Het bezoek van de Amerikaanse president Donald Trump aan Israël en Egypte kwam maandag neer op een diplomatieke ereronde. Hoewel werkelijke vrede in Gaza nog ver weg is, klonken er grote woorden. ‘Dit is de dageraad van een nieuw Midden-Oosten.’
is correspondent Midden-Oosten van de Volkskrant. Hij woont in Amman.
Er klinkt trompetgeschal, rond één uur ’s middags, als Donald Trump in de plenaire zaal van de Knesset, het Israëlische parlement, verschijnt. Van de bankjes klatert het applaus, bijna drie minuten lang. De Amerikaanse president, zichtbaar genietend, trekt zijn colbertje nog eens recht en mimet een woordeloos thank you. Hij krijgt applaus van de parlementsvoorzitter, applaus van de backbenchers (sommigen met Trump-petjes), applaus van de Israëlische premier Benjamin Netanyahu.
Voor Trump, verwoed verzamelaar van overdadige lof en vleierij, was het hier allemaal om begonnen. Het staakt-het-vuren tussen Israël en Hamas dat zijn regering vorige week hielp uitonderhandelen, kwam hij maandag hoogstpersoonlijk verzilveren met zijn reis naar Israël en Egypte. In sporttermen gesproken was het een ereronde.
‘De geweren en sirenes zijn verstomd’, sprak een haast religieus klinkende Trump ten overstaan van de Knesset, ‘en de zon komt op boven een heilig land waar eindelijk vrede heerst.’ Binnenkort, vervolgde hij, zal dit ‘een magnifieke regio zijn. Ik ben er ten diepste van overtuigd: dit is de historische dageraad van een nieuw Midden-Oosten.’
Met zo veel verbaal vuurwerk zou je bijna vergeten dat er ‘slechts’ een bestand ligt en nog lang geen echte vredesdeal. Over de meest heikele onderwerpen (ontwapening van Hamas, een militaire terugtrekking van Israël, wederopbouw van Gaza, installatie van een nieuw bestuur, stappen richting een Palestijnse staat) zal nog maanden zo niet jaren moeten worden onderhandeld, voordat duidelijk wordt of Trumps opgelegde vrede daadwerkelijk kans van slagen heeft.
In de tussentijd geldt: één verkeerde stap van één van beide kanten, en de broze kalmte kan voorbij zijn. Daartegenover staat dat het, nu Trump overal benadrukt dat dit bestand definitief is, voor Netanyahu niet zal meevallen om – zoals veel Palestijnen vrezen – de oorlog te hervatten.
Bij de choreografie van Trumps bezoek was niets aan het toeval overgelaten. Kort voor de landing van de presidentiële Air Force One in Tel Aviv, rond 9 uur ’s ochtends, werden in Gaza de eerste zeven nog levende Israëlische gijzelaars overgedragen aan het Internationale Rode Kruis, later op de ochtend gevolgd door de overige dertien. Via het Israëlische leger werden ze herenigd met hun emotionele families.
Meteen daarop zetten zich de eerste bussen in beweging met daarin bijna tweeduizend Palestijnse gevangenen, als onderdeel van de deal vrijgelaten door Israël. Een deel werd naar Ramallah gereden, de officieuze hoofdstad van de bezette Westelijke Jordaanoever, terwijl de bijna 1.700 anderen (opgepakt sinds 7 oktober 2023) een heldenonthaal kregen in Khan Younis, in Gaza. Het ruimen van stoffelijke resten onder het puin ging intussen door, met maandag opnieuw zestig teruggevonden lichamen, boven op de toch al sombere balans van 67 duizend Palestijnse doden.
Waarom het vredesproces dit keer wel zal lukken, na dik drie decennia aan mislukte pogingen, daarover liet Trump zich niet uit. Hij feliciteerde Netanyahu met zijn militaire overwinning, sprak de Palestijnen belerend toe (‘Dit is hun kans om zich voorgoed af te keren van het pad van terreur en geweld’) en vroeg zijn Israëlische collega Isaac Herzog om de van fraude verdachte Netanyahu alvast gratie te verlenen. Een boze Palestijnse parlementariër probeerde Trump zwaaiend met een briefje (‘Erken Palestina’) te onderbreken, en werd schreeuwend afgevoerd. Trump, glimlachend: ‘Dat ging lekker efficiënt.’
Later dan gepland vloog de president vervolgens door naar de Egyptische badplaats Sharm al-Sheikh voor een vredestop waaraan ook wereldleiders als Emmanuel Macron (Frankrijk) en Mahmoud Abbas (Palestijnse Autoriteit) deelnamen. Voor de Egyptische president Abdel Fattah al-Sisi was het een uitgelezen kans zijn land in de schijnwerpers te zetten als spil in de totstandkoming van de deal.
Sisi’s regering ziet bovendien een rol voor zichzelf weggelegd als het gaat om de ontwapening van Hamas. Het idee is om de wapens voor onbepaalde tijd bij een onafhankelijke commissie in bewaring te geven. ‘Die commissie kan Egyptisch zijn, Egyptisch-Arabisch of Egyptisch-Arabisch-Palestijns’, zei de directeur van de Egyptische staatspersdienst eerder tegen televisiezender Al Arabiya.
In stijl met zijn voorgangers overlaadde Sisi zijn gast met complimenten. ‘U bent de enige die in staat is om vrede in deze regio te bereiken’, zei hij tegen Trump, die prompt werd onderscheiden met de prestigieuze Orde van de Nijl. Andersom noemde Trump zijn gastheer een ‘fantastische generaal’.
Hoe het zit met ‘fase twee’ van het bestand, wilde een verslaggever weten, verwijzend naar de stroperige politieke onderhandelingen die nu moeten gaan beginnen. ‘Die is al begonnen’, antwoordde Trump vol bravoure. Even leek werkelijke vrede binnen handbereik.
Luister hieronder naar onze podcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant