Het was de langste oorlog tussen Israël en de Palestijnen en „de ergste”. Aldus de Amerikaanse Midden-Oostencolumnist Thomas Friedman in The New York Times. Hij is een van de velen die een sprankje hoop zien gloren in Trumps pontificaal gepresenteerde vredesplan voor ‘een nieuw Midden-Oosten’.
De Amerikaanse president, hongerend naar succes, slaagde waar zijn directe voorganger faalde: de kleine bondgenoot dwingen de grote te gehoorzamen. Biden liet zich gijzelen door Netanyahu, Trump trok met steun van Arabische staten een streep toen de Israëlische leider in zijn overmoed ook nog even Qatar liet bombarderen, de Golfstaat waarmee de president politiek en persoonlijk graag zaken doet.
Dat is een verdienste van Trump, hoe egomaan zijn motieven ook mogen zijn. Na twee jaar oorlog en vernietiging klonk steeds luider het woord van Jesaja: „Waarom wilt u nog meer geslagen worden? Heel het hoofd is ziek en heel het hart is afgemat.”
Intussen valt over alle grote woorden, vrede voorop, te twisten. Oorlog? Al direct na de pogrom van Hamas op 7 oktober was duidelijk dat Israël de vijand en desnoods heel Gaza met hem zou verpletteren. Israël beweert 20.000 militanten te hebben gedood en – als dat waar is – ook ten minste 40.000 burgers, vrouwen en kinderen (volgens schattingen veel meer, onder het puin en door ziekte). Het Israëlische leger verloor ten minste 468 militairen in het grondoffensief en de strijd.
Strijd? Ook dat woord verloor al snel zijn betekenis, naarmate de Israëlische intentie openlijker etnische zuivering werd, een tweede Nakba, of genocide: een sociaal, politiek en cultureel levensvatbare Palestijnse gemeenschap onmogelijk maken. De pogrom van Hamas leverde een wraak op die alleen in oudtestamentische zin nog proportioneel kon heten. Opnieuw Jesaja (33:1): „Wee u, verwoester, hebt u het verwoesten voltooid, dan zult u zelf verwoest worden.” Een profetie die voor Hamas opgaat, maar die je inmiddels ook de politicus Netanyahu kunt voorhouden.
En nu dan ‘vrede’? Fase één: het doden is gestopt, eindelijk – verder is het afwachten. Gaza is nagenoeg met de grond gelijkgemaakt, de bewoners zijn ontheemd. Er komt geen etnische zuivering of annexatie zoals extremisten in Israël wilden – noem het cynisch een lichtpunt – maar de toekomst is ongewis. Komt er iets van wederopbouw, door wie – en voor wie? Krijgen de Palestijnen daar iets over te zeggen?
Dan het ‘internationaal recht’, vaak aangeroepen door anti-zionisten die de slachtpartij van 7 oktober opwaarderen tot anti-koloniaal verzet. De politieke werkelijkheid is dat Israël in korte tijd een nieuwe regionale machtspositie heeft veroverd. De Iraanse ‘as van verzet’ is gebroken, in het voorbijgaan is een door Moskou gesteunde dictator ten val gebracht (Syrië). De prijs voor het land: vervreemding van oude bondgenoten, oplevend antisemitisme wereldwijd en – intern – een collectief trauma en een politiek verscheurde natie.
Onlangs sprak ik Salomon Bouman (1937), decennialang correspondent in Israël voor NRC Handelsblad. Hoe had hij het land zien veranderen? Hij antwoordde met een anekdote. Ooit kon hij Ben-Gurion, stichter van de natie, interviewen bij de man thuis op een zaterdag. Op sjabbat? Dat moest een vergissing zijn, dacht Bouman – en liet verstek gaan. Een dag later veegde Ben Gurions echtgenote hem telefonisch de mantel uit: waar was hij gebleven? Sjabbat? God bestaat niet!
Met Netanyahu en de extremisten in zijn kabinet, aldus Bouman, lijkt het eerder of God zelf aan tafel zit – gevaarlijke hoogmoed. Zijn hoop: dat het akkoord inderdaad iets van een kantelpunt wordt, met zowel de uitschakeling van Hamas als, wie weet, een deconfiture van Netanyahu’s messianistische zionisme. Ten gunste van het strategische realisme van Ben Gurion (het interview kwam er voor Bouman destijds alsnog).Het hoofd, het hart – ze zijn genoeg afgemat.
NIEUW: Geef dit artikel cadeauAls NRC-abonnee kun je elke maand 10 artikelen cadeau geven aan iemand zonder NRC-abonnement. De ontvanger kan het artikel direct lezen, zonder betaalmuur.
Volg de laatste politieke ontwikkelingen in de VS op de voet
Source: NRC