitkwam, reed ik nog in dezelfde Volvo 240. Ik heb nu al heel lang een Tesla, maar geen heel chique.”
U noemt ook veel merknamen in het boek. Het Four Seasons Hotel, de parfums Balade Sauvage en Mojave Ghost, een Speedo-zwembroek, een Vanquisher-zwembril…
Onderbreekt: „Het duurt vast een eeuwigheid als je ze allemaal wilt opnoemen, het zijn er tientallen. Iemand vroeg me of ik ervoor betaald werd, maar geen van die merken wist dat ik ze zou noemen. Ik gebruik ze als beschrijving, omdat merken iets zeggen over een persoon.”
U noemt ook Nolet’s Reserve Gin, die Langdon drinkt in zijn ‘gebruikelijke’ Vesper Martini, een cocktail. Ik heb gegoogled: die gin kost 750 euro per fles! Hoe kan een academicus dat betalen?
Lachend: „Hij drinkt er niet veel per jaar. Het is een Nederlands merk, trouwens.”
Ik zag dat de macchiatokleurige zijden slipdress die Solomon op een gegeven moment speciaal voor Langdon aantrekt nu afgeprijsd is van 120 voor 60 euro. Voor ‘het elegantste stukje lingerie dat ze ooit had gekocht’ vond ik het een opvallend eenvoudig onderjurkje.
„Maar ze is stijlvol! Ze is niet iemand met een push-up bh en een slipje.” Lachend: „Ik moet trouwens voorzichtig zijn als ik dit soort dingen google, mensen kunnen zeggen: ben je nou aan het werk of zit je naar lingerie te kijken?”
NIEUW: Geef dit artikel cadeauAls NRC-abonnee kun je elke maand 10 artikelen cadeau geven aan iemand zonder NRC-abonnement. De ontvanger kan het artikel direct lezen, zonder betaalmuur.
Het laatste boekennieuws met onze recensies de interessantste artikelen en interviews
Source: NRC