Benjamin Buit | YouTuber Bender raakte bekend met zijn videoverslagen van de Maccabi-rellen en het geweld op het Malieveld. Ook zondag bij het anti-migratieprotest in Amsterdam stond hij vooraan. Donderdag maakt hij grote kans op een Televizier-Ring.
Het team achter het YouTube-kanaal Bender: vlnr Tommy Buit, Benjamin Buit en Willem van der Hoeven.
‘Doodop waren we”, zegt de zestienjarige Benjamin Buit: „Van elf tot zes lopen rennen door de stad en alles proberen vast te leggen”. Zondag filmde de onverschrokken YouTube-verslaggever het gewelddadig eindigende antimigratieprotest in Amsterdam. „Gelukkig zijn we er wel zonder kleerscheuren vanaf gekomen”, zegt hij. De opnames is hij nu aan het editen. Komende donderdag maakt hij kans op een Televizier-Ring.
„Kut wout!” en „Fuck de Nederlandse Vereniging van Journalisten” staat geplakt op de geel-grijze, doorleefde auto. Stukken dashboard missen, op de plek van de radio is een groot gapend gat. De losliggende bedrading laat de pedalen nog net vrij. „We hebben daar vanochtend nog in gereden”, zei Benjamin vorige week tijdens het interview. Op de kofferbak zit ook nog een andere sticker geplakt: „NOS, wees eerlijk.”
Benjamin, beter bekend als Bender, is de jongste Nederlandse verslaggever op YouTube. Hij is vaak aanwezig bij demonstraties — midden in de mensenmassa — waar andere media soms ontbreken. Hij was erbij toen Maccabi-supporters vorig jaar november in colonne door Amsterdam trokken. De beelden die hij op zijn YouTube-kanaal plaatste, gingen de hele wereld over.
De auto staat geparkeerd voor een pand in Naarden waar Benjamin samen met zijn broer Tommy Buit (26) en vriend Willem van der Hoeven (25) een kantoorruimte deelt. Twee jaar geleden zijn ze met zijn drieën het YouTube-kanaal begonnen. Ze hebben bijna 300.000 abonnees, een half miljoen volgers op TikTok, en ruim 300.000 volgers op Instagram.
In het modern ingerichte pand vertelt Benjamin met behulp van zijn broer Tommy en vriend Willem over hun werkwijze en de verwarring bij het publiek na het kijken van hun YouTube-filmpjes. In hun meest recente video staan ze op het Malieveld in Den Haag, naast een in de fik gestoken politieauto, met traangas in hun gezicht.
Het antimigratieprotest liep daar uit op massaal geweld, ruim dertig mensen werden aangehouden, vier politieagenten en twee fotojournalisten raakten gewond. Maar Benjamin had die dag niet veel te vrezen, lijkt het. „Iedereen, abonneer op Bender!”, riep een demonstrant met een bivakmuts in de vorm van een schedel. Ze namen hem op de schouders. Waarom lijken hooligans en radicaal-rechtse activisten Benjamin altijd met open armen te ontvangen?
Ogenschijnlijk verkleed als PVV-leider Geert Wilders deed Benjamin verslag van het protest in Den Haag. Diezelfde outfit had hij ook aan tijdens een demonstratie in een andere video, maar toen nog met blonde pruik. Die dag was hij expres verkleed als Wilders. Benjamin: „Natuurlijk kies ik mijn outfits uit om reacties uit te lokken.” Nu was dat toevallig niet het geval, beweert hij. De demonstranten in Den Haag riepen in de video wel „Ha, Wilders!” en plakten stickers met „PVV” op Benjamin zijn jas — die hij er niet afhaalde.
Team Bender had zich niet voorbereid op een veldslag tussen politie en extreem-rechtse hooligans, maar op een toespraak van Els Rechts: een radicaal-rechtse activiste die op het internet „de groupie van Wilders” wordt genoemd. „Hou je bek, Els!”, roept Benjamin een aantal keer in de video. Een verwarrend signaal voor de kijker, is Bender nou links of rechts georiënteerd? „Wij zijn zowel bij linkse als rechtse demo’s heel erg welkom, omdat demonstranten weten dat wij kijkers trekken”, zegt broer Tommy. Hij staat achter de camera. „Vaak zijn ze blij om ons te zien, omdat we vaak als enig medium aanwezig zijn.”
De schouderklopjes van hooligans vergelijken ze met het krijgen van „vega” Sultanakoekjes en koffie van linkse activisten. „Een hooligan biedt ons geen zakje met worteltjes aan”, zegt Benjamin. Zo laten beide fronten voor en achter de camera zien dat Bender erbij mag zijn. „Ook door consistent naar demonstraties te gaan, zien we dezelfde groepen mensen en raken zij gewend aan ons”, zegt vriend Willem terwijl hij een zakje snus (nicotinezakje) onder zijn lip plaatst. Ook hij is cameraman.
Het vertrouwen van de demonstranten hebben ze verkregen door hun gedrag in eerste instantie „af te straffen”. Willem: „Als je irritant tegen Benjamin doet, dan doet hij dat terug. Dan kom je er niet zo mooi uit bij een groot publiek, alsof je Pietje Bell in elkaar slaat. Extinction Rebellion heeft bijvoorbeeld zijn lesje geleerd, die weten nu dat ze er beter vanaf komen als ze meewerken.” Zo werden de mensen die tegen hem in gingen in de hele video belachelijk gemaakt.
Het publiek van Bender bestaat voornamelijk uit mannen tussen de zestien en begin twintig jaar oud. Veel van hen mogen dit jaar voor het eerst stemmen tijdens de Tweede Kamerverkiezingen. Benjamin is ervan bewust dat zijn filmpjes het stemgedrag van jongeren kunnen beïnvloeden. Maar per filmpje lijkt Bender een andere invloed uit te stralen. „Zoiets is subjectief, voor hetzelfde geld denken mensen dat het mongolen zijn die voor PVV stemmen. Of zien ze dat klimaatactivisten niet de snelweg blokkeren om alleen irritant te doen”, zegt Willem.
Toch lijken ze meer rechtse aanhang te hebben. Ook in hun online community op Discord, met trouwe supporters, heeft een aantal bij hun profiel ‘stem PVV’ staan. In de debatgroep van Discord zitten zo’n 1.800 mannen, die zijn nu eenmaal vaak rechtser dan vrouwen, beweren ze. Volgens Willem heeft rechts ook vaker het gevoel zich te moeten verantwoorden, terwijl links denkt dat het vanzelfsprekend is dat ze gelijk hebben. Een van de moderators van de groep is overigens een GroenLinks-PvdA stemmer.
Het YouTube-kanaal Bender is voor Benjamin een bijbaantje. Hij volgt nu een mediaopleiding op het mbo. „Maar ik wil geen doorsnee journalist worden. Als ik voor een mainstream medium zou werken, dan had ik veel minder vrijheid. Ik zou daar minder plezier uit halen.” Journalisten waar hij naar opkijkt, heeft hij niet echt. „Ik kijk ook geen tv.” De meeste inspiratie voor zijn YouTube-kanaal haalt hij uit Amerikaanse media. „Channel 5 en no cap on god zijn heel leuk.” Volgens hem maken beide YouTube-kanalen net als hij „humoristische journalistiek met een kritisch randje”.
Een paar maanden geleden is Benjamin met zijn broer en vriend naar Zuid-Afrika gegaan. Daar hebben ze voor hun YouTube-kanaal een mini-documentaire gemaakt over vluchtelingen. „Het is een stuk professioneler, maar wel met dezelfde ziel”, zegt vriend Willem. Met hun productiebedrijf Bendertainment maken ze naast Bender ook items over de oorlog in Oekraïne en persvrijheid in Nederland. Daarnaast heeft broer Tommy een andere baan, Willem ook én hij studeert nog. Alle drie hopen ze gauw fulltime aan Bendertainment te kunnen werken.
Iets wat ze al wel van hun bucketlist hebben gehaald is een interview met The New York Times en The Washington Post. Dat waren de enige media waarmee ze over de Maccabi-rellen wilden praten; ze zijn niet direct geciteerd, maar hun gesprekken dienden als research voor de twee artikelen. „Het is een te gevoelig onderwerp en we hadden nog te weinig ervaring, ook was Benjamin nog een jaartje jonger”, zegt zijn broer. Ze waren wel verbaasd dat geen enkele Nederlandse talkshow ze had uitgenodigd. „Het enige wat ze wilden, was onze beelden kopen om uit te zenden”, zegt Willem.
Een protest over Gaza bezoeken staat niet op de planning, zeggen ze. „Het is geen onderwerp waar je grappig over kan doen. Bij een genocide trekken we een grens”, zegt Benjamin. Tommy: „Je gaat er niemand mee kunnen pleasen.” Maar een anti-abortusdemonstratie kan weer wel grappig zijn om te filmen, zeggen ze grinnikend.
Benjamin kunnen ze niet voor altijd blijven inzetten als presentator. Zijn „puppy-stem” begint steeds minder hoog te klinken en inmiddels is hij bijna twee meter lang. Volgend jaar wordt hij achttien jaar oud. Maar zijn voorkomen werkt nog steeds, merken Tommy en Willem. De lollig verpakte, serieuze onderwerpen trekken veel jonge kijkers. In combinatie met Benjamins ondeugende gedrag zorgt dat voor veel clicks.
