Israël Op het Gijzelaarsplein in Tel Aviv vierden duizenden Israëliërs de vrijlating van de nog levende gijzelaars. Dat niet alle lichamen van gestorven gijzelaars zijn overhandigd, stemt hen wantrouwig.
Euforie op het Gijzelaarsplein in Tel Aviv.
Ze zijn al sinds ’s ochtends vier uur driftig in de weer met rollen crêpepapier op het donkere strand van Tel Aviv. Ongeveer anderhalf uur later is de groep van zo’n vijftig vrijwilligers bijna klaar. Het doel? Op de dag dat de Israëlische gijzelaars terugkomen de aandacht trekken van Donald Trump. De Amerikaanse president zal later die maandag een bezoek aan Israël brengen om de Knesseth toe te spreken en het mede door hem bewerkstelligde staakt-het-vuren tussen Israël en Hamas kracht bij te zetten.
Om dat te bereiken, hebben de vrijwilligers met zo’n drieduizend meter crêpepapier een gigantische tekening op het strand gemaakt. Vanuit de lucht zijn onder meer Davidsterren en het silhouet van Trumps hoofd te zien. Ook staat er heel groot ‘Thank You’ en ‘Home’ – ook in het Hebreeuws.
Die laatste boodschap is bedoeld voor de twintig levende Israëlische gijzelaars die die dag uit Gaza moeten terugkomen . „We hopen dat ze het straks zien, als ze met helikopters naar ziekenhuizen in Tel Aviv worden gebracht”, zegt Daphne Gonen (50). Ze vertelt dat ze sinds de vijfhonderdste dag van de oorlog kunstwerken maken vlak bij het Amerikaanse consulaat om Trump te vragen in te grijpen. Trump heeft geluisterd, zo concludeert Gonen.
Iets verderop, in het centrum van Tel Aviv, stroomt het zogenoemde Gijzelaarsplein later die ochtend langzaam vol. Het is zeven uur, volgens de verwachting komen straks de eerste gijzelaars snel vrij. De sfeer is euforisch. Honderden Israëlische vlaggen zwaaien door de lucht of zijn als capes om de nek geknoopt. Bezoekers zingen, lachen en dansen. Een enkeling huilt. In een hoek van het plein is een groep religieuze zionisten aan het bidden.
Verschillende Israëlische nieuwskanalen zenden live uit vanuit tijdelijke studio’s op podia rondom het plein. De bezoekers op het plein kijken mee op een groot scherm.
Zo ook Ruth (22) en Tom Senderovic (14), zus en broer die een half uur rijden vanaf Tel Aviv wonen. „Ik ben letterlijk aan het trillen”, zegt Ruth, op wiens hippe jack grote stickers van de gijzelaars zijn geplakt. „We staan allemaal op het punt gek te worden. Vanwege de stress en de woede, de blijdschap en het verdriet.” Zoals zoveel Israëliërs beschrijft ze hoe de gijzelaars in Gaza als familie zijn geworden.
Al twee jaar lang zijn de gijzelaars alomtegenwoordig in de Israëlische samenleving. Hun namen en gezichten prijken op billboards, auto’s en op posters in cafés en achter ramen van huizen. Israëliërs kennen hun namen en verhalen. Hetzelfde geldt voor veel van de familieleden die de afgelopen twee jaar dagelijks de media opzochten om het lot van hun geliefden onder de aandacht te blijven brengen. Sommigen groeiden uit tot mediapersoonlijkheden.
De begroeting voor Donald Trump en de vrijgelaten gijzelaars op het strand van Tel Aviv
Dat geldt onder meer voor Udi Goren (44) – zijn 44-jarige neef Tal Haimi werd op 7 oktober 2023 vermoord door militanten van Hamas. Ze namen zijn lichaam mee naar Gaza. Samen met de lichamen van 28 andere dode gijzelaars moet dat volgens de regels van het bestand terugkomen. Een dag voor de vrijlating van de gijzelaars liep NRC een half uur met hem over het Gijzelaarsplein.
In dat half uur bewijst Goren dat hij de afgelopen twee jaar goed vertrouwd is geraakt met de media. Hij doet een live interview met het Israëlische Channel 14 („heel rechts, onze Fox”) en schuift vrijwel meteen daarna aan bij staatszender Channel 11. Ook een Zweeds dagblad mag wat vragen stellen.
„We zitten al twee jaar in voortdurende onzekerheid”, zegt Goren tussendoor. Het terugkrijgen van het stoffelijk overschot van Tal „zou betekenen dat we eindelijk verder kunnen. Dat we een lichaam hebben om te begraven. Dat zijn kinderen weten waar hij is en dat ze het definitieve bewijs hebben dat hij dood is. Nu weten ze alleen dat hij op een dag het huis verliet en sindsdien niet meer is teruggekomen”.
In plaats van de normale fases van rouw te doorlopen, met op het einde een fase van acceptatie, blijven de familieleden van gijzelaars vastzitten, zegt Goren. „Dat leidt tot complex trauma.” Omdat nog niet alle lichamen van dode gijzelaars door Hamas zijn gevonden, blijft het onduidelijk welke lichamen precies terug zullen komen.
„Daarom sta ik hier met al die media te praten”, zegt Goren. “We willen dat iedereen beseft dat deze strijd doorgaat tot de laatste gijzelaar terugkeert. En als Hamas morgen niet alle 48 gijzelaars terugbrengt, dan is de strijd nog niet voorbij.”
Als een dag later de vrijlating van de gijzelaars begint, kijken duizenden op het plein gespannen naar het grote scherm. De gijzelaars staan klaar, het is wachten op het Rode Kruis. „Ze zijn ook altijd te laat”, verzucht Ruth.
Maar de aankondiging dat het Rode Kruis er is, wordt met luid gejuich en applaus begroet. Net zoals elk binnenkomende snipper nieuws die volgt: de mededeling dat het Rode Kruis enkele gijzelaars heeft overgedragen aan het Israëlische leger, het moment dat de gijzelaars Israël binnen worden gereden en de reacties van wachtende families die alvast met gijzelaars mogen bellen.
Vorige keer, vertelt Ruth, waren sommige gijzelaars zo extreem dun – dat het „leek alsof ze rechtstreeks uit een concentratiekamp kwamen”. Hamas hield ze vast als „slappe poppen”. Misschien, zegt Ruth, is het maar goed dat we nu niet meteen beelden van ze zien.
Aanvankelijk zijn de eerste beelden van gijzelaars die verschijnen gemaakt door Hamasleden die het moment filmen – met hun eigen gemaskerde gezicht prominent in beeld. „Dat ze filmpjes opnemen, hoort bij de afspraak”, zegt Tom. „Maar dat ze zichzelf zo laten zien is een manier om de families te manipuleren.”
„Ik vind het doodeng”, zegt Ruth. „Eigenlijk wil ik het niet toegeven, want het is precies wat ze willen, maar ik zie ze in mijn nachtmerries: Hamas, met hun maskers en groene hoofdbanden.”
„Misschien”, probeert haar broertje, „zijn de gijzelaars onderhand iets meer op hun gemak met hen?”
Maandag is ook de dag dat zo’n tweeduizend Palestijnse gevangenen worden vrijgelaten. Als de bussen waarmee ze worden vervoerd op het scherm verschijnen, wordt er mondjesmaat geklapt. „Het interesseert me niet”, zegt Ruth. „Het zijn criminelen en moordenaars.”
1.700 Gazanen die vrijkomen zijn door Israël opgepakt na de terreuraanslag van Hamas van 7 oktober. Ze waren niet betrokken bij de aanslag zelf en werden zonder aanklacht of proces voor onbepaalde tijd vastgehouden. De andere groep van 250 vrijgelaten Palestijnen waren veelal tot levenslang veroordeeld voor terrorisme of andere zware misdrijven.
Meer in de smaak vallen de beelden van Air Force One, het presidentiële vliegtuig van Trump, dat de landing inzet boven Tel Aviv. Over het plein wordt omgeroepen dat het vliegtuig elk moment zichtbaar kan zijn. Mensen juichen en turen minutenlang af en aan in de lucht. Tevergeefs. Op het X-account van het Witte Huis verschijnt een foto, genomen vanuit het presidentiële vliegtuig, van het driehonderd meter lange bedankbericht op het strand.
Toeschouwers op het Gijzelaarsplein in Tel Aviv.
De timing is zo dat als Trump uitstapt en de Israëlische premier Benjamin Netanyahu de hand schudt, de eerste auto’s met gijzelaars de grens met Israël passeren. Het grote scherm toont beide beelden naast elkaar in een gesplitst beeld. „Het is ongelofelijk dat dit gebeurt, en allemaal door één man”, zegt Ruth. „Bedankt president Trump.”
De euforie is compleet wanneer op het scherm de eerste foto’s en video’s verschijnen van ouders, broers en zussen die bevrijde gijzelaars na twee jaar weer in de armen sluiten. Ook Ruth en Tom vliegen elkaar springend in de armen.
Later op de dag – als alle twintig levende Israëlische gijzelaars weer vrij zijn – wordt bekend dat Hamas maandag slechts vier van de lichamen van de dode gijzelaars zal overdragen. De belangenorganisatie voor de families van gijzelaars en vermisten spreekt van „een flagrante schending van de overeenkomst”.
Op de lijst die de Al-Qassambrigade – de gewapende tak van Hamas – maandagmiddag naar buiten brengt met de namen van de personen van wie de lichamen zouden worden overgedragen, ontbreekt de naam van Tal Haim.
Zijn neef Udi Goren was maandagmiddag niet beschikbaar voor commentaar. Hij stuurde eerder op de dag een bericht aan NRC dat hij onderweg was om samen met familieleden van andere gijzelaars Donald Trump te ontmoeten. Zijn strijd gaat door.
NIEUW: Geef dit artikel cadeauAls NRC-abonnee kun je elke maand 10 artikelen cadeau geven aan iemand zonder NRC-abonnement. De ontvanger kan het artikel direct lezen, zonder betaalmuur.
Source: NRC