In After the Hunt speelt Julia Roberts de vooraanstaande Yale-professor Alma die geen partij wil (of kan) kiezen als haar collega zich na afloop van een feestje – wel of niet – vergrijpt aan haar protegé Maggie. Hoe verhoudt deze rol zich tot Roberts’ oeuvre?
is filmredacteur van de Volkskrant.
Controverse en Julia Roberts, de twee gaan niet samen. Of gíngen nooit samen. Vorige maand, op het Filmfestival van Venetië, was alles ineens anders. Daar zat ze, de koningin van de romantische komedie uit de jaren tachtig en negentig, in de propvolle perszaal van het Palazzo del Casinò op het Lido-eiland. Ooit was ze de eerste actrice die door het – voor vrouwen lagere – salarisplafond brak, om net zoveel betaald te krijgen als haar best betaalde mannelijke collega’s: twintig miljoen dollar per rol. Een mijlpaal voor de emancipatie in de hoogste Hollywood-regionen.
En nu, zoveel jaar later, klonk er plots een verwijt door in de vraag van een vrouwelijke journalist, die de microfoon kreeg aangereikt tijdens de persconferentie van Luca Guadagnino’s After the Hunt. Of die nieuwe hoofdrol van Roberts, in dit ‘post-MeToo’-drama, niet bijdraagt aan het ‘ondermijnen’ van de feministische strijd? ‘Veel vrouwen hadden het daarover, toen ze na afloop de zaal uitliepen.’
De 57-jarige Amerikaanse actrice speelt Alma, een vooraanstaande professor aan de filosofiefaculteit van Yale, die geen partij wil (of kan) kiezen als haar dierbare collega Hank (Andrew Garfield) zich na afloop van een feestje bij haar thuis wel of niet vergrijpt aan de jonge promovendus Maggie (Ayo Edebiri), haar protegé. Niks is klip-en-klaar in de giftige mix van machtsmisbruik, zelfbehoud en (vermeend) slachtofferisme. Ontslag gaat vooraf aan de waarheidsvinding, voor zover dat al mogelijk is.
Roberts, tegen de journalist: ‘Zonder onaardig te willen doen, want dat ligt niet in mijn aard. Maar ik geloof niet dat de film vrouwen tegen elkaar opzet, of stelt dat we elkaar niet moeten steunen. Het beste aan je vraag is dat jullie het er na afloop allemaal over hadden – dat is wat we wilden. Omdat wij in al die kwesties duiken, ontdek je als kijker juist wat het is waar jij in gelooft.’ En daar was-ie dan, de beroemde brede Roberts-lach. ‘Dus dank je!’
Guadagnino sprong bij, na een volgende kritische vraag: ‘Iedereen heeft zijn eigen waarheid. En in de film zie je een clash van die waarheden. Maar dat maakt het nog geen manifest om ouderwetse waarden te doen herleven.’
Na afloop wisten de koppenmakers er wel raad mee. ‘Julia Roberts ontlokt controverse’ (The New York Times), ‘Julia Roberts slaat terug na kritiek op nieuwe film’ (Fox News). Ook haar Oscar-kansen werden benoemd: want hoe wisselend de ontvangst van After the Hunt ook is – van fascinerend tot abject en alles ertussen – de hoofdrolspeler kon toch zomaar weer bij de nominaties van 2026 zitten.
Het is haar meest venijnige rol ooit: de fysiek wankele en zelfgenoegzame professor Alma, die zich in haar oversized colbert verbeten staande tracht te houden. Alma doceert Foucaults theorieën over het panopticum: de wereld als een gevangenis zonder zichtbare bewaarders, waarin de mens zelf de surveillance heeft overgenomen en iedereen elkaar continu in de gaten houdt.
In interviews grapte Roberts al dat ze wel even moest opzoeken hoe je dat ‘panopticum’ uitspreekt. Als dochter van twee armlastige ouders, die voor hun scheiding een lokaal toneelschooltje voor kinderen runden, kreeg Roberts na haar collegediploma in Smyrna (Georgia) geen verdere scholing. Op wat acteerklasjes na dan, via een modellenbureau in New York.
