Frankrijk
Dit is het dagelijkse commentaar van NRC. Het bevatmeningen, interpretaties en keuzes. Ze worden geschreven door een groepredacteuren, geselecteerd door de hoofdredacteur. In de commentaren laat NRC zien waar het voor staat. Commentaren bieden de lezer eenhandvat, een invalshoek, het is ‘eerste hulp’ bij het nieuws van de dag.
‘Frankrijk is een land dat niet te hervormen valt”, zei Emmanuel Macron kort na zijn aantreden als president in 2017. Hij wilde zelf alles anders gaan doen. Door te shoppen bij links én bij rechts dacht hij de politiek te kunnen pacificeren. Acht jaar later staat Macrons constatering helaas nog als een huis. Zelfs de meest hervormingsgezinde president sinds de jaren zeventig slaagde er niet in de staatsfinanciën op orde te brengen. Het land zit nu in een diepe politieke en economische crisis. En dat is in grote mate toch Macrons eigen fout.
Hij was het die vorig jaar impulsief het parlement ontbond en de kans op een werkbare meerderheid voor zijn eigen partij overschatte. Hij weigerde zich neer te leggen bij de uitslag van de parlementsverkiezingen. Met drie politieke blokken zonder absolute meerderheid kwamen al drie premiers ten val, toen ze een begroting door de Assemblée wilden loodsen waarin gepoogd werd de uitgaven te beperken. Toch wil Macron zijn grip op de regering behouden: opnieuw benoemde hij vertrouweling Sébastien Lecornu tot premier; de premier die enkele dagen eerder de handdoek nog in de ring gooide.
Dat Lecornu in deze omstandigheden nu ook nog de belangrijkste hervorming van Macron, die van het pensioenstelsel, wil opschorten, is een pijnlijke nederlaag voor de president. De geleidelijke verhoging van de pensioenleeftijd van 62 naar 64 jaar – nog altijd veel lager dan elders in de EU – wordt bevroren om uit de politieke crisis te komen. Dat was een voorwaarde voor steun van de Parti Socialiste. De prijs voor politieke rust is hoog, te hoog.
De vraag is ook hoelang die rust duurt. Uiterst links én rechts hebben een motie van wantrouwen aangekondigd. Met opnieuw een premier uit eigen kamp wilde Macron zijn politieke erfenis veilig stellen, maar van enige erfenis is weinig over. Zijn lang verguisde voorganger François Hollande (2012-2017) heeft in kleine stapjes, onder andere bij arbeidsmarkthervormingen, meer voor elkaar gespeeld. Met de presidentsverkiezingen van 2027 in aantocht laten zelfs vertrouwelingen Macron vallen.
Macron zei in 2017 dat hij de laatste gematigde kans was tegenover extremen. Hij maakte optimaal gebruik van de mogelijkheden van de Vijfde Republiek, het in 1958 voor en door De Gaulle gebouwde constitutionele stelsel dat gestoeld is op absolute meerderheden en veel presidentiële macht. Hij vertrouwde erop dat de meerderheid in een tweede kiesronde uiteindelijk altijd voor het centrum kiest, wat in 2017 en 2022 gebeurde. Maar in acht jaar heeft Macron het onderscheid tussen links en rechts zo diffuus gemaakt dat kiezers die échte verandering willen daadwerkelijk alleen nog bij die extremen terechtkunnen.
Als Macron in de anderhalf jaar die hem rest toch nog iets wil nalaten, dan doet hij er goed aan zijn hervormingsagenda te richten op het uitgebluste politieke stelsel zelf. Dus: minder macht voor de president en meer voor het tot nu toe vleugellamme parlement. Dit vereist een cultuurverandering waarbij politici hun „ego’s een beetje opzijzetten”, zoals Lecornu eerder zei, om al onderhandelend met relatieve meerderheden tot vernieuwing te komen. Lichtpuntje is dat er volgens Lecornu overeenstemming gloort over een begroting en over het niet langer inzetten van het grondwetsartikel waarmee het parlement omzeild kon worden. Laat dit het begin zijn van een compromiscultuur die wellicht ‘on-Frans’ lijkt, maar de enige kans is om het land wél vooruit te brengen.
NIEUW: Geef dit artikel cadeauAls NRC-abonnee kun je elke maand 10 artikelen cadeau geven aan iemand zonder NRC-abonnement. De ontvanger kan het artikel direct lezen, zonder betaalmuur.
Economieredacteuren nemen je mee in de discussies die zij op de redactie voeren over actuele ontwikkelingen
Source: NRC