Column Waarom wordt de politieke staat van Belarus hier grotendeels genegeerd, vraagt Hubert Smeets.
Afgelopen zaterdag heeft president-potentaat Aleksandr Loekasjenko de krijgsmacht van Belarus in de hoogste staat van paraatheid gebracht. Een deel van het leger is naar elders gedirigeerd om zich in “gevechtsgereedheid te brengen”, aldus zijn minister van Defensie. Geen nieuws hier. Sinds vorige maand moet Belarus steeds meer benzine naar Rusland exporteren, omdat “naaste bondgenoot” in het Kremlin inmiddels 38 procent van zijn raffinagecapaciteit kwijt is. Evenmin onderwerp van gesprek. De laatste keer dat Belarus in NRC werd gememoreerd was toen Loekasjenko een maand geleden ruim vijftig van zijn dertienhonderd politieke gevangenen (0,2 promille van de totale burgerij, het hoogste percentage politieke gevangenen in de wereld) vrijliet als ruilwaar in een geopolitieke deal met Trump.
Waarom wordt Belarus veelal genegeerd? Volkskrant-redacteur Arnout Brouwers had gelijk toen hij vorige maand schreef: “Sommigen vinden Belarus al een Russische provincie, anderen zien de voordelen van […] een onafhankelijk Belarus. Een serieus geopolitiek debat, maar dan moet je het land wel kunnen aanwijzen op de Europese kaart.” En het bredere belang inzien. De in 2020 verkozen en vervolgens verbannen Belarussische president-elect Svitlana Tichanovskaja, die vrijdagavond 17 oktober in de Rode Hoed in Amsterdam een lezing houdt over het (nood)lot van haar land, duidde die betekenis in een recent interview met Deutsche Welle zo: “Zolang Loekasjenko aan de macht blijft, zal er sprake zijn van voortdurende provocaties en escalatie aan de grenzen”.
De meeste Nederlandse politieke partijen liggen desondanks niet wakker van Belarus. De enige staat in Europa waar de doodstraf bestaat én wordt uitgevoerd, komt in geen der verkiezingsprogramma’s voor. De logische verklaring is dat de Russisch-Oekraïense oorlog ook zonder Belarus al complex genoeg is. Ware het niet dat zelfs de eerste vernietigingsoorlog op het continent sinds 1945 niet in het brandpunt van de campagne staat, maar is verdrongen door die andere vernietigende oorlog in het Midden-Oosten. Israël/Gaza is binnenlandse politiek geworden, Rusland/Oekraïne is buitenlands beleid gebleven.
Dat is in een politiek morele context begrijpelijk, maar geopolitiek minder vanzelfsprekend. Anders dan in het Midden-Oosten, waar Amerika al decennia dé beslissende factor is, staat Europa in die Russisch-Oekraïense oorlog niet langs de zijlijn. De Europese leiders hebben wel degelijk economische en politieke middelen om het Kremlin te treffen. Eén voorbeeld. Als een onervaren demissionaire minister van Economische Zaken het hier aandurft de macht te grijpen bij het private Chinese bedrijf Nexperia (omzet 2 miljard), niettegenstaande de reputatie van het investeringsklimaat in Nederland, dan zou de EU toch het lef kunnen hebben om 200 miljard euro Russische staatstegoeden in Brussel te confisqueren? Nee dus.
Die koudwatervrees zou wat meer ‘benoemd’ moeten worden in de verkiezingscampagne.
Weliswaar zijn de democratische partijen het eens dat het huidige Rusland een gevaar voor Nederland is. De stem van het Kremlin klinkt alleen bij het poetinistische FVD door. De meeste partijen willen Oekraïne ook nog steeds steunen. Anders dan PVV, JA21, SP en Denk vertaalt een (deels ministeriabele) meerderheid van GL-PvdA, CDA, VVD, D66, Volt, PvdD, CU tot BBB die solidariteit ook in militaire hulp. Maar over de fundamentele vraag of Oekraïne zal worden toegelaten tot NAVO en EU groeien sinds de rentree van Trump juist de meningsverschillen. Alleen GL-PvdA, D66 en Volt spreken zich daar onomwonden voor uit.
Dat perspectief aan de horizon is net zo belangrijk als een rechtvaardig bestandsakkoord binnen afzienbare termijn en dus een heus onderwerp voor de televisiedebatten. Maar dat gaat niet meer gebeuren. De meeste partijen willen de oorlog in Europa niet te openlijk politiseren.
NIEUW: Geef dit artikel cadeauAls NRC-abonnee kun je elke maand 10 artikelen cadeau geven aan iemand zonder NRC-abonnement. De ontvanger kan het artikel direct lezen, zonder betaalmuur.
Source: NRC