ZAP Steeds vaker denkt de tv-recensent dezer dagen aan Pim Fortuyn, terwijl hij te jong was om hem te hebben meegemaakt. De nieuwe documentaire over Fortuyn maakt hem niet veel wijzer, maar toont wel zijn Rotterdamse buurt als strijdtoneel.
Een jonge vrouw legt uit hoe veel het voor de Rotterdamse gemeenschap betekent dat Kaapverdië zich voor de eerste keer geplaatst heeft voor het WK Voetbal.
Toen ik in de zomer iets schreef over het normaliseren van de propaganda van PVV-leider Wilders door De Oranjezomer (SBS6), plaatste de redactie een video op YouTube waarin ze mijn column bespraken. Titel: “Hierom is Pim Fortuyn vermoord”. Dat vond ik interessant omdat ik de laatste tijd steeds vaker aan Fortuyn denk, terwijl ik nauwelijks weet wie hij was. Hij werd vermoord toen ik zes was.
In de eerste aflevering van de achtdelige documentaire Fortuyn: On-Hollands (NPO2) was de buurt waarin ik woon het decor. De route waarlangs ik mijn hond uitlaat loopt over het veldje voor zijn huis, net als mijn weg naar het station. Een goede vriend woont in een flat die op zijn huis uitkijkt, en in mijn werkpauzes zit ik vaak op de trappen van de kathedraal aan de Mathenesserlaan, waar zijn herdenkingsdienst werd gehouden. Aan het Heemraadsplein, om de hoek, staat mijn stamkroeg.
Het blijft vreemd om te zien hoe mijn buurt tot ground zero van het ingestorte politieke debat werd verklaard, al werd ik van de eerste aflevering niet veel wijzer. De woede ja, die zag ik, en het onbegrip, de shock, de lelijkheid, maar de figuur Fortuyn blijft een enigma. Misschien is dat niet erg. Wat wel duidelijk werd, is het succes van de multiculturele samenleving dat daar al volop te zien was, in het rouwende publiek, vol trotse Rotterdammers.
Zo was er op het Fortuynpleintje een gespannen gesprek tussen een woedende vrouw en een jongen van een jaar of elf van Marokkaanse afkomst. “Ze moesten zich schamen, echt waar. En weet u wat het ergste is? Dat die jongelui daar, die Marokkanen, staan te lachen. Waar gaat dit heen? Als ik nu hier Marokkaan was, zou ik me zó rot voelen”. “Maar we voelen ons ook rot, mevrouw”, zei de jongen. “Ik lach helemaal niet.” De vrouw wilde het niet horen en keerde hem de rug toe. Maar ze zou zich wel rot hebben gevoeld als ze Marokkaan was, en het jongetje zocht contact. Hoe banaal ook, contact is de enige manier om een democratie te herstellen.
In Expeditie Nederland (NPO 2) waren maandagavond reportages te zien over het belang van de stamkroeg: in Den Haag, in het Brabantse Noordhoek en in het noordelijkste puntje van Groningen, Noordpolderzijl. Die dreigen op veel plekken te verdwijnen. “Een stamkroeg is meer dan alleen een plek voor een drankje. Het is een ontmoetingspunt, met vaak een rijke geschiedenis”, zo legt de voice-over uit. In café ’t Pleintje vertelt een Hagenaar wat de waarde is van zijn stamkroeg: “Omdat ik altijd dezelfde mensen tegenkom. Dat vind ik fijn voor mij, gewoon de gezelligheid effetjes onder elkaar, een beetje ouwehoeren.” In zijn boek Filosofie van de Kroeg schrijft Hans Schnitzler: “Door naar binnen te stappen geef je, daar is geen ontkomen aan, acte de présence; je laat jezelf zien en horen, en tegelijkertijd word je gezien en gehoord.”
Het Heemraadsplein, met mijn stamkroeg, heet ook wel het Pracinha d’Quebrôd – het plein van de arme zielen. Het was de ontmoetingsplek van de eerste Kaapverdiaanse zeelieden die in de jaren vijftig in de Rotterdamse haven werkten. Inmiddels wonen er tienduizenden Rotterdammers met roots in Cabo. NOS-verslaggever Kees van Dam noemde de stad maandag “het elfde eiland van Kaapverdië”. Het piepkleine land plaatste zich voor het eerst voor het WK voetbal, met zes Rotterdammers in de selectie. Het NOS-journaal (NPO1) toonde de voetbalkantine van FC Maense, die bij elke wedstrijd wordt omgedoopt tot stamkroeg. Daar in Rotterdam-West was het één groot feest. Ik hoop vurig op een Rotterdams WK, met Kaapverdië, Marokko, Curaçao én Nederland. Dan zullen we zien dat de voorspellingen van Fortuyn niet uit zijn gekomen. Hoe verdeeld we ook mogen lijken, Rotterdammers blijven nu eenmaal beretrots op hun stad.
NIEUW: Geef dit artikel cadeauAls NRC-abonnee kun je elke maand 10 artikelen cadeau geven aan iemand zonder NRC-abonnement. De ontvanger kan het artikel direct lezen, zonder betaalmuur.
De beste filmstukken interviews en recensies van de nieuwste films
Source: NRC