After the Hunt, met die voor de actrice uitzonderlijke rol als Yale-professor, maakt iets van een cirkel rond in Roberts carrière. Vier decennia en ruim zestig speelfilms geleden viel ze positief op in de clichématige, maar toch ook charmante komedie Mystic Pizza (1988), waarin drie jonge pizzaserveersters druk in de weer zijn met het lokale mannenaanbod. Roberts – destijds 19 jaar oud – werd gecast als de knapste van het stel, die ervan doordrongen is dat haar financiële toekomst afhangt van haar uiterlijk, en niet van haar hersenen. Anders dan haar slimme zusje Kat (Annabeth Gish), die werkt om haar studiebeurs aan te vullen voor, juist, Yale.
Het is de archetypische vroege Roberts-rol: de een tikje grofgebekte, wat lomp bewegende en door de rijkste mannen begeerde arbeidersdochter (wacht maar tot ze die galajurk aantrekt!). Geperfectioneerd in de onverwachte hit Pretty Woman uit 1990, de straatprostituee-meets-zakenmankomedie die haar in één klap tot superster maakte.
Zoveel keuze in het rollenaanbod was er niet voor een beginnende actrice in de jaren tachtig. Roberts allereerste filmoptredentje betrof een cameo als ‘verse verovering’ in de ‘blote borsten brandweer’-komedie Firehouse (1987); anders dan de overige actrices hield ze haar kleren aan, iets wat ze haar hele carrière zou doen.
Illustratief is ook de aflevering over de ‘erotic nineties’ en Pretty Woman van de filmhistoriepodcast You Must Remember This, die een bloemlezing bevat van artikelen over Roberts uit die tijd. Hoe neerbuigend de toon was, als de actrice tijdens een interview enkel maar op het tafeltje achter haar leunde, en zo ‘meer ruimte innam’. Was dat ook zo opgeschreven in een interview met Tom Cruise?
Ze baande haar weg naar de Hollywood-top met haar (soms onderschatte) komische timing en dat voor de camera zo ideale – want net voldoende asymmetrische – uiterlijk: grote mond, grote ogen, grote neus, grote bos krullen. Niemand lacht zo royaal als Roberts. Ze was vaak op haar best als die schoonheid haar personage ook een beetje in de weg zat, zoals bij (en in) Erin Brockovich, de gewezen beauty queen en werkloze moeder die eerst niet serieus wordt genomen bij haar onderzoek naar grootschalige grondwaterbesmetting. Roberts won de Oscar voor beste vrouwelijke hoofdrol in dit waargebeurde drama van Steven Soderbergh uit 2000.
Ook Notting Hill, een van de voorbeeld-romcoms uit de Britse school, maakte slim gebruik van dat uiterlijk: het vormt een kooi voor de wereldberoemde Amerikaanse filmster Anna Scott (Roberts), die eerst nauwelijks als een mens wordt beschouwd door de charmant-knullige Londense boekverkoper William (Hugh Grant) en diens kneuzige vriendengroep.
Roberts zag zich op jonge leeftijd al gewaardeerd door de Academy, met een nominatie (beste bijrol) voor haar spel in het southern belle ensemblestuk Steel Magnolias (1989) van regisseur Herbert Ross, die de dan 22-jarige actrice op de set voortdurend inwreef dat ze er niks van kon. Ze werkte met voorname regisseurs, zoals Alan J. Pakula (The Pelican Brief), Mike Nichols (Charlie Wilson’s War) en uiteraard Soderbergh, die haar ook vroeg voor zijn succesvolle Ocean-reeks (Ocean’s Eleven, Ocean’s Twelve). Maar ze stapte nooit over op de artistieke, of wat meer gedurfde cinema.
After the Hunt was haar eerste filmdoop in Venetië, ’s werelds oudste filmfestival. Ook in Cannes, waar ze wel furore maakte door eens blootvoets over de rode loper te gaan, werd nooit ook maar één film met Roberts opgenomen in de competitie voor de Gouden Palm.
Ooit gingen er wat geruchten rond dat ze moeilijk kon zijn op de set. Spielberg suggereerde dat zelf, na de opnamen van het Peter Pan-avontuur Hook; bij de crew stond ze bekend als Tinkerhell.
Ook Edward Zwick klapte eens uit de school: hoe Roberts de ene na de andere mogelijke tegenspeler (Ralph Fiennes, Colin Firth, Hugh Grant…) afwees tijdens de ‘chemie-audities’ voor Shakespeare in Love, nadat haar eerste keuze Daniel Day-Lewis de voorkeur gaf aan In the Name of the Father. En hoe ze de producent vervolgens zonder enig bericht achterliet in Engeland, terwijl er al zes miljoen dollar aan de productie was gespendeerd. Later, met Gwyneth Paltrow in de hoofdrol, zegevierde de film bij de Oscars, met dank aan het publicitaire armworstelen van de toenmalige Oscar-lobbykoning Harvey Weinstein.
In interviews laat Roberts nooit het achterste van haar tong zien. Liever praat ze over de zegeningen van een gelijkwaardige relatie en het belang van een goede opvoeding. Dat ze August: Osage County (Oscarnominatie beste bijrol) bijna had afgezegd, omdat het zo lastig te combineren bleek met de eerste schooldag van haar jongste. Of, tegenover ‘goede vriendin’ Oprah: dat ze er niet over peinst om ooit met haar hele gezin Pretty Woman te kijken – toch de meest opbeurende film ooit over een straatprostituee.
De Amerikaanse ‘entertainmentbladen’, die eerst niet uitgeschreven raakten over haar relaties met collega-sterren als Liam Neeson, Kiefer Sutherland of Matthew Perry, moeten het nu al tijden doen met haar huwelijk met The Mexican-cameraman Daniel Moder (‘dure scheiding in aantocht?’). Roberts viel nooit uit haar imago van ‘America’s Sweetheart’, het type alom geliefde ster. Zelfs Trump reageerde – voor zijn doen – nog netjes (‘ik ben zo teleurgesteld in Julia Roberts’) toen ze middels een advertentie echtgenotes van Republikeinen opriep desnoods ‘heimelijk’ op Kamala Harris te stemmen.
‘Julia is Cinema met een hoofdletter C’, leest Guadagnino’s loftuiting in de persmap van After the Hunt. ‘Ze kan bevallig en bedwelmend zijn, maar tegelijk ook complex.’ En dan kun je even op Google kijken, om te lezen wat de Italiaanse cineast eerder zei over zijn keuze voor Dakota Johnson in A Bigger Splash (‘Dakota belichaamt de Cinema met de hoofdletter C’), of de later gestruikelde ex-ster Armie Hammer uit Call Me By Your Name (‘Armie’s mal is de mal van Cinema met de hoofdletter C’). Julia Roberts, op haar beurt, eerde de regisseur in Venetië op uiterst originele wijze: ze wandelde trots rond in een vest met daarop allerlei Guadagnino-hoofdjes.
En dan mag de recensent van Rolling Stone beweren dat die Yale-professor uit After the Hunt, meer dan op een echte Yale-professor, toch vooral lijkt op ‘een rol voor Meryl Streep die nu wordt gespeeld door Julia Roberts’. En kan het verdere debat worden afgetrapt met het deze week verschenen opiniestuk uit The New York Times, ‘de nieuwe Julia Roberts-film kookt van antiwoke rancune’.
Maar wellicht is dat exact wat haar kreukvrije carrière nodig had. Eindelijk een smetje. Eindelijk weer eens een veelbesproken hoofdrol in een serieuze speelfilm. Julia Roberts is nog niet uitgeacteerd.
Luister hieronder naar onze podcast Culturele bagage. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant