Het overlijden van zanger D’Angelo wordt bij het iconische Apollo Theater in Harlem, New York, gevoeld met een mengeling van verdriet en trots. Hier brak de R&B-ster als tiener door. ‘Ik kan me zijn eerste optreden nog goed herinneren.’
is correspondent Verenigde Staten van de Volkskrant. Ze woont in New York.
In een leeg Apollo Theater zoekt Sydney Edwards naar de beelden van het laatste optreden dat D’Angelo hier gaf, vier jaar geleden. ‘Hij was onlosmakelijk verbonden met deze plek’, zegt de medewerker van het iconische muziektheater in het New Yorkse stadsdeel Harlem. ‘Zijn muziekverhaal begon hier.’
Deze muren waren de eerste getuigen van de zanger die hier als 16-jarige Michael Eugene Archer het podium op liep, op weg om een van de grootste R&B-sterren op aarde te worden.
D’Angelo maakte soulmuziek die was doordrenkt met R&B, funk, jazz, gospel en hiphop. Hij werd veertien keer genomineerd voor een Grammy. Hij won er vier: twee voor Beste R&B Album (voor Voodoo en Black Messiah), één voor Beste R&B zangoptreden (voor Untitled), en een Grammy voor Beste R&B Nummer (voor Really Love). Dinsdag overleed D’Angelo aan alvleesklierkanker. Hij werd 51 jaar.
‘Ik kan me zijn eerste optreden nog goed herinneren’, zegt Billy Mitchell (73), die hier ‘Meneer Apollo’ wordt genoemd, omdat hij al meer dan een halve eeuw voor het theater werkt. ‘Er liepen veel mensen binnen met talent, die hier tegenover vijftienhonderd man staan. Ik wist dat hij zou doorbreken, want hij was een echte muzikant.’
In 1991 won D’Angelo drie keer op rij de beroemde talentenjacht Amateur Night at the Apollo. Met de 500 dollar die de jonge zanger won, kocht hij opnameapparatuur waarmee hij het nummer Brown Sugar produceerde. In 1995, toen hij 21 jaar oud was, kwam zijn gelijknamige debuutalbum uit.
D’Angelo staat in een lange traditie van artiesten die hun eerste stappen zetten in het Apollo Theater. Sinds de oprichting in 1934 bracht de Apollo grote artiesten voort, zoals Ella Fitzgerald, James Brown en Lauryn Hill.
Voor de deur van het theater worden levendige herinneringen opgeroepen aan zijn nummers. De dood van D’Angelo heeft de inwoners van Harlem teruggeworpen in de tijd. ‘Als twintiger zette ik zijn muziek op als ik vrouwen op bezoek had’, zegt Manuel Salgado (45), met een grote glimlach. ‘Om in de stemming te komen, ja. En ik was echt niet de enige.’
D’Angelo werd in Richmond (Virginia) geboren als Michael Eugene Archer, zoon van een predikant. Al op 3-jarige leeftijd begon hij piano te spelen. Zijn oudere broer, Luther, vertelde aan het muziekblad Rolling Stone over de keer dat hij hem als klein kind thuis achter de piano aantrof. ‘Hij sloeg er niet op los, maar speelde een volwaardig nummer, met melodie en baslijn.’ De jonge Michael maakt muziek in de kerk van zijn vader en grootvader, en omschrijft zichzelf als een purist die op een spirituele manier in contact staat met muziek. Hij laat zich inspireren door zanger Prince.
Niet alleen zijn muziek, maar ook hijzelf had sex appeal, zeggen fans van D’Angelo. ‘Hij was een verlegen knuffelbeer en tegelijkertijd heel sexy’, zegt Kirsten Magwood voor de deur van de Apollo. Zij interviewde de artiest in het jaar 2000 voor een muziekprogramma naar aanleiding van zijn single Untitled. In de videoclip, die op YouTube meer dan 36 miljoen keer werd bekeken, is de camera onophoudelijk op zijn ontkleedde bovenlichaam gericht.
‘Pure seksualiteit’, schreef Billboard na de release. ‘Pure spiermassa’, volgens The New York Times. Tijdens concerten schreeuwden vrouwen sindsdien naar hem dat hij zijn shirt moest uitrekken. Tegen zijn zin groeit D’Angelo uit tot een sekssymbool. In interviews zegt hij niet als hartenbreker gezien te willen worden. ‘Die video was zo moeilijk te rijmen met de man die ik ontmoette’, zegt Magwood. ‘Hij vertelde dat die clip niet zijn idee was.’
In een gesprek met Rolling Stone in 2015, erkende de zanger dat de ‘shit’ in zijn privéleven, waaronder zijn worsteling met alcohol en drugs, het creatieve proces niet had geholpen. En datzelfde gold voor de branche waarin hij actief was, zei hij. D’Angelo typeerde de muziekindustrie als ‘een gekkenhuis’, vooral voor een purist als hij. ‘Het is een dunne lijn tussen vasthouden aan je principes en waanzin.’
‘Ik zag vroeger al dat hij een perfectionist was’, herinnert Billy ‘Mr. Apollo’ Mitchell zich, die bij D’Angelo’s eerste optreden was in Apollo. Alle amateurs mochten tijdens de talentenjacht oefenen voor het optreden. ‘Hij wilde het nummer steeds opnieuw proberen, terwijl anderen op hem stonden te wachten voor hun beurt.’
De oudste zoon van D’Angelo, de 27-jarige Michael Archer II, verloor in zeven maanden tijd zijn beide ouders. In maart van dit jaar overleed zijn moeder, soulzangeres Angie Stone, bij een auto-ongeluk. Na de bekendmaking van de dood zijn vader, afgelopen dinsdag, vroeg hij D’Angelo’s fans om ook hem in gedachten te houden. ‘Het zal niet makkelijk zijn’, zei hij tegen het blad People. ‘Mijn ouders leerden mij om sterk te zijn.’
In Harlem voelen bewoners zowel verdriet na het overlijden van de zanger, als trots voor de belangrijke rol die het Apollo Theater, de parel van hun buurt, speelde bij D’Angelo’s succes.
‘Veel artiesten die hier na hem stonden, waren door D’Angelo geïnspireerd’, zegt Sydney Edwards, terwijl ze op haar laptop scrollt. Dan heeft ze eindelijk de laatste beelden van D’Angelo in het Apollo Theater gevonden. Hij zit achter de piano te zingen, in een lange zwarte jas, omringd door kaarsen. ‘R&B, hiphop, soul, hij heeft het allemaal in de ether gegooid.’
Luister hieronder naar onze podcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant