Roerige tijden in Frankrijk: de eerst afgetreden en nu toch aanblijvende premier Lecornu probeert met man en macht een begroting door het parlement te loodsen. Zelfs de kroonjuwelen van president Macron zijn niet heilig, ziet correspondent Eline Huisman. ‘Zijn regering overleeft zodoende waarschijnlijk in ieder geval de komende week.’
is nieuwsverslaggever van de Volkskrant.
Dag Eline. Voor velen zal het een onbegrijpelijke zet zijn geweest: de ene dag stapt premier Lecornu op, enkele dagen later stelt Macron hem opnieuw aan. Hoe heb jij daarnaar gekeken?
‘Het was een heel merkwaardige week. Een halve dag nadat Lecornu zijn regering had gepresenteerd, besloot hij afgelopen maandag na ondermijning van binnenuit alweer op te stappen. President Emmanuel Macron accepteerde Lecornu’s ontslag, maar gaf hem ook 48 uur de opdracht om naar een compromis te zoeken om toch een voorstel voor de begroting voor komend jaar in te kunnen dienen.
‘Vorige week woensdag zaten veel Fransen en ik dus aan de buis gekluisterd: wat gaat er na die twee dagen gebeuren? Macron had gezegd zijn verantwoordelijkheid te nemen als het Lecornu niet zou lukken een weg uit de impasse te vinden. Er werd volop gespeculeerd over mogelijk nieuwe parlementsverkiezingen. Lecornu zei dat er genoeg basis was voor Macron om binnen twee dagen een nieuwe premier aan te stellen. Vrijdag bleek hij dat zelf te zijn, tot verbijstering van de oppositie.
‘Enerzijds is dat een heel rare zet: waarom zou Lecornu een tweede keer wel kunnen slagen in wat hem de afgelopen maand niet is gelukt? Tegelijkertijd heeft Lecornu de afgelopen weken zoveel onderhandelingen gevoerd, met alle partijen in het parlement. Mogelijk dacht hij echt dichtbij een uitweg te zijn.’
Dinsdag deed Lecornu een eerste handreiking aan de oppositie, door de pensioenhervorming van Macron op te schorten. Wat ging daarachter schuil?
‘Dinsdag werd de hele dag gespeculeerd over de vraag of Lecornu echt zo ver zou gaan en of hij het dan ook echt een opschorting zou noemen. Deze noodgreep was nodig voor Lecornu om in het zadel te blijven. De pensioenwet is een van de belangrijkste hervormingen van president Macron. Maar als Lecornu op dit dossier niet zou hebben toegegeven, dreigde zijn regering deze week weggestuurd te worden door het parlement.
‘Zonder meteen Macrons erfenis definitief overboord te gooien, hoopt de premier hiermee de steun te behouden van de sociaal-democratische Parti socialiste (PS). Dat is voor nu gelukt. Na de toezegging van Lecornu heeft PS gezegd dat ze niet voor de moties van wantrouwen zullen stemmen: eentje van radicaal-links en eentje van radicaal-rechts. En ook Les Républicains (LR) zal dat voorlopig niet doen. De regering overleeft zodoende in ieder geval komende week, zoals het er nu naar uitziet.’
Een probleem voor al Macrons premiers van het voorbije jaar is dat ze niet konden leunen op een meerderheid in het parlement. Eerder probeerde de president het al eens met een premier van rechtse snit. Waarom wil hij geen handreiking maken naar links door een premier uit die hoek te benoemen?
‘De wensen van links staan haaks op de grote hervormingen van Macron. Daar is de pensioenhervorming, met de verhoging van de pensioengerechtigde leeftijd, het beste voorbeeld van. Linkse partijen willen dat die plannen worden teruggedraaid. Met een regering onder leiding van een linkse premier zou Macrons erfenis op losse schroeven komen te staan.
‘Bovendien ziet Macron de grootste linkse partij, La France Insoumise, als extreem-links. Daar wil hij absoluut niet mee samenwerken. En alle linkse partijen samen hebben alsnog geen absolute meerderheid in het parlement, dus ook onder een links kabinet is stabiliteit geen garantie.’
Wat betekent het besluit om de pensioenhervormingen op te schorten voor de onderhandelingen over de begroting?
‘Dat PS Lecornu nu in het zadel laat zitten, wil niet zeggen dat ze aan boord zijn voor de begroting die deze week in grote lijnen is gepresenteerd. Ze hebben beloofd tot het eind toe oppositie te blijven voeren, omdat ze verder helemaal niet tevreden zijn over de plannen. Of de begroting voor het einde van het jaar aangenomen zal worden? Het is waarschijnlijker geworden, maar Lecornu is er nog lang niet.
‘Lecornu heeft nadrukkelijk gezegd dat het parlement een actieve rol krijgt bij de behandeling van de begroting. Het inmiddels beruchte grondwetsartikel 49.3, waarmee een stemming in het parlement wordt omzeild, zal hij niet inzetten. Wat er deze week naar buiten is gekomen is het startpunt voor onderhandelingen.
‘Daarbij zal hij een balans moeten vinden tussen de LR en de PS. De LR is voorstander van de pensioenhervorming en is absoluut niet blij met het opschorten ervan. Een aantal ministers in Lecornu’s nieuwe regering waren lid van die partij, hoewel LR heeft beloofd hen eruit te zetten. Regelrecht afschaffen van de pensioenmaatregelen, zoals de PS wil, was funest geweest. Maar Lecornu moet ook een manier vinden om links te vriend te houden, wil hij deze week niet opnieuw moeten opstappen.’
Kan je zelf nog chocola maken van alle politieke ontwikkelingen van de laatste tijd?
‘Sinds de presidentsverkiezingen van 2022 en de parlementsverkiezingen, twee jaar later, heb ik, en veel Fransen met mij, veel geleerd over de Franse politiek. Denk alleen al aan artikel 49.3 Dat werd volop ingezet, onder meer om de pensioenhervormingen erdoor te krijgen. Weinigen hadden ooit gehoord van het artikel. Nu is het zo bekend dat er zelfs popmuziek van wordt gemaakt. Er hebben zich zoveel onverwachte situaties voorgedaan: Macron staat bekend om zijn verrassende manoeuvres. In dat opzicht is dit een interessante tijd.
‘Tegelijkertijd is het triest om te zien hoe weinig er wordt bereikt. In een tijd waarin de democratie onder druk staat, is de Franse politiek daar niet bepaald een goed uithangbord voor. Ik zie en hoor de teleurstelling in de politiek ook terug bij de Fransen. Dat vind ik het meest zorgelijke aan dit alles: bij hen holt het politieke vertrouwen steeds verder achteruit.’
Luister hieronder naar onze podcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant