Bij het Nijmeegse chipbedrijf Nexperia ging de Chinese bestuursvoorzitter en grootaandeelhouder steeds meer een eigen koers varen. Daardoor kwam het voortbestaan van het bedrijf en de Nederlandse chipproductie in gevaar.
is economieredacteur. Hij schrijft over het grote geld en corruptie.
Ondanks pogingen van het ministerie van Economische Zaken om de Nijmeegse chipfabrikant Nexperia een Nederlandser gezicht te geven, bleef de Chinese baas en grootaandeelhouder vasthouden aan zijn op China en eigenbelang gerichte koers. Daarbij wilde hij drie westerse directieleden ontslaan die dwarslagen.
Dat blijkt uit een gedetailleerde uitspraak van de Ondernemingskamer van het Gerechtshof in Amsterdam, waar de drie bestuursleden de zaak aanhangig maakten.
Het feitenrelaas schetst tot in detail een twee jaar durende en uiteindelijk mislukte poging om Nexperia zo te herstructureren dat het geen last meer zou hebben van overname-scepsis en Amerikaanse exportrestricties.
Uiteindelijk zag het ministerie geen andere uitweg dan het inroepen van de Wet Beschikbaarheid Goederen, om zo de ‘cruciale technologische kennis en capaciteiten’ van Nexperia voor Nederland en Europa te behouden. Daarover stuurt de minister later vandaag een brief naar de Tweede Kamer.
Parallel aan die maatregel oordeelde de Ondernemingskamer in een spoedprocedure dat er inderdaad ‘gegronde redenen’ waren ‘om te twijfelen aan een juist beleid en een juiste gang van zaken bij Nexperia’. Dat heeft ertoe geleid dat de bestuursvoorzitter een bepalende aandeelhouder, Zhang Xuezheng, is geschorst en is vervangen door een tijdelijke bestuurder, en dat het beheer over de aandelen is overgedragen aan een Nederlandse onpartijdige jurist.
China heeft inmiddels tegenmaatregelen genomen en op 4 oktober exportrestricties opgelegd aan de Chinese vestigingen van Nexperia, alsmede aan Chinese toeleveranciers van Nexperia, zo blijkt uit de stukken van de Ondernemingskamer.
Hoewel de crisis acuut is, vormt die de ontknoping van een twee jaar durend proces dat eigenlijk bedoeld was om deze escalatie te voorkomen.
Eind 2023, na zorgen over Chinese inmenging bij de overname van de Delftse start-up Nowi, zocht Nexperia zelf contact met het ministerie van Economische Zaken. Het deed dit om ‘volledig erkend te worden als Nederlands/Europees halfgeleiderbedrijf’. Dit ondanks het feit dat Nexperia, een bedrijf met wereldwijd 12.500 werknemers, sinds 2016 in Chinese handen is. Zhang, bijgenaamd Mr. Wing, heeft sinds 2019 een controlerend belang in de beursgenoteerde eigenaar, Wingtech.
Zhang noemde dit een ‘perceptieprobleem’.
Het overleg leidde tot een aantal afspraken om de zogeheten governance van het bedrijf te veranderen. De belangrijkste maatregel zou de installatie van een Raad van Commissarissen zijn, die toezicht moest gaan houden op de bescherming van de technologie en intellectueel eigendom, bescherming van gevoelige gegevens en bescherming van de IT-infrastructuur.
Het uiteindelijke doel was om de Nederlandse activiteiten af te splitsen, om daar een ‘westerse’ minderheidsaandeelhouder voor te vinden, en vervolgens aan te sturen op een beursgang.
Belangrijk onderdeel van de voorstellen was een lijst met ‘reserved matters’, onderwerpen en besluiten waarvoor goedkeuring van de Raad van Commissarissen vereist was. Zo zou elke samenwerking met andere partijen een knikje vereisen, elke aanstelling van beveiligings- of IT-bestuurders, elke licentie van patenten en elke transactie boven een miljoen euro.
Daarop gooide Zhang in september 2024 zijn kont tegen de krib, ingefluisterd door een door hem in de arm genomen Chinees advocatenkantoor. De ‘reserved matters’ moesten van tafel.
Intussen werd de druk op Nexperia juist groter. Het Amerikaanse ministerie van Handel plaatste eigenaar Wingtech eind 2024 op een zwarte lijst, wat betekent dat Amerikaanse bedrijven daar niet meer zonder vergunning aan konden leveren. In de loop van 2025 klonken geluiden dat ook buitenlandse dochters die voor meer dan 50 procent eigendom zijn van Chinese bedrijven als Wingtech op de lijst terecht zouden komen. Nexperia dus ook.
Een ambtenaar van EZK schreef dat Nexperia, om aan die sanctie te ontkomen, ‘operationele onafhankelijkheid’ van zijn Chinese aandeelhouder moest zien te bereiken. ‘Mocht Nijmegen een ontheffingsverzoek [van die vergunningplicht] indienen dan heeft de VS aangegeven dat het met name zal kijken naar de maatregelen om de overdracht van Amerikaans intellectueel eigendom, technologie, kennis en capaciteiten naar het land van zorgen te beperken.’
Maar Zhang had heel andere plannen.
Op 4 september 2025 trok hij de bankvolmachten in van drie hoge financiële functionarissen van Nexperia. Hij gaf die volmachten aan ondergeschikten die totaal geen financiële ervaring hadden. Toen de hoogste jurist daar per mail bezwaar tegen maakte, reageerde Zhang op een Chinese manier. ‘Alleen met een gedeelde visie en eenheid in de uitvoering kunnen we de organisatie toekomstbestendig maken. We hebben gemerkt dat jouw houding op cruciale punten afwijkt. Daarom zullen we je dienstbetrekking beëindigen.’
Twee andere bestuurders kregen ook hun ontslag aangezegd.
De Ondernemingskamer ziet niet alleen deze handelingen en het schenden van de afspraken met het ministerie als redenen om te twijfelen aan het beleid van Zhang. De belangrijkste reden is dat de bestuursvoorzitter last had van verstrengelde belangen.
Zhang plaatste namelijk een veel te grote order bij één van zijn eigen zusterbedrijven.
Bij dat bedrijf, het in financiële nood verkerende WSS, bestelde hij dit jaar voor 200 miljoen euro aan wafers, de plakken waaruit chips worden gemaakt. Dit was meer dan twee keer zo veel als Nexperia nodig dacht te hebben. Volgens medewerkers van het bedrijf waren deze bestellingen letterlijk ‘voor vernietiging’ bedoeld.
‘Bij dit alles moet worden bedacht’, schrijft de Ondernemingskamer, ‘dat de leveringsvoorwaarden met ingang van 1 januari 2025 zo waren gewijzigd dat Nexperia bij elke bestelling 70 procent vooraf moet betalen.’
Luister hieronder naar onze podcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant