Luchtverdediging Sinds de drone-incidenten realiseert de NAVO zich dat een andere luchtafweerstrategie vereist is. De huidige aanpak is verre van efficiënt als gevolg van nationale restricties.
Anti-droneapparatuur van het Duits-Nederlandse NAVO-korps.
De drone-incidenten van de afgelopen weken hebben de NAVO ervan doordrongen dat er meer operationele flexibiliteit nodig is. Momenteel is de luchtverdediging aan de oostgrens van het bondgenootschap een lappendeken van verschillende missies, met bijdragen van meerdere landen die hun bijdragen voorzien van nationale voorbehouden. In totaal gaat het om tientallen van dergelijke nationale restricties, aldus een NAVO-bron.
Deze woensdag vergaderen de NAVO-ministers van Defensie in Brussel, onder andere over drone-afweer, steun aan Oekraïne en de defensie-uitgaven. Woensdagavond vergaderen de EU-ministers van Defensie onderling. De Europese Commissie werkt aan een voorstel voor een drone-verdediging voor de hele EU.
Als er Russische drones of vliegtuigen gesignaleerd worden in het NAVO-luchtruim, dan kan de NAVO daar adequaat op reageren, onderstrepen diplomaten. Maar de aanpak is verre van efficiënt. De Supreme Allied Commander Europe (SACEUR), de baas van de militaire ‘tak’ van de NAVO, wil dat graag stroomlijnen tot één systeem voor luchtverdediging met zo min mogelijk nationale voorbehouden.
De opeenstapeling van nationale restricties is een erfenis van de afgelopen dertig jaar toen in de NAVO de nadruk lag op missies buiten het verdragsgebied. Nu Rusland met drones en vliegtuigen het bondgenootschap geregeld op de proef stelt, komen deze restricties weer onverbiddelijk aan het licht.
Drones drongen het luchtruim van Polen binnen, legden de luchthavens van Kopenhagen en Oslo even stil, werden in België gesignaleerd en doken dinsdag op bij een NAVO-oefening in Polen waar ook Nederlandse militairen aan deelnemen. De herkomst van de drones is vaak onduidelijk en ook de intentie van de afzender blijft dan gissen.
In de NAVO werken bondgenoten weliswaar samen, maar ze blijven de baas over hun eigen strijdkrachten. Als de NAVO een gezamenlijke missie opzet, dan kunnen landen daar mensen en materieel voor leveren, vaak op roulatiebasis en op eigen voorwaarden. De nationale restricties zijn het goed recht van de landen, maar niet erg praktisch en leidden ook al tot felle interne discussies ten tijde van de NAVO-acties in Afghanistan.
De NAVO-bondgenoten denken verschillend over de invulling van de rules of engagement, de regels waarin is vastgelegd wat te doen bij ontmoetingen met de tegenstander. Het is lastig deze regels te stroomlijnen. Sommige landen hebben een voorkeur voor agressievere rules of engagement dan andere landen. Uit militair oogpunt zou het wenselijk zijn om overal de zwaarste regels in te stellen, maar dan stijgt ook de kans dat meer landen voorbehouden zullen maken, legt een bron uit.
Sommige landen zijn voorzichtiger dan andere. Dus als je hele agressieve regels afspreekt als uitgangspunt, dan zullen meer landen voor zichzelf een uitzondering maken. Een voorbehoud kan bijvoorbeeld zijn dat voor de inzet van een bepaald wapen in een bepaalde situatie eerst nog overleg nodig is met de hoofdstad van het land dat het materieel leverde.
,,Ik denk niet dat SACEUR denkt dat er straks geen nationale voorbehouden meer zullen bestaan”, aldus een hooggeplaatste NAVO-diplomaat. ,,Maar hij moet er wel heel veel zien weg te werken.”
De nationale voorbehouden spelen de NAVO vooral parten in de grijze zone waarin het bondgenootschap nu door gedrongen wordt met acties waarvan de intentie niet duidelijk is. In het geval van een aanval op het NAVO-grondgebied geldt dat de NAVO kan doen wat nodig is.
Het opzienbarendste drone-incident vond begin september in Polen plaats, toen drones werden neergehaald door Nederlandse F35-gevechtsvliegtuigen die tijdelijk in Polen gestationeerd zijn. Een twintigtal drones nam toen boven Polen een route die ook naar het distributiepunt voor Oekraïense wapens geleid zou kunnen hebben. Een onderzoek naar het incident loopt nog. Langs de oostgrens heeft de NAVO verschillende missies, waar verschillende interne luchtverdedigingsregimes gelden. De luchtverdediging bij het distributiepunt is anders geregeld dan elders in Polen.
De Poolse minister van Buitenlandse Zaken Radoslav Sikorski zei dinsdag dat het onverantwoord zou zijn voor Europa om géén verdediging tegen drones te bouwen. Rusland kan met drones diep in Europa doordringen zei hij tegen persbureau Reuters in Londen. „We moeten erop voorbereid zijn daarop te antwoorden het is daarom onverantwoord om geen drones en drone-afweer te produceren.”
NIEUW: Geef dit artikel cadeauAls NRC-abonnee kun je elke maand 10 artikelen cadeau geven aan iemand zonder NRC-abonnement. De ontvanger kan het artikel direct lezen, zonder betaalmuur.
Source: NRC