Michael Eugene ‘D’Angelo’ Archer (1974-2025) De dinsdag op 51-jarige overleden Michael Eugene ‘D’Angelo’ Archer groeide live en in de studio uit tot de grootste soulzanger van zijn generatie. Hij was een gedreven en getroebleerde topmuzikant die op sublieme wijze decennia aan zwarte muziekgeschiedenis samenbalde en herinterpreteerde.
D'Angelo tijdens hetBonnaroo Music Festival in Manchester, Tennessee op 10 juni 2012.
Michael Eugene Archer, wereldwijd beter bekend als muzikant D’Angelo, wilde een artiest zijn zonder haast, vertelde hij 25 jaar geleden tijdens een promotie-interview voor zijn tweede album Voodoo voor het tijdschrift Nieuwe Revu, terwijl hij druk pratend en met zijn handen zwaaiend, en mentholsigaretten rokend, door zijn hotelkamer paradeerde.
Hij was van zijn sneakers tot hoofddoek in het zwart gekleed en hij praatte fier over zijn ambitie om “een plaats te veroveren in de galerij van muzikanten voor wie ik waardering heb, van Marvin Gaye tot Sly Stone en van James Brown tot Prince. Ik ben het aan hen en aan mezelf verschuldigd om mijn muziek met dezelfde soort respect te benaderen. Dat betekent dat ik moet experimenteren – en dat is iets waar in het huidige klimaat steeds minder ruimte voor is.”
De dinsdag op 51-jarige leeftijd aan alvleesklierkanker overleden neo soul-pionier, een combinatie van rap, funk, fusion en rock, uit Richmond, Virginia, nam ruim de tijd voor zijn muziek. Enerzijds omdat hij worstelde met mentale tegenslagen en verslavingen. Maar ook omdat hij de tijd wilde nemen zichzelf muzikaal te blijven ontdekken, uitdagen en vernieuwen. Hij kenmerkte zich door een meer organisch geluid dan de gladdere en digitaal geproduceerde en commercieel dominante r&b-muziek uit die periode. D’Angelo bracht in zijn carrière, naast diverse losse nummers, duetten en covers, in drie decennia slechts drie volledige albums uit, maar groeide desondanks uit tot de grootste soulzanger van zijn generatie. Hij was een gedreven en getroebleerde topmuzikant die live en in de studio op sublieme wijze decennia aan zwarte muziekgeschiedenis samenbalde en herinterpreteerde.
Dat D’Angelo zichzelf al op jonge leeftijd op één lijn zette met een aantal van de grootste zwarte muzikanten uit de recente geschiedenis, zegt iets over zijn artistieke ambities, maar ook over wie hij toen al was. Hij bouwde voort op de muziekiconen die hij opsomde – maar stond vrijwel direct ook schouder-aan-schouder met hen. Zijn debuutalbum Brown Sugar was in 1995 een instant-klassieker die hem vier Grammy Award-nominaties opleverde, en wordt gezien als het startschot van de bruisende muzikale beweging die later neo soul genoemd werd.
In aanloop naar opvolger Voodoo had D’Angelo met zijn muzikale vertrouweling Questlove van rapgroep The Roots eindeloos naar funkplaten uit de jaren 70 geluisterd in de studio waar Jimi Hendrix vroeger opnam. “Het was alsof we een tijdmachine instapten.” Stevig groovende funk kreeg meer invloed op zijn sound. De twee hadden uitgebreid de tijd genomen om “de perfecte atmosfeer” te creëren”, vertelde D’Angelo. “Questlove is een wandelende encyclopedie als het gaat om de geschiedenis van zwarte muziek. In een andere studio en met een andere muzikant zou ik veel minder gegroeid zijn.”
D’Angelo treedt op in 2021 in New York
Voodoo maakte van D’Angelo een superster en hij maakte ook live, onder meer met een legendarische show op North Sea Jazz, geweldige indruk als bevlogen en opwindende, sensuele en superieure performer. In één van de videoclips van Voodoo, bij zijn grote hit ‘Untitled (How Does It Feel)’ was de zanger met ontblote gespierde torso te zien, terwijl de camera over elk afgetraind deeltje van zijn lichaam streelde. Het was een sterke visuele representatie van het professionele verleiden dat zo’n prominente rol speelt in popmuziek en veel soul en r&b. Maar hij werd door het succes van het nummer en de clip voor een grote groep mensen ook in één klap primair platgeslagen als lustobject. D’Angelo worstelde met zijn zelfbeeld en artistieke blokkades, vertwijfeling, verlies en verslaving, en de soulman die een paar jaar eerder zo strijdbaar door zijn hotelkamer paradeerde, ging gebukt onder zijn roem, zonderde zich jarenlang af en verslonsde, reed zijn auto in de prak, en werd diverse keren gearresteerd.
Na twaalf jaar vrijwel volledige afwezigheid, ging D ‘Angelo begin 2012 weer op tour. Tijdens spetterende concerten in Paradiso en op North Sea Jazz toonde hij zich weer een performer in topvorm. Een gespierde, 21e-eeuwse James Brown, inclusief de aanwijzingen, de kreetjes, de pasjes, en de passie. Hij trad aan met een ijzersterk groovende en improviserende band, met onder anderen meesterbassist Pino Palladino en drummer Chris Dave, en toonde zich heer en meester in heerlijk uitgesponnen funkjams. Het ene moment fel, rauw en funky en dan weer meer sensueel en ingetogen croonend.
Eind 2014 verscheen D’Angelo’s derde album Black Messiah plotsklaps, en slechts enkele uren nadat de release was aangekondigd. Het was een album vol ongefilterde, gelaagde analoge funk waarop hij met de meesterlijke band waarmee hij toerde, The Vanguard, al die muzikale invloeden die hem gevormd hadden, samenbracht in werkelijk subliem en subtiel samenspel. Stoffige, tegendraadse, Dilla-achtige drums combineerde hij met stonede P-Funkgrooves, rijke gospel- en soulharmonieën, opzwepende swing, sfeervol echoënde gitaarklanken en vocalen en een ongekende aandacht voor muzikale details. Een daverend album waarop de zanger vlammend zong over racisme en het anti-zwarte politiegeweld in de VS, klimaatverandering, twijfel en religie.
Het was, zo weten we nu, ook het laatste album van D’Angelo. Hij trad nog wel wat op, bracht losse muziek uit, onder meer voor de soundtrack van het computerspel Red Dead Redemption 2, en liet zich verder nog steeds niet haasten.
Een jaar geleden vertelde zijn oude muziekvriend Raphael Saadiq dat de zanger goed in zijn vel zat, en werkte aan een nieuw album. Tegen NRC zei Saadiq eerder dat hij ook de afgelopen jaren nog steeds vaak met D’Angelo in de studio zat. Ze maakten daar samen nummers “die je nooit zal horen maar wij spelen ze jarenlang voor onszelf af als vrienden – zo van: ooooooh! We denken niet aan het publiek. Voor ons is het als een geweldige sigaar hebben die je voor jezelf bewaart.”
NIEUW: Geef dit artikel cadeauAls NRC-abonnee kun je elke maand 10 artikelen cadeau geven aan iemand zonder NRC-abonnement. De ontvanger kan het artikel direct lezen, zonder betaalmuur.
Het laatste boekennieuws met onze recensies de interessantste artikelen en interviews
Source: NRC