Ophef Een robotonderzoeker schrok zich een hoedje toen bleek dat hij in een nepartikel werd genoemd als expert op het gebied van seksrobots.
Een medewerker van een fabriek in China brengt make-up aan op het gezicht van een sekspop.
In lichte paniek mailde een gerespecteerd robotonderzoeker eind september de redactie van publicatiewaakhond Retraction Watch. Zijn naam prijkte op een lijst met de tien meest publicerende experts op het gebied van seksrobots. De lijst was op 12 februari verschenen in een overzichtsartikel in het wetenschappelijke tijdschrift Humanities and Social Sciences Communications en beoordeeld door onafhankelijke onderzoekers.
„Lasterlijk”, vond hij, want hij had nooit enig onderzoek aan zulke robots gedaan. Seksrobots zijn op mensen lijkende robots die ontworpen zijn om allerlei seksuele handelingen te doen. Ze zijn vaak ook uitgerust met kunstmatige intelligentie om met emotionele en fysieke reacties te kunnen reageren op de gebruiker – met kreunen, praten en bewegingen.
Onderzoek naar de ethische overwegingen rond het gebruik van deze levensechte, onderdanige digitale entiteiten is toe te juichen. Maar dan moet het wel correct gebeuren. En daar ging het mis.
Want deze eerbare man bleek niet de enige wiens naam door het slijk werd gehaald, ontdekte Retraction Watch. Zeven van die tien genoemde experts bleken robotonderzoekers die helemaal niet werken aan seksrobots. De andere drie waren een cardioloog, een tandprothese-expert en een hoogstwaarschijnlijk niet-bestaande onderzoeker.
Niet onverwacht: het complete gerapporteerde onderzoek in het artikel, de „bibliometrische analyse van publicaties over de ethische overwegingen rond seksrobots”, rammelde aan alle kanten. De onderzoeker ontdekte dat claims die de auteurs daarin maakten, helemaal niet uit hun gebruikte dataset van ruim duizend wetenschappelijke publicaties te halen zijn. Er is sprake van een geciteerde studie die niet bestaat – wellicht door de auteurs verzonnen, of door AI bij elkaar gehallucineerd? Ook haalt de analyse wetenschappers aan die onderzoek doen naar robot-geassisteerde blaas- en nieroperaties – toch iets heel anders dan robot-geassisteerde seks.
De uitgever, Springer Nature, heeft het gewraakte artikel inmiddels teruggetrokken en de inhoud offline gehaald. De redactie van het wetenschappelijke tijdschrift onderzoekt nu ook een andere biometrische analyse door een van de auteurs van het artikel, Shen Liu. Deze psychologisch onderzoeker aan de Anhui Agricultural University in Hefei, China gebruikte daarvoor dezelfde dataset.
Tegen de gewoonte in maakt Retraction Watch de naam van de gedefameerde roboticus niet bekend en die van de negen andere personen evenmin. De onderzoeker wil koste wat kost voorkomen dat bij een AI-zoektocht zijn naam tot in de eeuwigheid met seksrobots is verbonden.
Maar die hoop is tevergeefs. Met een paar welgemikte prompts maakt een AI-geassisteerde zoektocht in de krochten van het internet duidelijk wie de panikerende onderzoeker zou kunnen zijn. CoPilot komt met twee namen, van een Duitse en van een Japanse roboticaprofessor. Zo zijn intelligente (ro)bots dan ook wel weer.
Iedere week bespreekt de redactie wetenschap hier ophef in de wetenschap.
Op de hoogte van kleine ontdekkingen, wilde theorieën, onverwachte inzichten en alles daar tussenin
NIEUW: Geef dit artikel cadeauAls NRC-abonnee kun je elke maand 10 artikelen cadeau geven aan iemand zonder NRC-abonnement. De ontvanger kan het artikel direct lezen, zonder betaalmuur.
Source: NRC