Meer Navo-bondgenoten gaan bijdragen aan de aanschaf van Amerikaanse wapens voor Oekraïne. Volgens Navo-chef Mark Rutte wordt er bovendien hard gewerkt aan anti-droneverdediging. Maar op een Navo-vergadering bleek woensdag in Brussel ook dat de alliantie worstelt met de groeiende Russische dreiging.
is politiek verslaggever van de Volkskrant. Hij schrijft over veiligheid, diplomatie en buitenlands beleid.
Rutte liet zich, zoals gebruikelijk, positief uit over de ondersteuning van Oekraïne en de inspanningen van de bondgenoten zich beter te verweren tegen Russische drones of gevechtsvliegtuigen die het Navo-luchtruim binnendringen. Ook de Oekraïense minister van Defensie Denys Shmyhal toonde zich tevreden met het in juli gestarte Purl-programma. Daarin kopen bondgenoten Amerikaans materieel en munitie die snel geleverd kan worden aan Oekraïne, en urgent nodig is op het slagveld.
Maar Rutte schetste ook de hoge noden die Oekraïne heeft: volgend jaar tussen de 12 en 20 miljard dollar aan Amerikaanse wapens en een totale westerse bijdrage van 60 miljard euro aan wapensteun (met Oekraïne dat ook 60 miljard ophoest). Dat is nodig om in de ‘oorlog tussen economieën’ op te kunnen tegen Rusland, dat volgens hem 150 miljard per jaar aan de oorlog uitgeeft. Hij riep de Navo-bondgenoten andermaal op meer te investeren in de Oekraïense industrie. Die zou volgend jaar ‘20 miljoen drones’ voor vooral de frontlinie kunnen produceren.
Voor Amerikaanse wapenaankopen is dit jaar nog drie miljard euro nodig. Daarom kondigde Rutte tevreden aan dat nieuwe landen zich hebben gemeld die willen bijdragen aan deze aankopen – naast landen als Canada, Duitsland, Nederland en Noordse landen. ‘Meer dan de helft van de bondgenoten’ heeft zich nu heeft gecommitteerd aan een bijdrage. Het zijn er waarschijnlijk 17 van de 32.
De secretaris-generaal vermeldde niet welke landen dit zijn, hoeveel zij gaan bijdragen en wanneer ze dit gaan doen. Ook onthield hij zich van commentaar op de grote Europese bondgenoten (Italië, Spanje, en Frankrijk) die tot dusver helemaal niets bijdragen. De Amerikaanse defensieminister Pete Hegseth stelde: ‘Je krijgt vrede wanneer je sterk bent, niet wanneer je sterke woorden gebruikt of met je vinger wijst.’
Het gezaghebbende Duitse Kiel Instituut meldde woensdag een ‘scherpe daling’ in militaire steun aan Oekraïne in juli en augustus, vergeleken met de eerste helft van het jaar. Toen kondigden veel Europese bondgenoten en Canada nieuwe steun aan om het wegvallen van Amerikaanse hulp te compenseren. Onderzoeker Christoph Trebesch zegt dat ‘cruciaal’ zal zijn hoe de steun zich dit najaar verder ontwikkelt. De Navo zei woensdag die neergaande trend niet te herkennen.
Zeker is in elk geval dat behalve Denemarken en Nederland ook landen als het Verenigd Koninkrijk en Duitsland nu steeds nauwer gaan samenwerken met Oekraïne, zodat, in de woorden van defensieminister John Healey, ‘de combinatie van Oekraïense ervaring op het slagveld met moderne technologie en productietechnieken kan leiden tot massaproductie van wapens die nodig zijn’. Duitsland sloot woensdag ook een overeenkomst met Oekraïne, waarbij wapenproductie voorzien is in beide landen.
Terwijl dus onzeker is in hoeverre de bondgenoten Oekraïne blijven ondersteunen, vraagt de situatie op de grond en in de lucht in Oekraïne om intensivering van de steun. Een hoge Navo-functionaris liet weten dat ‘de afgelopen paar maanden de dodelijkste zijn geweest voor Oekraïense burgers sinds de beginperiode van de oorlog’.
De patstelling op de grond duurt voort, met een frontlinie die volgens de Oekraïense defensieminister Denys Shmyhal ‘min of meer is gestabiliseerd’. Rusland accepteert volgens de Navo circa duizend doden en gewonden per dag aan eigen zijde, in ruil voor geringe gebiedsuitbreiding.
Maar andere factoren wijzen op een groeiende Russische dreiging, aldus de Navo-functionaris. Zo is de campagne tegen de energie-infrastructuur van Oekraïne dit keer niet alleen veel intensiever en massaler dan voorheen, maar ook ‘slimmer’. Zo wordt het Oekraïense vermogen energie tussen getroffen regio’s te transporteren geraakt. Ook zijn er veel zogeheten ‘double tap’-aanvallen, waarbij hetzelfde doel tweemaal achter elkaar getroffen wordt. Die zijn dodelijk voor reddingswerkers en bemoeilijken het herstel.
Daarnaast worden er minder Russische drones uitgeschakeld, omdat ze sneller en hoger zijn gaan vliegen. Waar eerder dit jaar vaak 98 procent van de drones uitgeschakeld werden, is dat nu 85 tot 90 procent. Tegen de kruisraketten en de ballistische raketten kan Oekraïne steeds minder uitrichten, omdat het over te weinig moderne westerse luchtverdedigingssystemen beschikt. Ook heeft Rusland zijn ballistische raketten aangepast, waardoor ze veel moeilijker uitgeschakeld kunnen worden. Zelfs door Patriot-luchtverdediging.
‘Niet alleen Oekraïne leert lessen van de oorlog, Rusland ook. Dat wordt zichtbaar’, zegt de hoge Navo-functionaris op het hoofdkwartier. ‘Voeg daarbij de enorm opgeschroefde Russische productie (met 130 tanks die maandelijks uit de fabriek rollen) en je zit straks met een Russisch leger dat moderner uitgerust is dan toen de grote invasie begon – en dat beschikt over grote ervaring in moderne oorlogvoering.’
De gevolgen van wat de Duitse defensieminister Boris Pistorius omschrijft als een ‘kwaadaardige manier om de Oekrainers te terroriseren’ zijn duidelijk. Woensdag werden in Oekraïne noodopschortingen van stroomleverantie afgekondigd vanwege de opgelopen schade. Ook is al bijna 60 procent van de Oekraïense gasproductie uitgeschakeld.
Het goede nieuws is dat Oekraïne volgens de Navo ‘Rusland een echte prijs laat betalen’ met zijn campagne tegen olieraffinaderijen en logistieke knooppunten diep in Rusland. Of president Trump daarbij gaat helpen met de verkoop van Tomahawk-kruisraketten wordt vrijdag misschien duidelijk.
Niemand bestreed woensdag Shmyhals bewering dat de druk op Rusland verhoogd moet worden om Poetin aan tafel te dwingen. Zoals een Navo-functionaris het samenvatte: ‘Er is geen spoor van Russische bereidheid serieus te onderhandelen. We zitten midden in een langdurige oorlog.’
Luister hieronder naar onze politieke podcast De kamer van Klok. Al onze podcasts vind je op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant