Feelgooddocumentaire ‘The Golden Spurtle’ is een charmante ode aan het wereldkampioenschap haverpap koken in Schotland. Nederland heeft een kampioen in huis: Miriam Groot.
''The Golden Spurtle' is een ode aan de ‘zonderlingen en dromers’ die het dorp Carrbridge met ‘porridge day’ op de kaart hebben gezet.
Pap is het „summum van Schotse keuken”, meent Roger Reed, een van de aartsvaders van het wereldkampioenschap haverpapkoken in het Schotse dorp Carrbridge. Het is inmiddels een trotse traditie. Elk jaar wordt de naam van de nieuwe kampioen in de wisseltroffee gegraveerd: The Golden Spurtle, ofwel de gouden roerstaaf. Want pap roer je met een staaf zodat hij niet aanbrandt, niet met een lepel. En altijd met de klok mee, anders komt de duivel ertussen.
The Golden Spurtle.
Regie: Constantine Costi. 75 min.
Het is een van de papweetjes die je opdoet bij documentaire The Golden Spurtle, een hartverwarmend portret van een excentriek evenement dat in 2023 zijn dertigste jaargang beleeft. Dertig deelnemers koken in het dorpshuis binnen een half uur twee havergerechten: een ‘special’ naar eigen recept en klassieke Schotse haverpap. Daarin zijn slechts drie ingrediënten welkom: havergrutten, water en zout. Na de voorrondes strijden zes finalisten om de gouden roerstaaf, een blind proevende jury beoordeelt hun creaties op de criteria smaak (20 punten), structuur (5) en kleur (5).
The Golden Spurtle is een ode aan de ‘zonderlingen en dromers’ die het dorp met ‘porridge day’ op de kaart hebben gezet; zij worden vaak gekadreerd in koddige centraal-composities à la Wes Anderson of Ulrich Seidl. Papdag heeft zijn eigen sterren, zo blijkt. De alom geliefde tweevoudig wereldkampioen Lisa Williams in haar scootmobiel, paplegende Ian Bishop, die bij zijn comeback snoeft dat hij de vloer aanveegt met de jonge garde. En fanaat Nick Barnard uit Londen, de Joop Zoetemelk van de pap: altijd in de finale, nooit winnaar.
Deelnemers komen nu uit heel de wereld. Zo zien we hoe de Australische taco-chef Toby Wilson zich voorbereidt op het WK. „Ik ben een gewone kerel die pap roert”, zegt hij bescheiden. Wilson ontbreekt het aan ernst aangaande pap; hij flirt met nieuwe uitdagingen als het WK kaasfondue in Zwitserland en het WK testikels roosteren op de Balkan.
Het toernooi kent inmiddels een Noorse, Amerikaanse én Nederlandse wereldkampioen, die in The Golden Spurtle even in beeld is. ‘Vegan foodie’ Miriam Groot won de Covid-editie van 2021, toen deelnemers alleen recepten van een haver-special konden insturen; ze verzon gefrituurde havermoutballetjes met witte wijn, paddenstoelen en vegan-kaas. In 2022 en 2023 reisde ze zelf naar Carrbridge, vertelt ze telefonisch. De finale haalde ze niet, maar het toernooi was „een warm bad”. Dat eerste jaar was ook een leerjaar: met één hand geboren, bleek het voor Groot lastig in twee pannetjes tegelijk te roeren. Van Collega-kampioen Lisa Williams kreeg ze de tip pas na tien, twaalf minuten met roeren te beginnen, als de pap pruttelt. Groot: „Dat gaf me veel extra tijd.”
Miriam Groot leerde er veel over haver. Schotse pap bestaat uit grutten, havermout en havervlokken zijn taboe. Havervlokken krijg je door korrels te pletten, havergrutten door korrels in stukken te hakken: ‘steel cut oats’. Die grutten kan je weer weken, roosteren en pletten tot havermout. Maar in Schotland heb je grutten en grutten, ontdekte Groot. Nadat de grutten zijn geroosterd, worden ze soms ongeweekt gemalen: anders dan in Nederland zijn grutten er in de formaten fijn, medium en grof. Groot: „Fijne grutten geven Schotse pap zijn consistentie, grove grutten bite.” Het is zaak de juiste mix te vinden, met als complicatie dat grove grutten langer moeten koken en deelnemers maar een half uur hebben.
Welke pap de jury waardeert? Miriam Groot: „Dun of dik, zout of flauw, met of zonder bite: ons is het een raadsel. Temperatuur en luchtvochtigheid spelen ook een rol bij pap. Enfin, eigenlijk doen we maar wat.”
In 2026 is er het eerste Nederlands kampioenschap haverpap; de winnaar mag naar Carrbridge. Zelf gaat Miriam Groot nu met haar WK-waardige pap op tournee in zes bioscopen en het Noordelijk Film Festival, om van te smullen tijdens The Golden Spurtle.
NIEUW: Geef dit artikel cadeauAls NRC-abonnee kun je elke maand 10 artikelen cadeau geven aan iemand zonder NRC-abonnement. De ontvanger kan het artikel direct lezen, zonder betaalmuur.
De laatste inzichten over eten de lekkerste recepten en slimme tips om gezond te leven
Source: NRC