Online intimidatie De lijst van collega’s, journalisten en artsen die het tussen 2024 en begin 2025 moesten ontgelden door de bedreigingen van Buijs is lang. Dinsdag stond de oud-docent terecht voor belediging, smaad, laster, opruiing en doxing.
Oud-docent Laurens Buijs tijdens een eerder bezoek aan de rechtbank, voor een kort geding dat hij had aangespannen tegen zijn toenmalige werkgever, de Universiteit van Amsterdam.
„Ja, het klopt”, zegt Laurens Buijs dinsdagmiddag zonder aarzeling. In de rechtbank van Amsterdam erkent de oud-docent van de Universiteit van Amsterdam (UvA) direct dat hij op sociale media collega’s, journalisten en artsen heeft belaagd. „Het klopt: ik heb al die uitlatingen gedaan. Het is allemaal uit mijn pen gekomen.”
Buijs (42) staat terecht voor belediging, smaad, laster, opruiing en doxing – het met kwade intenties delen van persoonlijke gegevens van derden. De lijst van mensen die het tussen 2024 en begin 2025 moesten ontgelden is lang, net als de verzameling door hem geuite dreigementen en kwetsende uitingen. Aan journalist Chris Klomp, die meermaals over hem publiceerde, schreef hij bijvoorbeeld op X: „Chris, jij bent een sadistische pedoseksueel.” Op Facebook riep hij „pedohunters” op bij zijn doelwitten „een bezoekje aan huis” te brengen. Over artsen van het Amsterdamse OLVG postte hij: „Psychopatische moordenaars.” In een ander bericht riep hij op tot een „volksgericht op de Dam” tegen „coronapsychopaten” burgemeester Femke Halsema en viroloog Marion Koopmans.
In de zittingszaal toont Buijs zich berouwvol. Hij spreekt over een „rampjaar” waarin hij de grip op zichzelf verloor. „Het is heel kwalijk dat ik op die manier mijn machteloosheid heb geuit”, zegt hij tegenover drie rechters. Sinds zijn detentie, vertelt hij, is zijn leven veranderd. Op bevel van de rechter-commissaris meldde hij zich aan voor een ggz-traject, hij weet nu dat hij aan een bipolaire stoornis lijdt. Fysieke klachten waar hij al „sinds 2014” mee kampt– hij zou de ziekte van Crohn hebben – worden inmiddels behandeld. Over het aanhangen van complottheorieën zegt hij: „Het wappieboek is gesloten. Ik ga de banden met de wakkere gemeenschap verbreken.” Hij wil verder, zegt hij, „met compassie en nuance”.
Buijs werkte jarenlang als docent en onderzoeker bij de UvA, gespecialiseerd in gender, seksualiteit en diversiteit. In 2023 kwam hij plots in de schijnwerpers toen hij in universiteitsblad Folia waarschuwde voor wat hij zag als een „radicale wokecultuur” binnen de universiteit. Vooral zijn uitspraak dat non-binariteit „een lege hype zonder wetenschappelijke basis” zou zijn, leidde tot verontwaardiging van studenten en collega’s.
Een onafhankelijke commissie concludeerde later dat er geen sprake was van een ‘woke-dictatuur’ op de UvA. Buijs werd op non-actief gesteld en verliet de universiteit per 1 februari 2024 na een schikking. In korte tijd werd hij min of meer het gezicht van het anti-wokeverzet. „Er zijn blijkbaar veel mensen die willen horen dat er een cultuuroorlog woedt, vooral op de UvA”, zei politicoloog Saskia Bonjour destijds in de Volkskrant. „Dat iemand die zo raaskalt zó serieus wordt genomen, daar begrijp ik niets van.”
De rechtszaak van dinsdag zet zijn kritiek in een ander licht. Buijs beschrijft zijn strafbare gedrag online nadrukkelijk als „de climax van een periode waarin het niet goed met me ging”. De pandemie speelde daarin een rol: „Ik was het niet eens met de coronapolitiek. Ik voelde me boos, radeloos, machteloos.” Terugkijkend ziet hij een roep om hulp. „Een aan lager wal geraakte, verbitterde man die mensen die hem pijn deden zoveel mogelijk wilde kwetsen.” Op vragen van de rechters hoe hij herhaling denkt te voorkomen, zegt hij. „Ik verwacht niet dat ik nog in die spiraal terecht ga komen.” Hij slikt een antipsychoticum, is van sociale media af en gestopt met blowen.
De officier van justitie sprak dinsdag van „een stroom lasterlijke berichten zonder enige grondslag”. Het OM ziet een enorme toename in de hoeveelheid strafbare uitingen via sociale media, „een zorgelijke ontwikkeling”. De impact daarvan is ook in deze zaak groot: zo krijgt journalist Chris Klomp al jaren doodsbedreigingen, omdat mensen echt geloven dat hij een pedofiel is. Toch houdt het Openbaar Ministerie rekening met Buijs’ psychische toestand en het feit dat hij inmiddels in behandeling is. „De verdachte lijkt echt werk te willen maken van zijn problemen.”
Het OM eist een straf gelijk aan het reeds uitgezeten voorarrest van 88 dagen, aangevuld met een taakstraf van zestig uur en een voorwaardelijke gevangenisstraf van twee maanden met een proeftijd van twee jaar. Daarnaast wil het OM dat artikel 38v van het Wetboek van Strafrecht wordt toegepast – een maatregel voor langdurig toezicht voor veroordeelden met een psychische stoornis.
Buijs’ advocaat pleit voor een volledig voorwaardelijke straf. Volgens hem is zijn cliënt in staat tot zelfreflectie en hoort hij niet thuis in de categorie complotdenkers die volharden in hun waanideeën.
De rechtbank doet over drie weken uitspraak.
NIEUW: Geef dit artikel cadeauAls NRC-abonnee kun je elke maand 10 artikelen cadeau geven aan iemand zonder NRC-abonnement. De ontvanger kan het artikel direct lezen, zonder betaalmuur.
Source: NRC