Is het niet zorgelijk dat jongeren alleen door middel van humor aangespoord kunnen worden om nieuws te volgen? Alle drie vinden het juist mooi dat Bender op die manier mensen mee krijgt in actuele onderwerpen en debatten. Willem: „We kunnen nu nog goed inspelen op jongeren, omdat we zelf nog jong zijn. Daarom eten wij de gevestigde media nu de kaas van het brood.”
Op een reportagedag bereiden ze niet al te veel voor. Ze houden het nieuws in de gaten, checken of een demonstratie op een interessante locatie is en proberen niet in de herhaling te vallen. „Ik bereid geen vragen voor”, zegt Benjamin. „Het gaat allemaal een beetje in een waas.” Tommy vult aan: „We haken gewoon aan op de energie die op de locatie heerst.”
Tussendoor moeten ze elkaar in onveilige situaties beschermen. Tommy heeft namelijk de verantwoordelijkheid om zijn jonge broertje heel thuis te brengen. Laatst kreeg Benjamin bijna een steen naar zijn hoofd gesmeten. „Onze moeder vindt het allemaal best, maar onze pa vond het eerst wel spannend”, zegt Benjamin. „Nu niet meer.”
Hun stijl wordt door sommige media en kijkers vergeleken met die van PowNed. „We hebben daar zeker inspiratie uit gehaald. Maar we trekken niet zoals PowNed dingen compleet uit de context. We laten mensen uitpraten en monteren het gewoon zoals het was. Op het moment zelf wachten we gewoon op menselijke, niet-berekende reacties”, zegt Willem.
Voor gevestigde tv-zenders is het moeilijk om net als Bender langere items te maken over een onderwerp en de aandacht vast te houden, denken ze. „Tenzij het Brandpunt of Zembla is”, zegt Willem. De NOS is er alleen om je te informeren en Bender is er ook voor het vermaak, zeggen ze. Het vermaak is dus wel echt essentieel om hun video’s te verkopen aan de kijker. Ze zien zichzelf als een onafhankelijke medium dat tegen de gevestigde orde ingaat. Ze noemen de Volkskrant en De Telegraaf als voorbeeld: die bedienen alleen hun type lezer. „En daardoor jankt niemand”, zegt Willem.
Als hij donderdag de Televizier-Ring krijgt in de categorie online-videoserie, is hij de jongste winnaar ooit. Met hun campagneauto waar aan de zijkant ‘Stem BENDER’ op gespoten staat, reden ze langs drukke plekken, om zo veel mogelijk stemmen voor de publieksprijs te krijgen. „Kinderen renden naar onze auto”, zegt Tommy. „Sommige mensen staken hun duim op en zwaaiden naar me”, zegt Benjamin. Binnen één weekend én na het filmpje over de rellen in Den Haag stonden ze ineens in de top drie van de nominatielijst. Wat als zijn mogelijke winst leidt tot een tv-carrière? „Als ze maar een flinke zak met geld aanbieden”, zegt Benjamin half grappend.
Een van hun campagneritten is te zien op hun Twitch-account (bijna 10.000 volgers) waar Bender niet-journalistieke filmpjes uploadt. Benjamin livestreamt er onder meer hoe hij aan het gamen is. Of hij slaat met een zweep een kartonnen bord van een vrouwelijke influencer in bikini omver. Het Twitch-account zijn ze begonnen na de grote hoeveelheid aandacht die ze na de Maccabi-rellen hebben gekregen. „Na de rellen hadden kijkers veel vragen. Via livestreaming kunnen we persoonlijker contact onderhouden met ons publiek”, zegt Benjamin.
Tommy moet Benjamin nog weleens online beschermen tegen meisjes die hem liefdesverklaringen sturen. „TikTok-groupies”, grapt hij. Het is een keer voorgekomen dat een klasgenoot van Benjamin — toen hij nog op de middelbare school zat — zijn woonadres had gepubliceerd. Tommy en Willem zorgen voor zijn online veiligheid. Zo zit er een kinderfilter op Benjamins persoonlijke Bender-accounts zodat de haatreacties niet bij hem terechtkomen. Willem: „Hij moet ook gewoon rustig een rondje op zijn scooter kunnen rijden of stiekem een jointje kunnen roken.”
NIEUW: Geef dit artikel cadeauAls NRC-abonnee kun je elke maand 10 artikelen cadeau geven aan iemand zonder NRC-abonnement. De ontvanger kan het artikel direct lezen, zonder betaalmuur.
De beste ideeën over de planetaire verschuivingen in AI, ecologie en geopolitiek
Source: NRC