Een zacht bladerdek onder je voeten, vogels die je onderweg bemoedigend toezingen en vooral: geen obsessie met snelle tijden. Trailrunners zweren dat hun sport beter is voor lijf en hoofd dan de klassieke marathon op asfalt. Klopt dat?
is nieuwsverslaggever van de Volkskrant. Daarnaast is ze trailrunner. Ze traint momenteel voor haar tweede ultrarun.
Wie tegenwoordig door een bos of duingebied wandelt, maakt meer kans een trailrunner te spotten dan een wild hert. Ze zijn te herkennen aan een vestje waar een waterslang uit bungelt, schoenen met noppen en hoog opgetrokken sokken tegen de schrammen. Af en toe werpen ze een blik op hun horloge. Niet zozeer om de snelheid te checken, maar om te zien of ze nog op de juiste route zitten.
Trailrunning, oftewel hardlopen over onverharde paden, heeft de afgelopen jaren een vlucht genomen. De oorsprong ligt in de coronaperiode, toen veel mensen hardlopen ontdekten als laagdrempelige manier om in beweging te blijven. Sportscholen sloten, dus ‘een blokje om’ werd plots een sportieve uitdaging. Na de pandemie leidde dat tot een run op tickets voor marathons en andere wegwedstrijden, maar ook tot een tegenbeweging: lopers die de focus op snelle tijden loslaten en de natuur in trekken.
Beter Leven
In de rubriek Beter Leven beantwoordt de Volkskrant, samen met experts, praktische vragen op het terrein van onder meer gezondheid, geld en duurzaamheid. Zelf een vraag voor deze rubriek? beterleven@volkskrant.nl
Bij trailrunning draait het minder om prestaties en meer om de ervaring. Niet voor niets omschrijven deelnemers hun sport gekscherend als ‘buitenspelen voor volwassenen’. Nederland telt inmiddels tientallen trailrunevenementen per jaar, variërend van toegankelijke routes van 10 kilometer tot ultratrails van soms wel 170 kilometer, die dagen kunnen duren. Ze zijn stuk voor stuk razendsnel uitverkocht.
In een eerder artikel in de Volkskrant roemden trailrunners de voordelen: lopen op zachte ondergrond zou minder belastend zijn voor de spieren en, minstens zo belangrijk, rustgevender voor het hoofd. Maar klopt dat beeld ook?
Om met het fysieke te beginnen: hardlopen op asfalt is als ‘stampen op beton’, aldus Maria Hopman, hoogleraar Fysiologie aan het Radboudumc en zelf ervaren loper. Dat is voor het lichaam inderdaad zwaarder te verteren dan een zacht bladerdek, ‘omdat het bos beter dempt’. Hopman: ‘Wie na een blessure weer wil opbouwen, kan beter in het bos beginnen dan op asfalt.’ Bovendien dwingen oneffen paden de stabiliserende spieren in voeten, enkels en romp harder te werken, wat goed is voor de coördinatie.
Toch is trailrunnen niet per se veiliger, vervolgt Hopman. Juist de variatie in ondergrond vergroot de kans op verzwikking. ‘Trailrunnen is high-risk voor enkels en coördinatie, zeker bergaf. Jongere lopers profiteren daarvan, maar wie ouder is of vaker door zijn enkel gaat, loopt meer risico.’
Als 62-jarige maakt Hopman tijdens trailruns geregeld mee dat jongeren haar tijdens een afdaling voorbijstuiven, soepel als hindes, terwijl zij vooral bezig is de wortels en kuilen te vermijden. ‘Trailrunnen is geschikter voor jongeren’, concludeert ze. Tegelijkertijd zie je, paradoxaal genoeg, op trailrunevenementen ook veel oudere lopers, juist omdat de zachtere ondergrond de spieren minder belast dan asfalt.
Dan het mentale deel, want trailrunnen draait minstens zo veel om de beleving als om de inspanning. Trailrunners roemen de ‘sfeer’ tijdens evenementen. Het lagere tempo laat ruimte voor een praatje onderweg, en dat verbindende effect vertaalt zich in mededogen voor elkaar. Waar weglopers elkaar nog net geen elleboog geven om te passeren, waarschuwen trailrunners elkaar juist voor boomwortels of houden ze een hek voor elkaar open.
Maar wie denkt dat trailrunners allemaal boeddhisten zijn die competitie mijden, heeft het mis. Veel lopers zoeken na verloop van tijd toch grotere uitdagingen. Zo ook Chris van Beem, oprichter van Trailrunning Europe, dat tientallen trail- en ultraruns in heel Nederland organiseert. Via trailrunnen belandde hij bij het ultrarunnen. Van de dertigduizend trailrunners die jaarlijks aan zijn evenementen meedoen, waagt zo’n 15 procent zich uiteindelijk aan een ultra – geregeld ook in het buitenland, in berggebieden met de nodige hoogtemeters.
Op feestjes legt Van Beem niet meer uit wat daar nou zo bijzonder aan is. ‘Daar snapt toch niemand wat van’, lacht hij. ‘Hoe leg je uit dat je soms dagen achter elkaar door de bergen rent, door slaapgebrek gaat hallucineren en dat je dat ook nog eens leuk vindt?’
Voor hem is ultrarunning vooral een mentale ervaring: ‘Je komt in een soort serene rust, alsof de ruis wegvalt. Het draait niet om winnen, maar om omgaan met jezelf en de situatie.’ Van Beem ziet ultrarunnen zelfs als een metafoor voor het leven: je leert keuzes maken, waar nodig bij te sturen en – bovenal – vol te houden.
In de ultrawereld staat het moment waarop alles pijn doet bekend als de ‘pain cave’. De Amerikaanse top-ultraloper Courtney Dauwalter beschreef eens in een interview hoe ze zich dan voorstelt dat ze een beitel pakt en zichzelf, meter voor meter, uit de grot begint te hakken.
Maar ultrarennen is zeker niet alleen afzien, benadrukt Van Beem. Van deelnemers aan de maandelijkse Dutch Ultra Series die hij organiseert, hoort hij telkens dezelfde boodschap: ‘Wat is dit relaxed.’ ‘Mensen ontdekken dat je helemaal geen topsporter hoeft te zijn om een ultra te lopen. Loop 10 procent rustiger en je komt 20 procent verder.’
Voor de gezondheid zijn zulke extreme afstanden niet nodig, zegt hoogleraar Hopman. ‘Je lichaam kan een paar van dat soort uitspattingen prima aan, maar jarenlang extreme belasting kan negatieve effecten geven, zoals slijtage van gewrichten of littekenweefsel op het hart.’ Het adagium ‘hoe meer kilometers, hoe beter’ gaat dus niet op. ‘Iemand die 15 kilometer trailt, is zeker zo goed bezig.’ De winst van ultra zit ’m volgens Hopman vooral in het mentale: dat je ervaart dat je zoiets kunt. ‘Dat geeft zelfvertrouwen.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant